Trên cổ áo sơ mi, chiếc cà vạt thổ cẩm thể hiện nét lịch lãm. Những dải hoa văn điểm xuyết tinh tế trên khăn choàng, túi xách hay bộ váy áo cách tân. Giữ lại kỹ thuật dệt và hoa văn đặc trưng của dân tộc, những người phụ nữ Ba Tơ đang dùng sức sáng tạo đưa di sản hòa vào nhịp sống đương đại.

Từ trang phục truyền thống đến ngôn ngữ thời trang mới

Trong cửa hàng rộng 20m² của Phạm Thị Sung (Y Sung) ở làng Teng, những tấm váy, khố, khăn choàng truyền thống được bày bán cùng túi xách, ví và nhiều món phụ kiện thời trang làm từ thổ cẩm. Không gian nhỏ ấy cho thấy sự chuyển mình của nghề dệt: từ chỗ chủ yếu phục vụ nghi lễ cộng đồng nay đã trở thành chiếc túi theo chân khách xuống phố, chiếc khăn phối cùng áo dài hay món quà lưu niệm ý nghĩa. Đó cũng là nét thú vị của thời trang ứng dụng: một chất liệu giàu di sản vẫn có thể hòa nhịp cùng tinh thần hiện đại mà không không cần từ bỏ ngôn ngữ thẩm mỹ của mình.

Từ những ngày đầu khởi nghiệp, Y Sung sớm nhận ra hiện đại hóa mẫu mã là con đường tất yếu để phát huy di sản. "Hiện đại là cách điệu kiểu dáng, màu sắc cho hợp thị hiếu nhưng bắt buộc phải giữ trọn vẹn hồn cốt hoa văn truyền thống", chủ thương hiệu Y Sung khẳng định.

Từ tư duy ấy, dải thổ cẩm Hrê bắt đầu "khiêu vũ" trên các phom dáng mới: khi ôm theo đường viền tà áo dài, lúc làm điểm nhấn trên cổ áo, tay áo hay thân váy công sở và trang phục cưới. Đặc biệt, nhiều bạn trẻ đặt thiết kế riêng trang phục cưới, cho thấy sức hút bền bỉ của thổ cẩm khi được thể hiện bằng ngôn ngữ thời trang phù hợp.

Bên cạnh đó, các sản phẩm có tính ứng dụng cao như khăn quàng cổ thổ cẩm Y Sung được đông đảo du khách yêu thích, xuất sắc đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh năm 2023, đánh dấu bước tiến từ sản phẩm thủ công gia đình thành hàng hóa mang thương hiệu riêng.

Nếu chị Sung tìm thấy nét duyên thổ cẩm trên nếp khăn choàng, chị Phạm Thị Y Hòa (sinh năm 1990) lại khám phá tiềm năng từ phụ kiện tưởng chừng xa lạ với trang phục truyền thống: chiếc cà vạt.

Từ tấm vải mang họa tiết hình học gợi núi rừng, sông suối, chị Y Hòa nghiên cứu phối màu và hoàn thiện phom dáng. Trên nền sơ mi hay âu phục hiện đại, đường dệt thủ công trở thành điểm nhấn vừa lịch lãm, vừa mang bản sắc riêng. Sản phẩm Cà vạt thổ cẩm Y Hòa đã đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh (2023) và được công nhận là Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp khu vực Miền Trung - Tây Nguyên (2024).

Để di sản tiếp tục hành trình mới

Sắc màu thổ cẩm Làng Teng còn len lỏi vào các vật dụng đời sống như túi xách, ví cầm tay, balo, guốc mộc, sổ tay... Trong đó, Túi xách thổ cẩm Y Hòa là hướng phát triển nổi bật, đạt chứng nhận OCOP 4 sao nhờ thiết kế tiện dụng, kết cấu chắc chắn và phom dáng thời trang.

Khi bước vào không gian nội thất, hoa văn kỷ hà đối xứng trên khăn trải bàn, chăn hay khăn phủ giường lại mang đến nét chấm phá vừa thô mộc, vừa nghệ thuật cho những căn phòng hiện đại.

Với du khách, những sản phẩm ấy còn lưu giữ ký ức về vùng đất đã đi qua. Trong chuyến ghé thăm cửa hàng H'RÊ, chị Nguyễn Ngọc Hoa bày tỏ sự yêu thích với những chiếc túi xách và váy áo phối viền thổ cẩm. Theo chị, các thiết kế có hoa văn tinh tế, dễ sử dụng hằng ngày, đồng thời gợi nhớ những con người khéo léo, chân chất ở làng Teng.

Để câu chuyện Làng Teng có thể tiếp tục hành trình của mình, ngay cả khi chiếc túi hay dải khăn đã theo người sở hữu đến một vùng đất khác, chị Y Hòa đầu tư chỉn chu từ bao bì, nhãn mác đến tờ giới thiệu song ngữ Việt - Anh kể về nghề dệt và văn hóa địa phương. Song song đó, chị Y Sung đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong thiết kế, tối ưu quy trình sản xuất nhưng vẫn giữ chất lượng dệt thủ công độc bản, đồng thời chủ trương quảng bá mạnh mẽ trên mạng xã hội và các hội chợ thương mại.

Từ khung dệt làng Teng, thổ cẩm Hrê nay đã hiện diện trên sàn diễn thời trang, tại các hội chợ và sự kiện đối ngoại. Những sản phẩm vừa tạo sinh kế cho phụ nữ địa phương, vừa mở ra tiềm năng phát triển thương hiệu bền vững dựa trên bản sắc văn hóa dân tộc.