Trong bối cảnh du lịch thế giới đối mặt với bất ổn địa chính trị, chi phí vận tải gia tăng và đà phục hồi không đồng đều giữa các khu vực, Việt Nam đang nổi lên với tốc độ tăng trưởng khách quốc tế thuộc nhóm ấn tượng của châu Á trong năm 2026.

Theo Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism), quý I/2026 thế giới ghi nhận khoảng 307 triệu lượt khách du lịch quốc tế, tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước, tương đương thêm khoảng 6 triệu lượt khách. Con số này cho thấy sức chống chịu của ngành du lịch, nhưng cũng phản ánh một giai đoạn tăng trưởng chậm và khó đoán định hơn.

Căng thẳng địa chính trị tiếp tục tác động đến hàng không, giá nhiên liệu, chi phí vận chuyển và các tuyến kết nối quốc tế. UN Tourism từng lưu ý tăng trưởng du lịch quốc tế năm 2026 có thể chỉ ở mức 1-2%. Chính trong bức tranh ấy, kết quả của du lịch Việt Nam càng trở nên đáng chú ý.

Tăng trưởng gấp nhiều lần mức bình quân khu vực

Trong quý I/2026, lượng khách quốc tế đến châu Á - Thái Bình Dương tăng khoảng 3% so với cùng kỳ; riêng Đông Nam Á chỉ tăng khoảng 1,1%. Việt Nam khi đó ghi nhận mức tăng 12,4%, cao khoảng 4 lần mức tăng trung bình của châu Á. Đến 5 tháng đầu năm, mức tăng tiếp tục đạt 14,9%.

Đáng chú ý hơn, số liệu mới nhất cho thấy đà tăng không suy giảm khi bước sang nửa cuối năm. Tính chung 9 tháng năm 2026, Việt Nam đón 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9 đạt khoảng 1,77 triệu lượt, tăng 16,1% so với cùng kỳ và là mức cao nhất của tháng 9 trong 5 năm trở lại đây.

Quý III/2026, khách quốc tế đạt khoảng 5,4 triệu lượt, tăng 13,8% so với cùng kỳ. Đường hàng không vẫn là kênh chủ lực với 14,7 triệu lượt trong 9 tháng, chiếm 83,2% tổng lượng khách; khách đường bộ đạt 2,7 triệu lượt, tăng 29,9%, còn đường biển đạt hơn 243.000 lượt, tăng 27,7%.

Không có một nguyên nhân duy nhất tạo nên sự tăng trưởng này.

Trước hết, trong một thế giới nhiều bất ổn, an toàn ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng khi lựa chọn điểm đến. Việt Nam có lợi thế về môi trường chính trị - xã hội ổn định, an ninh được bảo đảm, trong khi hình ảnh người dân thân thiện tiếp tục tạo thiện cảm đối với khách quốc tế.

Sức hút còn nằm ở khả năng tạo nhiều lớp trải nghiệm trong cùng một hành trình: Thiên nhiên, di sản, lịch sử, ẩm thực, nghỉ dưỡng biển, đô thị hay du lịch cộng đồng. Đặc biệt, khi du khách quốc tế ngày càng tìm kiếm trải nghiệm bản địa thay vì chỉ "check-in" tại các điểm nổi tiếng, kho tàng văn hóa Việt Nam trở thành một lợi thế khó sao chép.

Thị thực, hàng không và cuộc cạnh tranh giành du khách

Sự tăng trưởng của du lịch Việt Nam cũng gắn với thay đổi về chính sách. Việc tạo thuận lợi về thị thực và xuất nhập cảnh, mở rộng kết nối hàng không quốc tế và tăng cường xúc tiến tại các thị trường trọng điểm đã góp phần giảm những "điểm nghẽn" trong hành trình của khách.

Trong cuộc cạnh tranh hiện nay, cảnh đẹp hay di sản không còn là lợi thế tuyệt đối. Nhiều quốc gia trong khu vực cũng có biển đẹp, khí hậu nhiệt đới, di sản phong phú và ẩm thực hấp dẫn. Cuộc cạnh tranh thực sự nằm ở việc du khách có dễ đến, có thuận tiện trong trải nghiệm, có tiêu nhiều hơn và có lý do để quay lại hay không.

Bởi vậy, thị thực thuận lợi hơn, nhiều đường bay hơn, hạ tầng tốt hơn, thanh toán dễ dàng hơn và thông tin số thuận tiện hơn đều có thể trực tiếp chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Một chỉ dấu khác là Báo cáo Chỉ số năng lực phát triển du lịch 2026 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF): Việt Nam đạt 4,15 điểm, tăng 6,3% so với năm 2024 và tăng 7 bậc lên vị trí 52 trong 110 nền kinh tế. Điều này cho thấy sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam không chỉ thể hiện qua lượng khách, mà còn qua những điều kiện nền tảng cho phát triển.

Tuy nhiên, tăng khách chưa đồng nghĩa với tăng giá trị tương ứng. Bài toán tiếp theo là nâng chất lượng sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Đây mới là phần quyết định mức đóng góp của du lịch cho nền kinh tế, thay vì chỉ nhìn vào số lượt khách.

Biến sức hút thành vị thế

Tốc độ tăng trưởng vượt mặt bằng chung của châu Á cho thấy du lịch Việt Nam đang đứng trước một thời cơ đáng kể. Lợi thế không chỉ là phong cảnh đẹp hay giá cả cạnh tranh, mà là sự kết hợp giữa an toàn, văn hóa có chiều sâu, ẩm thực đa dạng, con người thân thiện và hệ thống điểm đến đủ phong phú để phục vụ nhiều phân khúc.

Nhưng từ một "điểm đến đang lên" tới thương hiệu du lịch mạnh của thế giới vẫn còn khoảng cách. Khoảng cách ấy không thể thu hẹp chỉ bằng chiến dịch quảng bá, mà bằng chất lượng của từng trải nghiệm: Từ thủ tục nhập cảnh, di chuyển, thanh toán, lưu trú, dịch vụ tại điểm đến cho tới khi du khách rời Việt Nam và quyết định có muốn quay trở lại hay giới thiệu đất nước này cho người khác.

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu tăng chậm và cạnh tranh ngày càng quyết liệt, 17,7 triệu lượt khách quốc tế sau 9 tháng là một tín hiệu tích cực. Nhưng giá trị lớn nhất của con số ấy không nằm ở một bảng xếp hạng tăng trưởng. Nó nằm ở cơ hội để Việt Nam chuyển từ một quốc gia "có nhiều tài nguyên du lịch" thành một quốc gia biết biến tài nguyên thành trải nghiệm, chi tiêu, sự quay trở lại và cuối cùng là một thương hiệu có sức cạnh tranh lâu dài.