Ngày 24/3, tỉnh Điện Biên công bố Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ theo Quyết định số 135/QĐ-TTg ngày 19/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Theo Quyết định, phạm vi lập quy hoạch bao gồm các xã, phường có di tích thành phần thuộc quần thể Chiến trường Điện Biên Phủ gồm phường Điện Biên Phủ, phường Mường Thanh; các xã Mường Phăng, Mường Pồn, Thanh Nưa, Thanh Yên, Thanh An, Quài Tở, Tuần Giáo, Búng Lao. Tổng diện tích quy hoạch khoảng 358 ha, trong đó khu vực bảo vệ di tích khoảng 281 ha (gồm 46 di tích thành phần và 4 di tích đề xuất bổ sung), khu vực mở rộng khoảng 77 ha, nhằm bảo vệ cảnh quan, kết nối các điểm di tích, phục vụ phát huy giá trị và phát triển du lịch.

Mục tiêu của quy hoạch là nhận diện đầy đủ giá trị nổi bật của di tích; bảo tồn, tôn tạo và từng bước phục hồi các điểm di tích, tái hiện một phần không gian lịch sử; tôn vinh ý nghĩa, giá trị mang tầm quốc tế của Chiến thắng Điện Biên Phủ; giáo dục truyền thống cách mạng, tri ân các anh hùng liệt sỹ. Việc triển khai còn hướng tới phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững, từng bước đưa Điện Biên trở thành trung tâm du lịch của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc.

Về nội dung, quy hoạch xác định hai vùng chính gồm vùng bảo vệ di tích và vùng bảo vệ cảnh quan, phát huy giá trị phục vụ du lịch. Công tác rà soát, điều chỉnh ranh giới các khu vực bảo vệ được thực hiện trên cơ sở hồ sơ khoa học và thực trạng, bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc và tính toàn vẹn của di tích.

Đối với bảo quản, tu bổ và phục hồi, định hướng chung là ưu tiên bảo tồn nguyên trạng, chống xuống cấp; chỉ phục hồi có chọn lọc các hạng mục như hầm, hào, trận địa khi có đủ cơ sở khoa học; không bê tông hóa di tích. Các điểm di tích được phân nhóm để bảo tồn, phục dựng, tái hiện không gian chiến trường hoặc đầu tư hạ tầng phục vụ tham quan, du lịch; đẩy mạnh sưu tầm, bảo quản hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong trưng bày, diễn giải lịch sử.

Không gian di tích được tổ chức thành ba khu vực chính gồm: "Chiến trường xưa" tại lòng chảo Mường Thanh; "Bài ca Chiến thắng" tại Mường Phăng; "Con đường huyền thoại" tại khu vực đèo Pha Đin, gắn với các tuyến tham quan, trải nghiệm lịch sử và cảnh quan.

Cùng với bảo tồn di tích, việc phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của các dân tộc trong khu vực cũng được chú trọng; phát triển các sản phẩm du lịch lịch sử – văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng; mở rộng thị trường khách trong nước và quốc tế; đầu tư hạ tầng đồng bộ phục vụ khai thác di tích.

Các nội dung được triển khai thông qua 3 nhóm dự án thành phần gồm: khoanh vùng, cắm mốc và hoàn thiện hồ sơ di tích; bảo quản, tu bổ, phục hồi; và phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch. Thời gian thực hiện từ năm 2026 đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, với nguồn vốn từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác.

Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ hiện có 46 di tích thành phần đã được xếp hạng và 4 di tích đề xuất bổ sung, gắn với toàn bộ diễn biến của chiến dịch năm 1954. Đây là quần thể di tích có giá trị đặc biệt về lịch sử, quân sự và văn hóa, ghi dấu thắng lợi vang dội của dân tộc Việt Nam, có ý nghĩa quốc tế sâu sắc.

Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích không chỉ góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch lịch sử, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc.