Mỗi độ tháng 9, những con phố cổ tại khu vực Yatsuo, thành phố Toyama (Nhật Bản), lại trở thành sân khấu của Owara Kaze no Bon - lễ hội truyền thống có lịch sử hơn 300 năm, nổi bật với những điệu múa thanh lịch trên nền âm nhạc sâu lắng, da diết.

Được tổ chức từ ngày 1 đến 3/9 hằng năm, Owara Kaze no Bon thu hút đông đảo du khách trong và ngoài Nhật Bản. Năm 2025, khoảng 190.000 người đã đến Yatsuo trong ba ngày diễn ra lễ hội.

Khi màn đêm buông xuống, các vũ công đội nón đan amigasa che một phần khuôn mặt, chậm rãi di chuyển qua những con đường lát đá quanh co. Phía sau họ là những ngôi nhà có cửa mắt cáo và các kho đất tường trắng đặc trưng của phố cổ. Âm thanh của đàn shamisen, trống taiko và đàn dây kokyu hòa cùng lời ca, tạo nên không gian huyền ảo.

Có nhiều cách lý giải về nguồn gốc của Owara Kaze no Bon. Một truyền thuyết địa phương cho rằng lễ hội bắt đầu từ cuộc vui kéo dài ba ngày ba đêm nhằm ăn mừng việc người dân Yatsuo lấy lại được giấy phép thành lập khu phố.

Trong những ngày đó, người dân được phép uống rượu, ca hát và vui chơi theo tinh thần "bư-rây-cô", tức tạm thời không câu nệ địa vị hay lễ nghi. Không khí vui mừng, tiếng cười và những bài hát vang lên khắp các khu phố được cho là một trong những nguồn gốc của Owara.

Trong quá trình phát triển, lễ hội còn gắn với đời sống sản xuất nông nghiệp và mong muốn tránh thiệt hại do gió bão gây ra vào đầu tháng 9. Tên gọi "Kaze no Bon" cũng được lý giải từ ý nghĩa này, trong đó "kaze" có nghĩa là "gió". Lễ hội vì vậy chứa đựng lời cầu nguyện tránh thiên tai và mong ước một vụ mùa bội thu.

Ông Fumihiko Funasaki, Phó Chủ tịch Chi hội Suwamachi thuộc Hội Bảo tồn Dân ca Etchu Yatsuo Owara, tỉnh Toyama, cho biết điệu múa Owara không hướng đến sự hào nhoáng hay những động tác quá sôi động. Điều quan trọng là người múa phải thể hiện được vẻ đẹp nhẹ nhàng, thanh lịch và duyên dáng.

Không chỉ động tác múa, trang phục của người biểu diễn cũng phản ánh lịch sử và đời sống của cộng đồng địa phương. Một trong những chi tiết nổi bật là chiếc obi màu đen được các nữ vũ công sử dụng.

Theo ông Funasaki, trong quá khứ, obi là một món đồ đắt tiền nên không phải gia đình nào cũng có điều kiện chuẩn bị riêng cho lễ hội. Trong khi đó, obi màu đen dùng cùng tang phục lại là vật dụng có sẵn trong phần lớn các gia đình. Vì vậy, người dân thống nhất sử dụng loại obi này để mọi cô gái trong khu phố đều có thể tham gia múa.

Ngày nay, mỗi khu phố đã chuẩn bị những chiếc obi đồng bộ cho người biểu diễn. Tuy nhiên, tập quán sử dụng màu đen vẫn được duy trì, như một dấu ấn cho thấy lễ hội vốn được xây dựng từ những vật dụng gần gũi trong đời sống hằng ngày.

Owara Kaze no Bon không chỉ có múa mà còn là sự kết hợp giữa lời ca và nhiều loại nhạc cụ truyền thống. Trong đó, kokyu - nhạc cụ dây kéo truyền thống của Nhật Bản - tạo nên một trong những âm sắc đặc trưng nhất của lễ hội.

Ông Makoto Yamada, Chủ tịch Chi hội Suwamachi thuộc Hội Bảo tồn Dân ca Etchu Yatsuo Owara, đồng thời là người trực tiếp biểu diễn kokyu, cho biết chi hội Suwamachi hiện có khoảng 20 người phụ trách ca hát và biểu diễn nhạc cụ. Đội múa gồm khoảng 30 thành viên, từ trẻ em đến nam nữ thanh niên, nâng tổng số người tham gia lên khoảng 50 người.

Với tư cách Chủ tịch chi hội, ông Yamada chịu trách nhiệm gìn giữ dân ca Owara và truyền dạy cho thế hệ mai sau. Các buổi luyện tập được tổ chức thường xuyên không chỉ để chuẩn bị cho lễ hội mà còn giúp thành viên trẻ hiểu được kỹ thuật biểu diễn và ý nghĩa văn hóa của truyền thống địa phương.

Trong khoảng 20 năm qua, các điệu múa Owara Kaze no Bon đã được đưa vào giảng dạy tại các trường tiểu học ở Yatsuo. Trường Trung học Phổ thông Yatsuo của tỉnh Toyama cũng thành lập câu lạc bộ nghệ thuật biểu diễn truyền thống địa phương. Học sinh được luyện tập, tham gia lễ hội và trực tiếp góp phần gìn giữ di sản của quê hương.

Thị trưởng Toyama Hirohisa Fujii cho biết chính quyền thành phố hỗ trợ Yatsuo, Hội Bảo tồn Owara Kaze no Bon và ban tổ chức lễ hội thông qua các khoản trợ cấp dành cho việc đào tạo, phát triển thế hệ kế cận.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính, thành phố còn phối hợp với các hội bảo tồn để tạo cơ hội cho nghệ nhân và người biểu diễn tham gia những sự kiện văn hóa khác. Việc đưa Owara đến với nhiều khán giả hơn được kỳ vọng sẽ nâng cao nhận thức về giá trị của lễ hội, đồng thời tạo động lực để truyền thống tiếp tục được duy trì.

Sức hấp dẫn của Owara Kaze no Bon hiện đã vượt ra ngoài phạm vi Yatsuo. Sau khi được giới thiệu trên báo The New York Times, điệu múa này được trình diễn tại sự kiện Japan Parade & Street Fair ở New York vào tháng 5/2025, qua đó tiếp tục thu hút sự chú ý của công chúng quốc tế.

Trải qua hơn ba thế kỷ, Owara Kaze no Bon không chỉ được lưu giữ trong các tài liệu hay hiện vật. Di sản này vẫn sống trong từng bước múa, tiếng đàn và những buổi luyện tập có sự tham gia của nhiều thế hệ. Sự gắn kết giữa cộng đồng địa phương, các hội bảo tồn, trường học và chính quyền thành phố đang giúp những giai điệu da diết của Yatsuo tiếp tục ngân vang giữa nhịp sống hiện đại.