Ga Đà Lạt (phường Xuân Hương – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng) nằm ở độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển, được xem là một trong những nhà ga cổ đẹp nhất Việt Nam và khu vực Đông Dương. 

Không chỉ mang giá trị lịch sử, kiến trúc độc đáo, nơi đây còn trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trải nghiệm hành trình tàu du lịch Đà Lạt – Trại Mát giữa không gian cao nguyên thơ mộng.

Bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch

Ga Đà Lạt được người Pháp khởi công xây dựng năm 1932 và hoàn thành vào năm 1938, là ga đầu mối của tuyến đường sắt Phan Rang – Đà Lạt dài khoảng 84 km. Trên toàn tuyến có khoảng 16 km sử dụng hệ thống đường ray răng cưa để vượt đèo Ngoạn Mục với độ dốc trung bình 12%. Thời điểm đó, công nghệ đường sắt răng cưa chỉ xuất hiện tại Thụy Sĩ và Việt Nam, trở thành dấu ấn kỹ thuật đặc biệt của ngành đường sắt thế giới.

Công trình này mang phong cách kiến trúc phương Tây nhưng vẫn hài hòa với nét văn hóa bản địa Tây Nguyên. Điểm nhấn nổi bật là ba mái chóp nhọn vươn cao, gợi liên tưởng đến dãy Langbiang hùng vĩ hoặc mái nhà rông đặc trưng của đồng bào Tây Nguyên. Nhà ga dài 66,5m, rộng 11,4m, cao 11m với các ô cửa kính màu và hệ mái vòm cổ điển tạo nên vẻ đẹp riêng biệt. Trải qua nhiều biến động lịch sử, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản, từ năm 1991 ngành Đường sắt đã khôi phục đoạn tuyến dài khoảng 7 km từ Đà Lạt đến Trại Mát để phục vụ tham quan, du lịch. Năm 2001, ga Đà Lạt được công nhận là Di tích lịch sử cấp quốc gia nhờ những giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và văn hóa.

Hiện nay, ga Đà Lạt không chỉ là nơi đón, trả khách mà còn là điểm tham quan, chụp ảnh hấp dẫn. Vào buổi sáng, khi sương mờ còn phủ trên những hàng thông, khuôn viên nhà ga hiện lên với vẻ đẹp yên bình, đậm chất hoài niệm. Nhiều du khách lựa chọn đến đây từ sớm để tận hưởng không khí trong lành và lưu lại những khoảnh khắc đặc trưng của phố núi.

Rời ga Đà Lạt, phóng viên cùng nhóm du khách bắt đầu hành trình khoảng 7km đến Trại Mát trên chuyến tàu du lịch cổ. Đây là đoạn tuyến duy nhất còn được phục dựng từ tuyến đường sắt răng cưa Đà Lạt – Tháp Chàm nổi tiếng một thời. Khác với những chuyến tàu hiện đại, đoàn tàu di chuyển chậm để hành khách có thể cảm nhận trọn vẹn cảnh sắc hai bên đường. Qua khung cửa sổ, những đồi thông xanh, vườn rau, nhà kính và các cánh đồng hoa nối tiếp hiện ra trong làn sương sớm. Có những đoạn tàu len qua khu dân cư, trẻ nhỏ đứng bên đường vẫy tay chào, người dân tạm dừng công việc để nhìn theo đoàn tàu, tạo nên khung cảnh gần gũi, bình yên đặc trưng của Đà Lạt.

Sau khoảng 30 phút, tàu dừng tại ga Trại Mát – khu vực ngoại ô vẫn giữ được vẻ thanh bình với những vườn hoa, nông trại và không khí trong lành. Từ đây, nhiều du khách tiếp tục tham quan chùa Linh Phước có kiến trúc nổi bật được xây dựng từ hàng triệu mảnh sành, sứ. Các khu chợ nhỏ, cơ sở sản xuất nông nghiệp địa phương cũng trở thành điểm dừng chân thú vị để du khách tìm hiểu thêm về đời sống người dân vùng cao nguyên.

Nâng cao chất lượng, đa dạng dịch vụ

Bà Phan Thị Xuân Thảo, Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Hương – Đà Lạt thông tin, nơi đây là một địa bàn trọng điểm về du lịch của Lâm Đồng với hệ thống cơ sở lưu trú, khách sạn từ 4-5 sao cùng nhiều khu, điểm tham quan nổi tiếng như Ga Đà Lạt, Thác Datanla… thu hút đông đảo du khách. 

Do đó, địa phương luôn chú trọng phối hợp với ngành Đường sắt trong thực hiện bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc và không gian di sản của Ga Đà Lạt. Với kiến trúc đặc trưng và không gian rộng, nhà ga được lựa chọn tổ chức các hoạt động văn hóa, du lịch, góp phần tạo điểm nhấn cho các sự kiện của địa phương. Bên cạnh đó, Ga Đà Lạt cũng triển khai nhiều chương trình ưu đãi dành cho du khách, đặc biệt là các đoàn khách và trẻ em tham quan, góp phần tăng sức hút cho điểm đến. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp tổ chức các hoạt động văn hóa, du lịch tại khu vực nhà ga nhằm quảng bá hình ảnh Đà Lạt và nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Ông Hồ Sỹ Thái, Quản lý Trạm vận tải đường sắt Đà Lạt (thuộc Chi nhánh Vận tải đường sắt Sài Gòn) chia sẻ, lượng khách trải nghiệm tuyến tàu từ Ga Đà Lạt đi Trại Mát khá ổn định, tăng cao các ngày cuối tuần và dịp cao điểm. Nhiều du khách lựa chọn đặt vé trước để đơn vị chủ động sắp xếp chuyến chạy, đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu tham quan. Du khách đến ga Đà Lạt không chỉ được tham quan công trình kiến trúc cổ mà còn có thể trải nghiệm nhiều dịch vụ trên tàu như biểu diễn âm nhạc, thưởng thức trà atiso, sử dụng wifi miễn phí. Dự án cải tạo tuyến đường sắt Đà Lạt – Trại Mát đã được khởi công từ tháng 4/2026, với các hạng mục thay mới đường ray và sửa chữa một số công trình liên quan. Dự kiến, toàn bộ công việc sẽ được các đơn vị thi công hoàn thành trong khoảng 6 tháng, nhằm đảm bảo điều kiện kỹ thuật, an toàn vận hành và nâng cao chất lượng phục vụ du khách ngày càng tốt hơn.

Thực tế cho thấy, sản phẩm du lịch chuyến tàu Đà Lạt – Trại Mát ngày càng được quan tâm, đặc biệt vào dịp cuối tuần và kỳ nghỉ. Nhiều gia đình, nhóm bạn trẻ lựa chọn hành trình này như một cách "đi chậm" để tận hưởng không gian và nhịp sống cao nguyên. Trong dòng du khách ấy, anh Lê Ngọc Hoàng Anh, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, chuyến tàu cổ là một trong những trải nghiệm đáng nhớ trong kỳ nghỉ tuần trăng mật của vợ chồng anh. Anh nói, dịch vụ ở đây khá tốt, nhân viên chuyên nghiệp. Điều anh ấn tượng nhất là không gian hoài cổ, cảm giác như được trở về một Đà Lạt xưa. Qua cửa sổ tàu, có thể thấy rõ đời sống bình dị của người dân, rất gần gũi.

Đáp ứng du lịch năm 2026, Chi nhánh Vận tải Đường sắt Sài Gòn (đơn vị quản lý) triển khai nhiều chương trình ưu đãi và dịch vụ đặc sắc trên tuyến tàu cổ Đà Lạt – Trại Mát. Bên cạnh việc cung cấp dịch vụ cho thuê nguyên toa hoặc đoàn tàu để tổ chức các sự kiện như sinh nhật, cưới hỏi hay trưng bày sản phẩm, đơn vị còn duy trì hành trình 7 đôi tàu mỗi ngày với những trải nghiệm độc đáo. Nổi bật là đoàn tàu "Da Lat Coffee Train" khởi hành lúc 7 giờ 5 phút và "Hành trình đêm Đà Lạt" với hai khung giờ lúc 18 giờ 15 phút và 20 giờ 20 phút, giúp du khách ngắm nhìn vẻ đẹp cao nguyên. Đơn vị cũng đưa ra nhiều chính sách giảm giá vé hấp dẫn.

Việc duy trì khai thác tuyến tàu Đà Lạt – Trại Mát góp phần bảo tồn giá trị lịch sử của tuyến đường sắt Đà Lạt – Phan Rang nổi tiếng, quan trọng hơn là mở ra hướng phát triển du lịch đặc thù cho địa phương. Các đề xuất phục hồi toàn tuyến đang được nghiên cứu, kỳ vọng tạo thêm động lực cho liên kết vùng và phát triển kinh tế - du lịch khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan đặc trưng, ga Đà Lạt cùng hành trình tàu cổ đến Trại Mát không chỉ là điểm tham quan đơn thuần mà còn là trải nghiệm giàu cảm xúc. Không quá dài nhưng hành trình này đủ để đọng lại trong lòng du khách những ấn tượng sâu đậm về một vùng đất Lâm Đồng ngàn hoa cuốn hút.