Sự kiện tỉnh Quảng Ninh công bố, khai trương các hành trình du lịch trên vịnh Bái Tử Long vào cuối tháng 3 mới đây là khởi đầu cho chủ trương mở rộng không gian du lịch biển, đảo, giảm áp lực cho Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long.

Từ lâu nay, vịnh Hạ Long đã là điểm đến du lịch nổi tiếng thế giới, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm, đặt ra nhiều thách thức về sự quá tải và thiếu sự khác biệt trong trải nghiệm của du khách. Trong bối cảnh đó, việc khai thác du lịch tại vịnh Bái Tử Long theo hướng kết hợp dịch vụ tàu biển với các hoạt động du lịch sinh thái, trải nghiệm trên các đảo là một hướng đi mới, tạo sự khác biệt, phát huy tiềm năng sẵn có của khu vực này.

Vịnh Bái Tử Long nằm trong vùng đệm của Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, có hơn 300 hòn đảo đá vôi và sa phiến, có hệ sinh thái phong phú, cảnh quan hùng vĩ, hoang sơ, chưa bị tác động nhiều như vịnh Hạ Long; trong đó có nhiều đảo đất, hang động kỳ vĩ, bãi biển đẹp, rừng nguyên sinh. Đặc biệt, Vườn quốc gia Bái Tử Long đã được Hiệp hội các nước Đông Nam Á công nhận là Vườn di sản ASEAN thứ 38 trong khu vực; vườn rộng hơn 15.783 ha, với hệ sinh thái phong phú và hơn 2.400 loài sinh vật, trong đó 106 loài quý hiếm, là nền tảng lý tưởng để phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh Nguyễn Việt Dũng chia sẻ, vịnh Bái Tử Long có kết nối với các điểm đến hấp dẫn như Cô Tô, Cái Chiên, Trà Cổ… tạo thành mạng lưới du lịch liên hoàn. Du lịch vịnh Hạ Long đã trở thành một thương hiệu toàn cầu, nổi bật là du thuyền kết hợp với tham quan hang động, đã được khai thác mạnh mẽ. Vì vậy, để tạo sự khác biệt và cạnh tranh hiệu quả, vịnh Bái Tử Long cần hướng đến một mô hình du lịch hoàn toàn mới, nhấn mạnh vào tính trải nghiệm, phiêu lưu, sinh thái và bền vững.

Nguyên Giám đốc Sở Du lịch, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh Phạm Ngọc Thủy cho rằng, nên định vị vịnh Bái Tử Long là điểm đến dành cho những du khách yêu thích khám phá thiên nhiên, thể thao mạo hiểm và trải nghiệm sinh thái nguyên sơ, đồng thời tập trung khai thác theo mô hình: Du thuyền - khám phá - phiêu lưu - sinh thái - thể thao biển. Cùng với đó, thay vì chỉ tham quan trên tàu như tại vịnh Hạ Long, du lịch tại vịnh Bái Tử Long có thể kết hợp các hành trình khám phá đảo hoang sơ, mang đến trải nghiệm phong phú hơn như: ngủ đêm trên các đảo, kết hợp cắm trại, ngắm sao, đốt lửa trại trên bãi biển...

Ông Phạm Ngọc Thủy gợi ý, các vách đá tự nhiên ven biển là địa điểm lý tưởng để phát triển môn thể thao leo núi đá, đi bộ đường dài... dựa vào việc khai thác địa hình rừng núi tại đảo Cái Bầu, đảo Ba Mùn, Vườn quốc gia Bái Tử Long. Ngoài ra, vịnh Bái Tử Long còn là địa điểm lý tưởng để tổ chức các hoạt động đua thuyền buồm, lướt ván diều, lướt sóng, lặn biển... dựa vào việc khai thác các rạn san hô và sinh vật biển hấp dẫn; chèo thuyền kayak ở các vịnh nhỏ, vùng biển kín gió quanh các đảo; đạp xe địa hình trên các đảo lớn Quan Lạn, Ngọc Vừng với cung đường ven biển thơ mộng; khám phá hang động chưa khai thác thương mại như hang Soi Nhụ, hang Phất Cờ…

Theo Trưởng phòng Kinh doanh Vietfoot Travel Nguyễn Hoài Nam, để nâng tầm du lịch vịnh Bái Tử Long, cần đảm bảo việc phát triển đi đôi với bảo tồn, ngăn ngừa rác thải ra vịnh. Song hành với đó, các doanh nghiệp cần tạo ra các sản phẩm du lịch trải nghiệm và gắn với đời sống của người dân, để người dân trở thành mắt xích trong xây dựng, phát triển sản phẩm du lịch như: trải nghiệm câu cá, cùng người dân nuôi thủy sản, đẩy mạnh ứng dụng số để xây dựng hành trình, bản đồ điểm đến giúp du khách thuận tiện tra cứu thông tin.

Các công ty lữ hành chia sẻ, để tạo sự khác biệt hoàn toàn so với Hạ Long, vịnh Bái Tử Long cần có một chiến lược truyền thông bài bản để xây dựng hình ảnh "Thiên đường hoang sơ - phiêu lưu – sinh thái – thể thao biển"; cần hợp tác với các travel blogger, KOLs (những người có tầm ảnh hưởng xã hội) quốc tế để quảng bá các trải nghiệm mới lạ; tạo điểm nhấn trên bản đồ du lịch thế giới bằng cách đăng ký các giải thưởng du lịch sinh thái quốc tế.

Quảng Ninh cần tăng cường quảng bá du lịch vịnh Bái Tử Long như một điểm đến khác biệt với vịnh Hạ Long; kêu gọi đầu tư vào các dự án du lịch xanh, phát triển bền vững; phát triển du lịch theo mùa để kéo dài thời gian lưu trú của du khách; tổ chức sự kiện du lịch như lễ hội du thuyền – thuyền buồm quốc tế trên vịnh Bái Tử Long, Festival du lịch sinh thái, hội chợ ẩm thực biển, triển lãm văn hóa làng chài, biểu diễn nghệ thuật dân gian…

Rút kinh nghiệm từ vịnh Hạ Long, nhiều ý kiến cũng cho rằng, các nhà quản lý nên hạn chế phát triển đội tàu du lịch ồ ạt ở vịnh Bái Tử Long, nên tập trung vào chất lượng dịch vụ và bảo vệ môi trường; khuyến khích đầu tư tàu du lịch chạy bằng năng lượng sạch, thân thiện với hệ sinh thái biển.