Với lợi thế có gần 28.000 km đường thủy, du lịch sông nước gắn với nét văn hóa miệt vườn là những sản phẩm du lịch nổi bật thu hút du khách của Đồng bằng sông Cửu Long. 

Hiện nay, lợi thế này vẫn còn rất nhiều tiềm năng cần được các địa phương khai thác, phát huy hiệu quả hơn để sản phẩm du lịch tránh đơn điệu, trùng lặp khiến du khách cho rằng "chỉ cần đến một lần cho biết, đi một nơi biết được cả vùng".

Chưa trải nghiệm sông nước là chưa về miền Tây

Đi chợ nổi trên sông, đón ánh bình minh, nghe tiếng hò vang vọng, chứng kiến khung cảnh mua bán rộn rã, thưởng thức nhiều đặc sản ẩm thực ngay trên ghe, tàu bồng bềnh theo nhịp sóng nước là những trải nghiệm thú vị mà nhiều du khách khi đến chợ nổi Cần Thơ còn lưu lại. Đây cũng là một trong những sản phẩm du lịch nổi bật của Đồng bằng sông Cửu Long (Tây Nam Bộ) từ lợi thế sông nước, miệt vườn.

Hiện nay, không chỉ có Cần Thơ, nhiều địa phương thuộc Đồng bằng sông Cửu Long đang khai thác các khía cạnh của sản phẩm du lịch sông nước, chợ nổi gắn với văn hóa miệt vườn ven sông. Không chỉ ngắm nhìn cảnh quan sông nước, trên hành trình, du khách còn được lên những cồn, cù lao, miệt vườn, làng quê yên bình, tìm hiểu các hoạt động phát triển sản xuất nông nghiệp, làng nghề, đời sống người dân.

Nhìn nhận về tài nguyên và sản phẩm du lịch này, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy khẳng định: Tài nguyên du lịch tự nhiên nổi bật nhất tạo nên giá trị đặc thù, khác biệt của vùng Đồng bằng sông Cửu Long so với các vùng khác trong cả nước chính là cảnh quan sông nước, miệt vườn gắn với hạ lưu sông Mê Kông với 9 nhánh sông đổ ra biển và hệ thống kênh rạch chằng chịt, các cồn, cù lao, miệt vườn, đồng ruộng và vườn cây ăn trái tại các vùng ven sông, cù lao.

Từ góc độ địa phương, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ Đào Thị Thanh Thúy chia sẻ: Cần Thơ có thế mạnh phát triển du lịch sinh thái gắn với miệt vườn và văn hóa sông nước, đậm chất Nam Bộ. Là thành phố, song Cần Thơ có hơn 60% diện tích vùng ngoại thành, được bao quanh bởi rất nhiều sông rạch với những cồn, cù lao, miệt vườn trù phú. Thành phố cũng có rất nhiều điểm nhà vườn phát triển du lịch sinh thái, tập trung ở các quận, huyện Phong Điền, Bình Thủy, Thốt Nốt, Cái Răng.

Đại diện doanh nghiệp từng khai thác nhiều tour du lịch sông nước, trải nghiệm miệt vườn ở Đồng bằng sông Cửu Long, ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Công ty Lữ hành Travelogy cho biết: du khách chọn đến Đồng bằng sông Cửu Long vì được khám phá phong cảnh và cuộc sống người dân miền sông nước. Theo thống kê của ngành Du lịch, có tới 2/3 số du khách đến Cần Thơ mỗi năm chọn tour du lịch trên sông. Điểm nhấn của tour là tham quan chợ nổi Cái Răng, trải nghiệm sông nước gắn với tham quan vườn cây ăn trái tại huyện Phong Điền hoặc tìm hiểu các di tích văn hóa-lịch sử tại quận Bình Thủy, ngắm cảnh sông nước về đêm, thưởng thức các món ăn và nghe đờn ca tài tử biểu diễn ở du thuyền trên sông...

Một địa phương khác cũng ở Đồng bằng sông Cửu Long được bao bọc bởi sông Tiền và sông Hậu và các kênh, rạch mang nhiều phù sa bồi đắp cho miệt vườn, ruộng đồng là tỉnh Đồng Tháp cũng đang tận dụng lợi thế để phát triển du lịch.

Bà Huỳnh Thị Hoài Thu, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp thông tin: Tỉnh đang đẩy mạnh phát triển du lịch đường sông, du lịch nông nghiệp, nông thôn. Mới đây nhất, vào cuối tháng 12/2024, sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm đời sống người dân bên dòng sông Tiền chảy ra Đồng Tháp "Đêm Tân Thuận Tây" được ra mắt tại xã Tân Thuận Tây, thành phố Cao Lãnh. Tour trải nghiệm hoạt động từ 16 giờ 30 phút đến 20 giờ ngày thứ Bảy hằng tuần. Trong chương trình, du khách tham gia nhiều hoạt động đặc sắc như: Ngắm cảnh hoàng hôn bên dòng sông Tiền, tham quan ngôi nhà cổ có niên đại trên 100 năm tuổi tại Thuận Tân Hội quán, trải nghiệm kéo lưới, "giũ" lưới, bắt cá cơm trên sông vào ban đêm, cảm nhận chân thật cuộc sống thường nhật của người dân tại địa phương.

Tăng sức hút cho "đặc sản"

Du khách Đinh Quang Trường đến từ quận Hà Đông (Hà Nội) nói: "Nếu chưa đến chợ nổi, chưa dừng ghe lên thăm một làng quê miệt vườn ven sông hay ghé làng nghề truyền thống, khám phá đời sống người dân, khó có thể nói là đã đi du lịch miền Tây Nam Bộ. Nhưng tôi vẫn muốn các điểm đến có nhiều hoạt động trải nghiệm phong phú hơn, tìm hiểu nhiều hơn lịch sử của những dòng sông, kênh, rạch, miệt vườn, những phong tục, tập quán của người dân để mỗi lần đến là một lần cảm nhận được nhiều hơn, mới mẻ hơn".

Quan tâm phát triển sản phẩm du lịch ở Đồng bằng sông Cửu Long từ tài nguyên sông nước, miệt vườn, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho rằng: Hiện nay, dư địa để phát triển sản phẩm du lịch của vùng còn rất nhiều. Quan trọng là mỗi địa phương cần tìm ra nét riêng, đặc sắc nhất để tránh trùng lặp về sản phẩm do cùng khai thác sắc thái chung của tài nguyên tự nhiên là sông nước, miệt vườn.

Đại diện Phòng Quản lý Lữ hành (Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) gợi mở: Để "đặc sản" du lịch sông nước luôn hấp dẫn, từng địa phương, doanh nghiệp khi xây dựng, khai thác sản phẩm không chỉ dừng lại ở các tour tham quan, ngắm cảnh mà phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm như du lịch sinh thái từ cảnh quan thiên nhiên vùng sông nước, du lịch khám phá rừng ngập mặn, các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia ven sông. Hoặc các địa phương phát triển sâu về du lịch cộng đồng, tạo cơ hội cho du khách trải nghiệm cuộc sống của người dân vùng sông nước, tham gia các hoạt động sản xuất nông nghiệp, tìm hiểu văn hóa, phong tục, tập quán của người dân. Cùng với đó, mỗi địa phương trên cơ sở tài nguyên có thể chọn phát triển du lịch thể thao trên sông, du lịch văn hóa khám phá lịch sử các công trình kiến trúc của các di tích ven sông, xem biểu diễn nghệ thuật trong không gian sông nước.

Ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Công ty Lữ hành Travelogy và Thạc sĩ Phan Anh Vũ (Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chung quan điểm: Cần khai thác đậm hơn, chọn lọc hơn các nét văn hóa gắn với từng điểm đến trong các tour du lịch đường sông gắn với miệt vườn vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Với lợi thế cảnh quan sông nước hữu tình, văn hóa đặc sắc, ẩm thực đa dạng, Đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn rất nhiều tiềm năng phát triển mạnh hơn du lịch đường sông gắn với miệt vườn. Những phiên chợ nổi nhộn nhịp vào buổi sáng sớm, những cồn, cù lao trên sông luôn chan hòa ánh nắng, thiên nhiên trong lành hay những vườn cây ăn trái, hoa kiểng ven sông là nét đẹp rất đặc trưng của vùng sông nước Nam Bộ cần được khai thác hiệu quả hơn.

Lấy ví dụ về sản phẩm du lịch gắn với Chợ nổi Ngã Năm (tỉnh Sóc Trăng), bà Lê Đình Minh Thy, Giám đốc Công ty Vietravel chi nhánh Cần Thơ cho rằng: Hiện nay, việc phát triển thương hiệu du lịch Chợ nổi Ngã Năm vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Du khách từ các nơi trong hành trình du lịch miền Tây chưa xem nơi này là điểm "phải" đến. Do đó, để kết nối tour, tuyến gắn với tài nguyên du lịch địa phương các đơn vị, doanh nghiệp nên xây dựng, khai thác các tuyến, điểm đến kết hợp du lịch sinh thái, tâm linh, lễ hội với hành trình 1 - 3 ngày tại Sóc Trăng mà trong đó, điểm đến Chợ nổi Ngã Năm sẽ là một sản phẩm "đinh" theo các hành trình như: Chợ nổi Ngã Năm - Khu di tích căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng (huyện Mỹ Tú) - biển Mỏ Ó (huyện Trần Đề); Chợ nổi Ngã Năm - biển An Thạnh Nam (huyện Cù Lao Dung) - du lịch cộng đồng Bưng Cốc (huyện Mỹ Tú)… Bên cạnh đó, các đơn vị còn có thể kết nối tuyến, điểm liên tuyến miền Tây, trong đó điểm đến sông nước, Chợ nổi Ngã Năm cùng với sản phẩm du lịch văn hóa tín ngưỡng, du lịch sinh thái biển, du lịch cộng đồng là những sản phẩm du lịch chính, góp phần khai thác hiệu quả các sản phẩm du lịch gắn với sông nước, miệt vườn.