Ngày càng nhiều địa phương tại Nhật Bản bắt đầu áp dụng cơ chế "giá hai mức" tại các di tích lịch sử và điểm tham quan nổi tiếng, trong bối cảnh lượng khách du lịch tăng mạnh làm gia tăng áp lực đối với hạ tầng, đời sống cư dân và công tác bảo tồn tài sản văn hóa.

Theo thông báo của Cơ quan Du lịch nước này, tình trạng quá tải du lịch đang trở thành vấn đề cần giải quyết tại nhiều điểm đến được du khách nước ngoài ưa chuộng. Các địa phương phải đối mặt với ùn tắc, tiếng ồn, rác thải, đỗ xe trái phép và chi phí duy trì, bảo vệ cơ sở du lịch ngày càng lớn. Việc điều chỉnh giá vé được xem là một trong những biện pháp nhằm kiểm soát lượng khách tập trung quá mức, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho vệ sinh, an ninh và bảo tồn di sản.

Một trong những trường hợp đáng chú ý là thành phố Himeji, tỉnh Hyogo. Từ ngày 1/3, thành phố đã áp dụng cơ chế giá mới đối với vé vào Thành Himeji- nơi được coi là "Quốc bảo" của Nhật Bản. Theo đó, du khách không phải cư dân thành phố, trong đó cả công dân Nhật Bản từ nơi khác đến tham quan, phải trả 2.500 yen (gần 16 USD), cao gấp 2,5 lần mức vé trước đây. Trong khi đó, mức vé dành cho cư dân thành phố từ 18 tuổi trở lên vẫn giữ nguyên ở 1.000 yen. Chính quyền địa phương cho biết việc tăng giá nhằm trang trải chi phí bảo trì ngày càng cao. Sau khi áp dụng giá mới, doanh thu vé vào cửa trong tháng 3 tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Không chỉ tại các di tích lịch sử, một số địa phương cũng đang xem xét áp dụng giá hai mức đối với giao thông công cộng. Kyoto, nơi thường xuyên chịu áp lực lớn từ lượng khách du lịch, đang cân nhắc cơ chế giá vé xe buýt ưu tiên cư dân từ tài khóa 2027. Theo phương án này, giá vé dành cho người không phải cư dân có thể cao gấp đôi so với người địa phương.

Một số thành phố khác đã bắt đầu đi theo hướng tương tự. Tỉnh Kagoshima từ tháng 10/2025 đã tăng phí tại 14 cơ sở, trong đó có vườn thú và bảo tàng lịch sử, đồng thời giữ mức giá dành cho cư dân thấp hơn 100-500 yen so với người đến từ khu vực khác hoặc nước ngoài. Kitakyushu cũng áp dụng chính sách tương tự từ tháng 4, tăng phí tại 4 cơ sở, trong đó có Thành Kokura, nhưng giảm 100-200 yen cho cư dân.

Điểm chung trong các chính sách này là phần lớn địa phương lựa chọn phân loại giá theo nơi cư trú thay vì quốc tịch. Cách làm này nhằm tránh nguy cơ bị coi là phân biệt đối xử với người nước ngoài. Năm 2024, Thị trưởng Himeji, ông Hideyasu Kiyomoto, từng đề xuất tăng phí vào Thành Himeji đối với người nước ngoài lên khoảng gấp 6 lần so với mức dành cho cư dân, nhưng kế hoạch này không được hội đồng thành phố ủng hộ.

Ở cấp trung ương, Chính phủ Nhật Bản cũng đang khuyến khích các bảo tàng và phòng trưng bày nghệ thuật quốc gia tăng nguồn thu tự chủ. Tháng 2 vừa qua, Cơ quan Văn hóa Nhật Bản lần đầu tiên đặt ra các mục tiêu định lượng nhằm tăng doanh thu từ vé vào cửa và các khoản phí khác tại các cơ sở này.

Theo Bộ Tài chính Nhật Bản, hơn 70% các cơ sở quốc gia hiện nhận trên một nửa nguồn kinh phí từ trợ cấp chính phủ. Nếu chỉ dựa vào phí vào cửa để trang trải chi phí vận hành, giá vé dành cho du khách nước ngoài tại một số cơ sở có thể sẽ cao hơn khoảng 2-3 lần so với mức tiêu chuẩn.

Việc mở rộng giá hai mức diễn ra trong bối cảnh du lịch ngày càng trở thành nguồn thu quan trọng của kinh tế Nhật Bản. Năm 2025, chi tiêu của du khách nước ngoài tại Nhật tăng 16,4% so với năm trước, đạt 9.500 tỷ yen, cao hơn đáng kể so với kim ngạch xuất khẩu 6.600 tỷ yen của các mặt hàng như chất bán dẫn và linh kiện điện tử.

Đối với Nhật Bản, bài toán đặt ra là làm thế nào duy trì đà tăng trưởng của ngành du lịch mà không làm gia tăng quá mức gánh nặng cho cộng đồng địa phương. Giá hai mức vì vậy đang được xem như một công cụ điều tiết mới: vừa tạo thêm nguồn lực cho bảo tồn và vận hành, vừa bảo đảm người dân địa phương không phải chịu toàn bộ chi phí phát sinh từ sự bùng nổ của du lịch.