Hơn hai thập kỷ kiên trì sản xuất cà phê nguyên chất, ông Nguyễn Hòa Chính (63 tuổi), người sáng lập Công ty Cổ phần Cà phê Đăk Hà, theo đuổi một mục tiêu giản dị: để người Việt được uống ly cà phê thật ngay trên đất nước xuất khẩu cà phê hàng đầu thế giới.

"Thật chính là chân lý"

Giữa vùng cao nguyên Đăk Hà, nơi được xem là cực Bắc của vùng nguyên liệu cà phê Tây Nguyên, ông Nguyễn Hòa Chính đã gắn bó với cây cà phê suốt hơn bốn thập niên.

Điều khiến ông trăn trở nhiều năm nay là một nghịch lý: Việt Nam xuất khẩu cà phê vào hàng đầu thế giới, nhưng người tiêu dùng trong nước không phải lúc nào cũng dễ tìm được một ly cà phê nguyên bản. Theo ông Chính, suốt một thời gian dài, thói quen tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi các sản phẩm rang quá đậm, tẩm ướp bắp, đậu, hóa chất để tạo bọt và vị đắng gắt. Điều này vô tình làm lệch lạc nhận thức về hương vị tự nhiên và làm mai một văn hóa thưởng thức cà phê truyền thống.

Từ thực tế đó, ông Chính đã chọn cho mình một con đường riêng: kiên định với cà phê mộc, lấy chất lượng sản phẩm và sự trung thực làm nền tảng cốt lõi.

Từ năm 2009, khi thị trường nội địa còn phổ biến tình trạng pha trộn, dùng nhiều phụ gia, hương liệu, không rõ thành phần và nguồn gốc, ông Chính chọn đi ngược dòng: sản xuất cà phê nguyên chất và cà phê 3 trong 1 đúng tên gọi, đúng thành phần. "Tôi muốn thay đổi thói quen, văn hóa tiêu dùng cà phê của người Việt vì sức khỏe cộng đồng", ông nói.

Đó không phải con đường bằng phẳng. Cà phê mộc có thời kỳ bán chậm, doanh số thấp, doanh nghiệp từng chịu nhiều năm thua lỗ. Nhưng ông không đổi hướng. "Tôi xác định đây là hành trình của nhiều thập kỷ chứ không phải vài năm. Thay đổi một thói quen tiêu dùng đã tồn tại lâu đời cần thời gian, sự kiên trì và niềm tin vào điều đúng đắn", ông chia sẻ.

Chiến lược của ông là "hữu xạ tự nhiên hương", phát triển trong khả năng tự chủ, đầu tư dài hạn vào chất lượng thật, giá trị thật, tránh xa những khoản lợi nhuận ngắn hạn phải đánh đổi bằng uy tín.

Triết lý ấy thể hiện rõ trong cách làm kinh doanh. Doanh nghiệp không cung cấp cà phê cho các quán kinh doanh nhiều thương hiệu; không đầu tư tốn kém vào hệ thống quán riêng; không chạy theo sản xuất đại trà để cạnh tranh bằng giá rẻ. Thay vào đó, ông tập trung vào kênh quà tặng, nơi sản phẩm ít bị pha tạp và không phải cạnh tranh trực tiếp bằng giá. Ông cũng đề cao sự minh bạch, đúng tên gọi, đúng thành phần, công khai tỷ lệ phối trộn, tôn trọng quyền được biết của người tiêu dùng. "Không hóa chất, không pha tạp, không gian dối" là cam kết xuyên suốt.

Với ông Chính, lợi nhuận không chỉ là doanh thu. "Khi một người hiểu đúng về cà phê, biết phân biệt giá trị thật với giá trị giả, lựa chọn sản phẩm nguyên bản, đó đã là một thành quả đáng quý", ông nói. Ông Chính tin rằng sự thật có thể bị che khuất một thời gian nhưng không thể bị thay thế mãi mãi.

Cà phê đẳng sâm - sáng tạo từ bản địa

Giữ nguyên bản không có nghĩa là đứng yên. Cuối năm 2020, Công ty Cổ phần Cà phê Đăk Hà giới thiệu dòng cà phê đẳng sâm, kết hợp cà phê đặc sản Việt Nam với bột đẳng sâm Ngọc Linh lấy từ vùng núi Ngọc Linh, sấy lạnh. Theo ông Chính, mục tiêu là nâng giá trị cho cả hai nguyên liệu đặc trưng của Tây Nguyên mà không làm thay đổi bản chất của cà phê.

Để chọn được nguyên liệu phù hợp, doanh nghiệp đã thử nhiều loại hoa quả và dược liệu. Quế, hồi, đông trùng hạ thảo hay nấm linh chi đều làm mất hương vị cà phê. Những nguyên liệu có mùi đặc trưng như dừa, sầu riêng dễ lấn át vị cà phê nguyên bản. Đẳng sâm Ngọc Linh được chọn vì hòa hợp với cà phê, giúp cân bằng vị đắng, độ béo và vị ngọt, đồng thời không cần dùng hương liệu tạo mùi.

Do nguồn đẳng sâm đạt yêu cầu còn hạn chế, chi phí nguyên liệu cao, nên ông Chính chọn phân khúc quà tặng cao cấp, phân phối có chọn lọc. Vị cà phê hơi đắng, thơm nồng ở đầu lưỡi hòa cùng vị ngọt thanh, hương nhẹ của đẳng sâm Ngọc Linh, tạo dư vị riêng khó trộn lẫn.

Hiện cà phê hòa tan đẳng sâm Ngọc Linh ba trong một, bốn trong một và cà phê bột đặc sản nguyên chất của Đăk Hà Coffee đều đạt OCOP 4 sao cấp tỉnh, là những món quà đặc sản mang dấu ấn Tây Nguyên.

Với ông Chính, con đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức, nhưng ông Chính đang tìm nhà đầu tư để xây dựng nhà máy chế biến, đồng thời liên kết với đồng bào dân tộc thiểu số phát triển vùng nguyên liệu sâm.

Với ông Nguyễn Hòa Chính, nâng tầm cà phê Việt không chỉ là nâng giá trị thương mại mà còn là khôi phục niềm tin của người tiêu dùng vào hương vị tự nhiên của hạt cà phê nước nhà. "Tôi không mong để lại một thương hiệu lớn, tôi mong góp phần để lại một nhận thức đúng. Nếu một ngày nào đó người Việt được sử dụng cà phê thật như một điều bình thường, đó sẽ là phần thưởng lớn nhất cho cả hành trình mà tôi đã theo đuổi", ông nói.