Những vết xước trên mặt bàn gỗ, màu da ghế sờn cũ hay khung cửa sổ nhuốm màu thời gian đã trở thành chất liệu nghệ thuật tự nhiên, trực tiếp kể câu chuyện về ký ức trong phim "Em và Trịnh" hay MV "Một năm qua" của ca sĩ Hà Anh Tuấn

Trong nghệ thuật, có những không gian không chỉ đóng vai trò làm nền mà còn trở thành một "nhân vật" có đời sống riêng. Việc các đạo diễn và nghệ sĩ tìm đến những địa điểm ấy để đặt các góc máy đã cho thấy một tư duy nghệ thuật đề cao tính chân thực. 

Những khung hình tái hiện một thời đại trong bộ phim "Em và Trịnh"

Năm 2022, khi dự án điện ảnh Em và Trịnh cần tìm kiếm một không gian có thể chuyển tải trọn vẹn không khí Đà Lạt những năm 1960, đoàn làm phim đã quyết định ghi hình tại một bối cảnh thực tế thay vì phục dựng trong phim trường. Đây không chỉ là một lựa chọn về mặt mỹ thuật mà còn là sự tôn trọng đối với lịch sử văn nghệ, bởi chính không gian này từng là điểm gặp gỡ thường xuyên của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và danh ca Khánh Ly trong những ngày đầu sự nghiệp.

Trong phim, từng bộ bàn ghế bọc nệm da đỏ cũ kỹ, những tấm gương ố vàng và khung cửa sổ nhỏ đã giúp truyền tải chính xác sự lãng mạn xen lẫn nỗi buồn man mác của một thời đại đã qua. Đó là nơi mà cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã từng ngồi lặng lẽ quan sát cuộc đời hay thảo luận âm nhạc cùng bạn bè. 

Phân cảnh Alvin Lu (vai nhạc sĩ Trịnh Công Sơn) và Bùi Lan Hương (vai danh ca Khánh Ly) tại quán Cafe Tùng

Những thước phim đã lột tả được sự giản đơn, mộc mạc và tái hiện chân thực cái "hồn cốt" vốn đã được gìn giữ qua hơn nửa thế kỷ. Bà Thanh Mỹ (con gái ruột của ông Trần Đình Tùng - người sáng lập ra Cafe Tùng), người trực tiếp chứng kiến những lớp trầm tích thời gian tại đây, chia sẻ về những nguyên mẫu ngoài đời thực của phim: "Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và danh ca Khánh Ly tới đây rất thường xuyên, hàng tuần luôn và họ ngồi rất lâu...". Chính vì giá trị lịch sử có thật này, khán giả khi xem phim không chỉ thấy một bối cảnh quay, mà thấy cả một bầu không khí của lý tưởng và kỷ niệm hiện hữu trong những thước phim.

Góc nhìn chiêm nghiệm trong MV "Một năm qua" của Hà Anh Tuấn

Nếu điện ảnh dùng bối cảnh này để kể chuyện quá khứ, thì ca sĩ Hà Anh Tuấn lại chọn chính bối cảnh đó để nói về những suy tư cá nhân. Trong MV "Một năm qua", không gian này hiện lên như một trạm dừng chân của thời gian, nơi người nghệ sĩ có thể tĩnh lặng nhìn lại một chặng đường đã đi qua.

Hình ảnh nam ca sĩ ngồi bên khung cửa kính nhìn ra quảng trường Hòa Bình mang đậm tính thời đại, cho thấy sự giao thoa giữa một tâm hồn trẻ trung và một không gian cổ kính. Sự tương phản giữa nhịp sống hối hả bên ngoài và sự tĩnh lặng bên trong tạo nên một khoảng lặng đầy suy ngẫm. 

Phân cảnh trong MV "Một năm qua" của Hà Anh Tuấn

Anh Trần Nhật Hoa, người điều hành không gian này, nhớ lại buổi ghi hình đầy bất ngờ: "Ban đầu khi được ê-kíp gọi điện để thuê địa điểm quay MV, tôi vẫn không hề biết đó là ê-kíp của ca sĩ Hà Anh Tuấn". 

"Khi ê-kíp tới quay, tôi mới giật mình nhận ra nam ca sĩ Hà Anh Tuấn. Bản thân là một người điều hành đã nhiều năm, khi bài hát 'Một năm qua' vang lên ở trong quán, cảm giác hoài niệm lắm, thích vô cùng..." -  anh chia sẻ thêm. Việc đặt bài hát vào bối cảnh từng chứng kiến những cuộc gặp gỡ lịch sử đã tạo nên một cuộc đối thoại vô hình giữa các thế hệ nghệ sĩ, giữa âm nhạc Trịnh Công Sơn xưa cũ và âm nhạc tự sự của hiện tại của ca sĩ Hà Anh Tuấn.

Nếu trong bộ phim Em và Trịnh, Cafe Tùng là "nhân chứng" thì với MV "Một năm qua" của Hà Anh Tuấn, Cafe Tùng lại trở thành một không gian riêng tư dành cho sự chiêm nghiệm cá nhân. Dù khác nhau về cách thể hiện, cả hai tác phẩm đều tôn trọng tính nguyên bản của Cafe Tùng. Cả đoàn làm phim "Em và Trịnh" lẫn ê-kíp của Hà Anh Tuấn đều không can thiệp vào sắp đặt của quán. Chính những vết xước trên mặt bàn, màu da ghế đã sờn hay khung cửa gỗ cũ kỹ đã tạo nên giá trị nghệ thuật mà không một kỹ xảo nào thay thế được.

Sức hút của những bối cảnh mang tính "hoài niệm" đối với giới trẻ

Trong một kỷ nguyên mà mọi thứ đều được số hóa và vận hành với tốc độ chóng mặt, những bối cảnh như trong phim "Em và Trịnh" hay MV của Hà Anh Tuấn mang lại một cảm giác "thật". Những vết sờn trên ghế da, mùi gỗ cũ hay tiếng nhạc từ dàn loa cổ điển tạo nên một trải nghiệm đa giác quan mà các quán cà phê hiện đại theo phong cách tối giản không thể mang lại. Giới trẻ tìm đến đây để tìm kiếm sự kết nối, để được chạm vào những gì mà họ vốn chỉ thấy qua lời kể hoặc qua sách báo.

Việc trân trọng những giá trị cũ chứng tỏ một tư duy thẩm mỹ có chiều sâu, biết nâng niu những lớp trầm tích văn hóa của vùng đất mình đang sống. Chính sự cộng hưởng giữa giá trị nghệ thuật từ các tác phẩm điện ảnh, âm nhạc và nhu cầu tự thân của giới trẻ đã giúp những không gian này không bao giờ lỗi thời, trái lại, chúng ngày càng trở nên quý báu hơn trong lòng phố thị.