Không chọn cách dàn dựng để gây choáng ngợp, Huyền tích Uva dưới bàn tay của đạo diễn Lê Anh Dũng lại đi theo một hướng khác: chuyển hóa di sản thành trải nghiệm sống động, nơi khán giả không chỉ "xem" mà thực sự bước vào câu chuyện. Ra mắt từ năm 2024 trong khuôn khổ Năm Du lịch quốc gia - Điện Biên 2024, show diễn thực cảnh này đã bước sang năm thứ ba, với buổi trình diễn thứ 14 vừa diễn ra giữa tháng 3/2026 tại bản U Va, không gian nguyên bản gắn với huyền tích của người Thái Đen.

100% diễn viên bản địa - khi văn hóa tự kể câu chuyện của mình

Show diễn được tổ chức tại Nhà văn hóa bản U Va, thuộc xã Noong Luống, huyện Điện Biên. Đây là vùng đất gắn với những huyền tích lâu đời của người Thái, bên dòng suối khoáng nóng và cảnh quan đặc trưng của miền Tây Bắc.

Không gian trình diễn không tách rời đời sống, mà chính là đời sống: từ hồ U Va, những chiếc cọn nước đến ruộng đồng, bản làng… tất cả trở thành sân khấu tự nhiên. Những yếu tố này không chỉ là bối cảnh, mà là một phần của câu chuyện nơi thiên nhiên, con người và ký ức văn hóa giao thoa.

Điểm đặc biệt nhất của Huyền tích Uva nằm ở lựa chọn gần như "ngược dòng": sử dụng 100% diễn viên là người địa phương.

Những nông dân, nghệ nhân, phụ nữ trong bản… không "đóng vai", họ mang chính đời sống của mình vào không gian trình diễn. Trong bối cảnh nghệ thuật ngày càng phụ thuộc vào công nghệ và hiệu ứng thị giác, cách tiếp cận của đạo diễn Lê Anh Dũng là một sự tiết chế có chủ đích: lùi lại để lắng nghe, giản lược để chạm sâu, và đặt con người vào trung tâm.

Anh chia sẻ: "Tính thiêng không phải là một màn trình diễn đẹp. Nó đã ăn sâu vào tiềm thức, vào đời sống của cộng đồng." Vì vậy, anh không xem mình là người kể chuyện, mà là người đứng phía sau, để văn hóa tự vận động.

Những huyền tích, nghi lễ, phong tục của người Thái Đen không bị "sân khấu hoá" để trở nên dễ xem, mà được giữ nguyên nhịp điệu vốn có, chậm rãi, tự nhiên và giàu chiều sâu.

Những huyền tích, nghi lễ, phong tục của người Thái Đen được đưa lên sân khấu đầy sáng tạo

Một mô hình du lịch văn hóa bền vững

Một trong những sáng tạo đáng chú ý của Huyền tích Uva là xóa nhòa ranh giới giữa sân khấu và đời sống.

Khán giả không ngồi yên trong bóng tối, mà trở thành một phần của không gian diễn: nhận sợi chỉ cổ tay cầu may, nâng chén rượu trong lễ cưới, thưởng thức xôi, và nắm tay nhau trong vòng xòe bên ngọn lửa thiêng.

Chính sự "nhập vai" này khiến những yếu tố tưởng như vô hình như niềm tin, ký ức cộng đồng, sự linh thiêng, trở nên hữu hình. Sân khấu lúc này không còn là nơi trình diễn, mà trở thành một không gian sống, nơi mọi giác quan được đánh thức bằng sự chân thực.

Không dừng lại ở một sản phẩm nghệ thuật, Huyền tích Uva được xây dựng như một mô hình du lịch xanh, gắn văn hóa với sinh kế địa phương.

Tận dụng cảnh quan tự nhiên, hạn chế tối đa tác động môi trường, show diễn kết nối với các hoạt động như tắm khoáng, lưu trú homestay, trải nghiệm ẩm thực và sản vật bản địa, tạo nên một hệ sinh thái du lịch trọn vẹn.

Ở đó, người dân không chỉ tham gia mà trở thành chủ thể: vừa có thêm sinh kế, vừa nâng cao ý thức gìn giữ môi trường và di sản văn hoá.

Trong bối cảnh nhiều sản phẩm văn hóa bị thương mại hoá, cách làm này gợi mở một hướng đi khác: phát triển nhưng không đánh đổi bản sắc.

Khi một show diễn trở thành "di sản sống"

Sau ba năm, Huyền tích Uva đang dần vượt khỏi khuôn khổ của một show diễn để trở thành một "di sản sống" của vùng đất.

Những buổi trình diễn không chỉ dành cho du khách, mà còn là không gian để cộng đồng tự kết nối, tự kể và tiếp tục sống trong câu chuyện của mình.

Với đạo diễn Lê Anh Dũng, mục tiêu không phải là tạo ra một "show diễn đẹp" để gây ấn tượng, mà là một trải nghiệm để khán giả thực sự chạm vào văn hoá, từ đó hiểu, trân trọng và tôn trọng những giá trị truyền thống.

Bởi sau tất cả, điều đọng lại không phải là những gì được dàn dựng, mà là cảm giác rằng: có những nền văn hóa vẫn đang sống, vẫn đang thở, và vẫn đang tự kể câu chuyện của chính mình.