Hướng dẫn viên du lịch là lực lượng trực tiếp tiếp xúc với du khách, góp phần truyền tải hình ảnh điểm đến, văn hóa, con người và những giá trị đặc trưng của ngành du lịch. Chính vì vậy, kiến thức pháp luật không nên chỉ được xem là điều kiện để hành nghề, mà cần trở thành một phần trong năng lực nghề nghiệp của mỗi hướng dẫn viên. 

Đây là chia sẻ của các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý Nhà nước tại tọa đàm Vững bước nghề dẫn - Vững vàng pháp lý, do Chi hội Hướng dẫn viên du lịch, Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức ngày 26/9.

Theo một số chuyên gia, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng thì người hướng dẫn viên không chỉ là “đại sứ văn hóa” đưa hình ảnh đất nước ra thế giới, mà còn giữ vị trí là mắt xích đầu tiên bảo vệ hình ảnh, an ninh và trật tự của quốc gia ngay trên từng chuyến đi. Những thủ đoạn lừa đảo “bao đậu visa”, hiện tượng người nước ngoài lợi dụng du lịch để trốn ở lại lao động trái phép, hay vấn nạn người nước ngoài thuyết minh sai lệch lịch sử tại Việt Nam... đang đặt ra những bài toán an ninh cấp bách. Do đó, trang bị “tấm khiên pháp lý” vững vàng, giúp đội ngũ hướng dẫn viên tự tin hành nghề đúng luật - vững tâm cống hiến là yêu cầu thiết thực hiện nay đối với ngành du lịch.

Ông Nguyễn Việt Anh- Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh phân tích, công việc của người hướng dẫn viên ngày nay không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp và khả năng xử lý tình huống, mà còn đòi hỏi sự hiểu biết và tuân thủ quy định của pháp luật. Trong quá trình tác nghiệp, hướng dẫn viên có thể gặp nhiều tình huống liên quan đến hoạt động lữ hành, lưu trú, an ninh, trật tự, quản lý khách, bảo vệ di sản, cũng như những vấn đề phát sinh đối với khách du lịch trong nước và quốc tế.

Chính vì thế, "vững vàng pháp lý" trước hết giúp người hướng dẫn viên bảo vệ chính mình, nhận diện được giới hạn trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ trong quá trình hành nghề. Còn về lâu dài, đó còn là cơ sở để bảo vệ quyền lợi chính đáng của du khách, doanh nghiệp và góp phần xây dựng môi trường du lịch an toàn, chuyên nghiệp, văn minh.

Về phía Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh, luôn xác định nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh. Hiệp hội mong muốn Chi hội Hướng dẫn viên du lịch, Chi hội Lữ hành,… tiếp tục phát huy vai trò kết nối hội viên, doanh nghiệp, cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và đội ngũ chuyên gia; đồng thời tổ chức thêm nhiều chương trình thiết thực về nghiệp vụ, pháp luật, công nghệ, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp. Qua đó, các bên không chỉ giúp đội ngũ hướng dẫn viên hành nghề đúng quy định, mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn là hành nghề chuyên nghiệp, có trách nhiệm và góp phần nâng cao chất lượng hình ảnh điểm đến Thành phố Hồ Chí Minh.

Thực tế, ngành du lịch Thành phố nói riêng và cả nước nói chung đang trên đà phục hồi và bứt phá mạnh mẽ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển năng động của đa dạng dòng khách quốc tế lẫn nội địa, thực tiễn hoạt động lữ hành và hướng dẫn viên cũng đang đối mặt với không ít thách thức pháp lý mới: từ vấn đề đảm bảo an ninh du lịch gắn với an ninh quốc gia, các vi phạm hành chính trong hoạt động lữ hành, cho đến ranh giới pháp lý của hợp đồng lao động và bảo vệ uy tín người hành nghề trên không gian mạng.

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hồng - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, việc hướng đến những tình huống thực tế trong hoạt động lữ hành, hay thông qua sự trao đổi giữa cơ quan quản lý Nhà nước về du lịch, một số chuyên gia pháp lý, doanh nghiệp và đội ngũ hướng dẫn viên, thì những quy định tưởng như khô khan sẽ trở nên gần gũi hơn và có thể được vận dụng thiết thực vào công việc hằng ngày của người hướng dẫn, cũng như giúp họ nâng cao kiến thức về pháp luật trong ngành.

Còn ở góc độ cơ quan quản lý Nhà nước, Tiến sĩ Nguyễn Minh Trí- Trưởng phòng Kiểm tra Pháp chế, Sở Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bên cạnh góc độ an ninh, việc nắm vững các chế tài hành chính trong Luật Du lịch và các văn bản quy phạm pháp luật là yếu tố sống còn để doanh nghiệp lữ hành và hướng dẫn viên tránh khỏi những rủi ro không đáng có.

Cụ thể, hướng dẫn viên cần nắm biết biện pháp phòng tránh và bảo vệ pháp lý trong hướng dẫn du lịch như kiểm tra đủ 4 loại giấy tờ: thẻ hướng dẫn viên, hợp đồng lao động, hợp đồng hướng dẫn hoặc văn bản phân công, chương trình du lịch. Bên cạnh đó, biện pháp phòng tránh và bảo vệ bản thân trước các pháp lý trong hướng dẫn du lịch trong khi hành nghề, gồm: đeo thể suốt thời gian hướng, mang theo phân công và chương trình để xuất trình, dẫn đúng chương trình,… Nếu khách đòi thay đổi chương trình thì lưu lại tin nhắn hoặc email làm bằng chứng; hướng dẫn khách tuân thủ pháp luật, thuyết minh theo tài liệu chính thống,…