Cùng với nỗ lực gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn, Sa Pa (Lào Cai) đang tập trung chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh đồng thời chỉnh trang cảnh quan, hạ tầng và trật tự đô thị trên địa bàn tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo đô thị theo định hướng "xanh - bản sắc - thông minh", văn minh, hiện đại và phát triển bền vững gắn với các nghị quyết chiến lược.

Bản sắc - thông minh

Sa Pa đang đẩy mạnh triển khai đồng bộ một số nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị như: Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch...; coi đây là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, quan trọng hàng đầu.

Đối với Nghị quyết số 57-NQ/TW, theo Bí thư Đảng ủy phường Sa Pa Tô Ngọc Liễn, Đảng ủy, UBND phường xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn với xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số, xã hội số, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Phường đã vận hành nền tảng Du lịch số trên website và ứng dụng Sa Pa Tour; triển khai bãi đỗ xe thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt; 100% sản phẩm OCOP được cấp tem điện tử truy xuất nguồn gốc và đưa lên các sàn thương mại điện tử.

Từ tháng 9/2026, phường Sa Pa đã lắp đặt 4 kiosk với các thiết bị tra cứu thông tin thông minh và nhiều điểm wifi công cộng. Hệ thống mạng có khả năng phục vụ trên 2.000 kết nối đồng thời, giúp du khách chỉ cần "chạm" là có thể bắt đầu hành trình. Nhờ việc dữ liệu được đồng bộ và tích hợp công nghệ thường xuyên, người dùng có thể thao tác trực tiếp trên màn hình cảm ứng để tìm kiếm thông tin về địa phương, điểm đến, bản đồ và các dịch vụ liên quan, đáp ứng những nhu cầu thiết yếu trong mỗi chuyến đi.

Do lịch trình thay đổi đột xuất, vừa đặt chân đến Sa Pa, anh Phạm Xuân Anh (Khánh Hòa) và nhóm bạn chưa kịp đặt phòng nghỉ. Tại kiosk số khu vực Nhà thờ Đá, anh và nhóm bạn đã tìm kiếm nhanh danh sách các khách sạn, homestay còn phòng, các nhà hàng đặc sản địa phương kèm theo đánh giá, khoảng cách di chuyển từ vị trí hiện tại đến các địa điểm đó. Không chỉ vậy, kiosk còn cập nhật lịch trình tổ chức các lễ hội văn hóa để du khách dễ dàng theo dõi, đón xem. Anh Phạm Xuân Anh cho biết, khi nhóm muốn tham quan bản Cát Cát hoặc đỉnh Fansipan, kiosk số còn cung cấp thông tin dự báo thời tiết tại chỗ chính xác, giúp nhóm chủ động điều chỉnh lịch trình tham quan hoặc lựa chọn phương tiện di chuyển, trang phục phù hợp.

Trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, phường Sa Pa tập trung xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch. Tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 86,9%; tổ dân phố văn hóa đạt 81,4%; 14/15 tổ dân phố có nhà văn hóa. Phường duy trì Không gian văn hóa Sa Pa, từng bước số hóa tư liệu về di tích, lễ hội và văn hóa truyền thống.

Được xây dựng như một bản làng vùng cao thu nhỏ phản ánh những nét văn hóa độc đáo, riêng có của các dân tộc thiểu số, Không gian văn hóa Sa Pa được vận hành bởi Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng, gồm 5 khu trưng bày và trình diễn, đại diện cho các giá trị văn hóa đặc trưng của 5 dân tộc đang sinh sống trên địa bàn là Dao đỏ, Mông, Tày, Xá Phó và Giáy.

Tại đây, những hình ảnh quen thuộc của đời sống cộng đồng như nhà trình tường, bếp lửa, nghề rèn, nghề thêu thổ cẩm, đan lát… được tái hiện sinh động, kết hợp với các tiểu cảnh nghệ thuật, tạo nên một không gian vừa gần gũi, vừa giàu tính trải nghiệm. Theo bà Hoàng Thị Vượng, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng, toàn bộ hoạt động tại không gian văn hóa đều được xây dựng dựa trên phong tục, tập quán gắn liền với đời sống thường ngày của đồng bào. Người dân chính là chủ thể tham gia, trực tiếp giới thiệu, trình diễn và phục vụ du khách, còn hợp tác xã đóng vai trò kết nối, tổ chức và bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Lấy văn hóa làm cốt lõi, chuyển đổi số làm bàn đạp, du lịch Sa Pa ngày càng tăng trưởng mạnh mẽ. Giai đoạn 2020 - 2025, lượng khách du lịch tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm. Trong 9 tháng năm 2026, phường đón hơn 3,55 triệu lượt khách, đạt 75,7% kế hoạch năm; tổng thu từ hoạt động du lịch - dịch vụ đạt hơn 22.478 tỷ đồng, bằng 75,9% kế hoạch. Các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái, cộng đồng, văn hóa tiếp tục được đầu tư, gắn với chuỗi sự kiện, lễ hội theo mùa và phát huy giá trị văn hóa bản địa.

Đô thị bốn mùa hoa nở

Cùng với đẩy mạnh phát triển chiều sâu văn hóa, lan tỏa vẻ đẹp thiên nhiên và con người Sa Pa thông qua chuyển đổi số, Sa Pa đang tập trung chỉnh trang đô thị tạo diện mạo mới hứa hẹn ngày càng thu hút du khách trong và ngoài nước.

Theo đó, với lợi thế khí hậu mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, Sa Pa đang từng bước khai thác tiềm năng phát triển các loài hoa, cây cảnh, hướng tới xây dựng đô thị xanh, đẹp, giàu bản sắc và hấp dẫn du khách suốt bốn mùa với mục tiêu "Xây dựng và phát triển phường Sa Pa trở thành Xứ sở các loài hoa" giai đoạn 2026 - 2029.

Theo Đề án, phường Sa Pa định hướng phát triển gần 20.000 m² không gian cảnh quan hoa tại các khu vực công cộng, tuyến phố, cơ quan, trường học, cơ sở dịch vụ và khu dân cư. Giai đoạn 2026 - 2029, địa phương tập trung chuẩn bị nguồn giống, xây dựng vườn ươm, từng bước hình thành và mở rộng các tuyến phố hoa, điểm hoa đặc trưng; kết hợp cây cảnh lâu năm với hoa theo mùa, gắn với trách nhiệm chăm sóc và sự tham gia của cộng đồng. Với khát vọng về một đô thị bốn mùa hoa nở, Sa Pa đang từng bước kiến tạo diện mạo mới - nơi mỗi mùa mang một sắc màu, mỗi tuyến phố là một điểm nhấn, để hành trình đến với miền đất trong mây luôn là hành trình của những trải nghiệm đầy sắc hoa. Bên cạnh đó, Chương trình "Green Sa Pa" khởi động từ tháng 8/2026 đến nay đang được địa phương triển khai thường xuyên, liên tục với những việc làm cụ thể như vệ sinh môi trường, chỉnh trang đô thị, trồng cây xanh, xử lý rác thải...

Chủ tịch UBND phường Sa Pa Cao Bá Quý cho biết: Chính quyền phường là lực lượng tổ chức, điều phối và chịu trách nhiệm. Các tổ dân phố là những cánh tay nối dài đưa chương trình đến từng khu dân cư; các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh du lịch là những chủ thể trực tiếp tạo nên diện mạo và chất lượng dịch vụ của Sa Pa. Mỗi người dân là một chủ thể giữ gìn môi trường sống và mỗi du khách cũng có thể trở thành một đại sứ lan tỏa hình ảnh Sa Pa xanh, sạch, văn minh.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai Phạm Cao Vỹ, đây là một chương trình mang ý nghĩa thiết thực, không chỉ trực tiếp góp phần bảo vệ môi trường mà còn là chìa khóa để giữ gìn và nâng tầm những giá trị cốt lõi làm nên thương hiệu riêng có của Sa Pa. Đặc biệt, mới đây, Sa Pa đã khởi công 13 công trình, dự án hạ tầng giao thông kết nối khu vực nội thị, chỉnh trang đô thị, trường học và nhà văn hóa tổ dân phố với tổng mức đầu tư trên 420 tỷ đồng. Trong đó, nhóm dự án chỉnh trang đô thị với 3 công trình dự kiến hoàn thành trong quý I và quý II năm 2027, tổng mức đầu tư trên 6 tỷ đồng gồm: công trình điện chiếu sáng tuyến Má Tra - Suối Hồ; chỉnh trang hành lang, vỉa hè khu vực Chợ văn hóa Sa Pa; khắc phục cơ sở hạ tầng khu vực Hàm Rồng. Khi hoàn thành, các công trình sẽ góp phần cải thiện điều kiện đi lại, chỉnh trang cảnh quan đô thị, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách và sinh hoạt cộng đồng tại các tổ dân phố...