Sáng 7/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh đã trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Với 7 nhóm chính sách trọng tâm, dự thảo Nghị quyết hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo bước đột phá để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, một động lực tăng trưởng mới của đất nước.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách để khơi thông nguồn lực phát triển du lịch

Trình bày Tờ trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, thực hiện Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết, bảo đảm đúng trình tự, thủ tục theo quy định.

Trên cơ sở kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kỹ lưỡng, nghiêm túc tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội.

Ngày 6.11, Chính phủ đã gửi tới các đại biểu Quốc hội Báo cáo số 1045 về việc tiếp thu, giải trình kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cùng dự thảo Nghị quyết đã được chỉnh lý.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở quán triệt, cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu của Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị, tập trung vào những chính sách then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển du lịch.

Trọng tâm là hình thành các cơ chế, chính sách mang tính đột phá để khơi thông, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, thúc đẩy du lịch phát triển mạnh mẽ, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn, trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Cùng với yêu cầu về tăng trưởng, dự thảo Nghị quyết hướng tới phát triển du lịch Việt Nam theo hướng chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa, có giá trị gia tăng cao và đủ năng lực cạnh tranh trong khu vực cũng như trên trường quốc tế. Việc xây dựng các chính sách đồng thời bảo đảm nguyên tắc không nhắc lại những cơ chế, chính sách đã được quy định trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Ưu đãi đầu tư, phát triển công nghiệp văn hóa và các mô hình du lịch mới

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, sau quá trình tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Nghị quyết gồm 14 điều, tập trung vào 7 nhóm chính sách cụ thể, từ ưu đãi đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp đến phát triển nhân lực, tạo thuận lợi về thị thực và huy động nguồn lực ngân sách cho du lịch.

Trong đó, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với các dự án du lịch được xác định là một trong những nội dung quan trọng. Dự thảo Nghị quyết xác định địa bàn ưu tiên theo tinh thần Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị, đồng thời phân loại các dự án theo điều kiện tăng dần để áp dụng chính sách hỗ trợ, ưu đãi phù hợp.

Ba loại dự án được đề xuất áp dụng chính sách gồm dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược. Đáng chú ý, các dự án này không bao gồm những hạng mục, hợp phần kinh doanh dịch vụ casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản.

Đối với các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và hạ tầng, dự thảo đề xuất áp dụng mức tương tự quy định của pháp luật có liên quan dành cho những đối tượng khác nhưng chưa áp dụng đối với dự án du lịch. Việc ưu đãi được thực hiện theo nguyên tắc chỉ áp dụng cho các hạng mục phục vụ hoạt động du lịch.

Bên cạnh các dự án quy mô lớn, dự thảo cũng dành sự quan tâm đối với du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, sinh thái và làng nghề quy mô vừa và nhỏ. Những dự án này được hỗ trợ về hạ tầng thiết yếu, đào tạo, bảo tồn văn hóa, chuyển đổi số và xúc tiến du lịch theo quyết định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển và tăng cường liên kết cộng đồng trong hoạt động du lịch, dự thảo Nghị quyết đề xuất thí điểm giảm tiền thuê đất đối với phần diện tích cảnh quan, cây xanh, mặt nước và không gian sử dụng chung, không khai thác kinh doanh trực tiếp tại các khách sạn, khu nghỉ dưỡng hạng 4 sao trở lên.

Cùng với đó là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mở đường bay mới phục vụ du lịch, cũng như hỗ trợ doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú có hợp đồng tiêu thụ dài hạn các sản phẩm OCOP.

Không chỉ tập trung vào các loại hình du lịch truyền thống, dự thảo Nghị quyết còn hướng tới thúc đẩy những mô hình kinh doanh mới, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, hoạt động trên nền tảng số; các tổ hợp du lịch, giải trí, văn hóa, thể thao và mô hình kết hợp du lịch với chăm sóc sức khỏe.

Các hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng nằm trong phạm vi chính sách hỗ trợ, ưu đãi nhằm thúc đẩy đổi mới phương thức kinh doanh và phát triển sản phẩm du lịch.

Đáng chú ý, đối với một số mô hình kinh doanh du lịch đặc thù, dự thảo đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Theo đó, các tổ hợp biểu diễn nghệ thuật, trung tâm hòa nhạc, phố lễ hội và khu giải trí phức hợp quy mô lớn được áp dụng thủ tục rút gọn, cấp phép một lần.

Song song với việc thúc đẩy đầu tư và phát triển các mô hình kinh doanh, chính sách hỗ trợ nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh của ngành du lịch.

Theo nội dung dự thảo, ngân sách nhà nước hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực chuyên sâu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sáng tạo nội dung số, ngoại ngữ, kỹ năng nghề và quản trị du lịch; đồng thời quan tâm phát triển nguồn nhân lực tại chỗ ở các địa bàn du lịch cộng đồng.

Một nội dung đáng chú ý khác là chính sách thị thực đặc biệt nhằm tạo thuận lợi cho khách du lịch quốc tế trong quá trình nhập cảnh, xuất cảnh và cư trú tại Việt Nam.

Dự thảo đề xuất mở rộng miễn thị thực song phương đối với khách đến từ các thị trường trọng điểm; áp dụng chính sách thị thực linh hoạt, thí điểm có kiểm soát đối với người nước ngoài làm việc từ xa, khám bệnh, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe dài ngày.

Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi về giấy phép lao động, thị thực và tạm trú đối với chuyên gia, nghệ sĩ nước ngoài làm việc tại các dự án du lịch.

Để bảo đảm nguồn lực thực hiện, dự thảo Nghị quyết cũng xác định chính sách hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, trong đó ưu tiên bố trí vốn đầu tư phát triển hạ tầng thiết yếu và hạ tầng giao thông kết nối đa phương thức từ các cửa ngõ quốc tế đến các cực tăng trưởng, trung tâm du lịch và khu du lịch quốc gia.

Ngân sách Trung ương cũng được đề xuất ưu tiên bổ sung có mục tiêu cho các địa phương phát triển du lịch cộng đồng tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.

Về điều kiện triển khai, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Nghị quyết cơ bản không làm phát sinh nhu cầu về nhân lực, bộ máy so với hiện hành. Nguồn lực tài chính để thực hiện cơ bản được bảo đảm từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn khác theo quy định của pháp luật.

Theo Bộ trưởng, khi được Quốc hội thông qua, Nghị quyết sẽ tạo tác động tích cực trong việc khơi thông các nguồn lực, tạo đột phá cho phát triển du lịch; đồng thời định hình khung khổ pháp lý quan trọng để Chính phủ quy định cụ thể, có thể điều chỉnh linh hoạt, kịp thời khắc phục, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, qua đó thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị đã đề ra.

Với những chính sách được thiết kế theo hướng tháo gỡ điểm nghẽn, tạo thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh và phát huy hiệu quả các nguồn lực, dự thảo Nghị quyết được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới cho du lịch Việt Nam.

Trong đó, việc gắn kết phát triển du lịch với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh của ngành mà còn tạo nền tảng để du lịch phát triển bền vững, đóng góp ngày càng thiết thực vào tăng trưởng kinh tế và sự phát triển chung của đất nước.