Sở hữu hệ thống bệnh viện ngày càng hiện đại, đội ngũ bác sĩ tay nghề cao cùng lợi thế chi phí cạnh tranh, Việt Nam là quốc gia có nhiều tiềm năng phát triển du lịch y tế. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành sản phẩm có sức cạnh tranh, Việt Nam cần kết nối đồng bộ 3 yếu tố quan trọng gồm: Y tế, du lịch và dịch vụ hỗ trợ. 

Đây là 3 "mắt xích" quan trọng, góp phần hình thành hệ sinh thái du lịch y tế của Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và cạnh tranh với các quốc gia trong khu vực.

Tiềm năng lớn

Những năm gần đây, du lịch y tế (medical tourism) đang trở thành xu hướng phát triển mạnh trên thế giới. Nhiều quốc gia trong khu vực châu Á như: Thái Lan, Singapore, Hàn Quốc, Malaysia… đã sớm định vị thương hiệu, xây dựng các gói sản phẩm kết hợp điều trị, chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng, thu hút hàng triệu lượt khách quốc tế mỗi năm.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế Hà Anh Đức, nhóm khách du lịch y tế có 2 nhu cầu cơ bản: Sử dụng dịch vụ điều trị y tế và dịch vụ nâng cao sức khỏe, trong đó các hoạt động nghỉ dưỡng, phục hồi chức năng, chăm sóc sức khỏe và khu dưỡng lão.

Cục trưởng Hà Anh Đức khẳng định, bước tiến mạnh mẽ của y học Việt Nam trong thời gian qua đang mở ra dư địa rất lớn để gắn hệ thống với phát triển du lịch. Hiện nay, nhiều bệnh viện tuyến trung ương và địa phương được đầu tư trang thiết bị hiện đại, triển khai thành công nhiều kỹ thuật cao. Ngành y tế cũng ghi nhận những bước tiến nổi bật về khoa học kỹ thuật chuyên sâu như phẫu thuật nội soi, ghép tạng, ghép tim - phổi, điều trị ung bướu…

Bên cạnh đó, năng lực chuyên môn của đội ngũ y, bác sĩ ngày càng được khẳng định khi Việt Nam thực hiện thành công nhiều ca ghép tạng, ghép đa tạng, phẫu thuật chuyên sâu, can thiệp tim bào thai tại các bệnh viện, cơ sở y tế hiện đại, đạt chuẩn quốc tế. Đặc biệt, với sự phát triển của y học cổ truyền phương Đông, các phương pháp như châm cứu, bấm huyệt, phục hồi chức năng, sử dụng dược liệu và các bài thuốc dân tộc là lợi thế riêng có của Việt Nam. Đây là những cơ sở, điều kiện đang có phù hợp để Việt Nam phát triển các sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng, phục hồi…

Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh Hà Anh Đức phân tích, khi kết hợp với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu, văn hóa bản địa và hệ thống lưu trú chất lượng cao, y tế Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành yếu tố tạo sức hút mới, góp phần hình thành các sản phẩm du lịch chăm sóc sức khỏe, phục hồi và điều trị chuyên sâu có khả năng cạnh tranh với nhiều quốc gia trong khu vực. Bên cạnh đó, hệ thống hành lang pháp lý gồm các nghị quyết của Trung ương, các luật, nghị định, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được xem là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch y tế thành một thương hiệu quốc gia.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hệ thống hạ tầng và năng lực y tế của Việt Nam ngày càng hoàn thiện; đội ngũ y, bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, được đào tạo bài bản, tu nghiệp tại nhiều quốc gia. Đặc biệt, hiện chi phí khám, chữa bệnh tại Việt Nam được đánh giá là cạnh tranh so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Thêm vào đó, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa, thiên nhiên phong phú và là điểm đến an toàn trong bối cảnh thế giới nhiều biến động. Nhờ việc đẩy mạnh số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), xây dựng hồ sơ bệnh án điện tử và nâng cấp hạ tầng bệnh viện theo tiêu chuẩn quốc tế, nhiều cơ sở khám, chữa bệnh tại Việt Nam không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn tiếp nhận điều trị cho bệnh nhân nước ngoài, kiều bào và chuyên gia quốc tế đang làm việc tại Việt Nam.

"Xu thế chuyển đổi số đang mở ra cơ hội rất lớn để Việt Nam triển khai du lịch y tế một cách bài bản, chuyên nghiệp, từ hồ sơ khám chữa bệnh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt đến chuẩn hóa toàn bộ quy trình dịch vụ. Việt Nam hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch y tế thành sản phẩm có thương hiệu", Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh khẳng định.

Phát triển theo hướng liên minh, liên kết sản phẩm, dịch vụ

Du lịch y tế là lĩnh vực đòi hỏi sự phối hợp liên ngành cao, từ xây dựng cơ chế visa y tế, thủ tục xuất nhập cảnh, dịch vụ lưu trú, lữ hành, dịch vụ y tế, công cụ thanh toán số cho tới kết nối liên thông dữ liệu với hệ thống bảo hiểm quốc tế. Do vậy, theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh Hà Anh Đức, dù có nhiều tiềm năng, du lịch y tế tại Việt Nam vẫn phát triển rời rạc, chưa hình thành sản phẩm đồng bộ. Các dịch vụ điều trị, nghỉ dưỡng, vận chuyển, lưu trú, chăm sóc sau điều trị… chưa được kết nối thành chuỗi hoàn chỉnh. Điều này khiến du khách khó tiếp cận thông tin, đồng thời làm giảm sức cạnh tranh của du lịch y tế Việt Nam trên trường quốc tế.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn về thiếu chuẩn hóa, liên kết và sự điều phối đồng bộ, theo các chuyên gia, Việt Nam cần xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong đó các bên liên quan, từ bệnh viện, doanh nghiệp du lịch, khách sạn, hãng hàng không, bảo hiểm… đến đơn vị hỗ trợ dịch vụ đều cần làm tốt phần việc của mình, tăng cường phối hợp và đồng hành trong chiến lược phát triển dài hạn.

Cụ thể, các cơ sở y tế đóng vai trò trung tâm trong hệ sinh thái. Việc xây dựng danh mục dịch vụ điều trị thế mạnh, chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng chăm sóc và tăng cường truyền thông quốc tế sẽ giúp nâng cao uy tín và khả năng thu hút khách. Song song với đó, doanh nghiệp du lịch cần chủ động xây dựng các sản phẩm trọn gói, kết hợp khám chữa bệnh, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa. Các tour chăm sóc sức khỏe, phục hồi sau điều trị, nghỉ dưỡng kết hợp trị liệu bằng y học cổ truyền, spa, suối khoáng… có thể trở thành những sản phẩm đặc thù, tạo dấu ấn riêng cho du lịch y tế Việt Nam.

Ngoài ra, hệ thống khách sạn, khu nghỉ dưỡng, dịch vụ vận chuyển và đội ngũ hướng dẫn viên chuyên biệt cũng cần được đào tạo phù hợp với đặc thù của du khách y tế. Những yếu tố như hỗ trợ ngôn ngữ, chăm sóc cá nhân, chế độ dinh dưỡng, dịch vụ hậu điều trị… đều góp phần nâng cao trải nghiệm và tạo sự yên tâm cho du khách.

Để thúc đẩy phát triển du lịch y tế, đầu tháng 4/2026, Liên minh Du lịch Y tế Việt Nam (VMTA) đã được thành lập. Sự kiện đánh dấu bước khởi đầu cho một mô hình hợp tác mới nhằm khai thác tiềm năng, lợi thế phát triển loại hình du lịch y tế trở thành thương hiệu mới của Việt Nam.

Ông Trần Thế Việt, đại diện Liên minh Du lịch Y tế Việt Nam chia sẻ, Liên minh mong muốn xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến du lịch y tế hàng đầu khu vực. Liên minh sẽ thực hiện các nhiệm vụ như: tích hợp và phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia, chuẩn hóa hệ thống dịch vụ theo chuẩn quốc tế, xây dựng hành trình trải nghiệm khép kín, minh bạch, cá nhân hóa và thúc đẩy hệ sinh thái số toàn diện.

Trong giai đoạn đầu, Liên minh dự kiến tập trung phát triển du lịch y tế tại các địa phương, địa điểm có hạ tầng kỹ thuật, khoa học công nghệ và tài nguyên du lịch vượt trội như: Hà Nội - Hạ Long - Tràng An; Thành phố Hồ Chí Minh - Đà Lạt - Vũng Tàu - Phú Quốc; Đà Nẵng - Hội An - Quảng Bình - Sơn Đoòng. Sau đó sẽ mở rộng thêm nhiều hoạt động trong những năm tiếp theo với mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam hình thành mạng lưới du lịch y tế tích hợp các công ty du lịch, lữ hành, lưu trú và đặc biệt là các cơ sở y tế đạt chuẩn quốc tế; thu hút 1-2 triệu lượt khách du lịch y tế đến Việt Nam; Tăng thời gian lưu trú của khách từ 7-8 đêm lên 15-30 đêm; Mang lại doanh thu 3-5 tỷ USD/năm và đảm bảo 100% giao dịch trên nền tảng số.

Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh cho rằng, nếu được kết nối đồng bộ và phát triển theo hướng chuyên nghiệp, du lịch y tế không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho ngành du lịch mà còn góp phần nâng cao vị thế của y tế Việt Nam trên bản đồ quốc tế. Đây cũng được xem là hướng đi chiến lược, giúp Việt Nam phát triển các sản phẩm du lịch giá trị cao, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng tầm thương hiệu quốc gia trong giai đoạn tới.