Kinh nghiệm du lịch khám phá Brunei hữu ích cần biết

16/04/2018 06:23 | Tư vấn

(Du lịch - Thethaovanhoa.vn) - Brunei là điểm đến vẫn còn ít được biết đến với đa số người Việt Nam cho tới lúc này dù nằm ở Đông Nam Á. Bạn nào muốn đến Brunei thì tham khảo bài viết trải nghiệm sau đây nhé.

Từ Việt Nam đi Brunei các bạn có thể transit tại Kuala Lumpua hoặc Manila bằng hai hãng hàng không giá rẻ là Cebu Pacific và Air Asia.

Hạ cánh!!!!

Ấn tượng đầu tiên của mình khi đặt chân tới BSB là mọi thứ rất sạch sẽ, sân bay mới được xây tuy nhỏ nhưng rất gọn gàng và sang chảnh.

Như đã được cảnh báo: Ở Brunei rất hiếm taxi và không có tàu điện, di chuyển bằng taxi thì cực kì đắt đỏ, và mình chỉ ở lại Brunei 1 ngày nên mình quyết định thanh toán hotel online và đổi 100$ để tiêu = tiền mặt, xong lượn lờ thăm quan quanh sân bay tới khi đói thì sẽ làm vài món sang choảnh, rồi sau đó chờ chuyến xe bus sớm nhất lúc 6h để vào thị trấn để tiết kiệm xèng.

Chú thích ảnh

Nhưng đời nào có như mơ, ước muốn đâu có phải lúc nào cũng thành hiện thực. Lượn lờ một vòng từ tầng 1 lên tầng 2 và nhận ra tất cả cửa hàng đóng cửa từ 8p.m-7a.m. Thôi xong, ăn gì?? tiền đâu đi bus đây?? gặp một anh bạn Uknaine ngồi ở góc hỏi ra mới biết là cùng chuyến bay với mình và cũng đang ngồi đợi bus để vào thị trấn, yeahhhh “thế là có bạn đồng hành rồi”.

Mình hỏi a bạn đổi tiền chưa? có thừa không đổi cho 100$ với, nó cười và chỉ vào mấy cây ATM...Ahhh mình có mang theo cái thẻ visa làm ở VN đợt hè... hình như còn tiền nhưng không nhớ mật khẩu (!!! Nó kêu thôi mày cứ thử đi bị khóa thẻ thì tính tiếp!!! ngồi mần đi mần lại may lần thứ 3 trời thương bấm đúng pass để rút tiền!!! ôi thanks God.

Tin vui cho những bạn nào phải ngủ đêm ở sân bay BSB là; sân bay cực kỳ xịn, ghế êm, sạch sẽ, wifi cực khỏe.

Notes: hạ cánh ban đêm: KHông một cửa hàng nào open nên các bạn tự chuẩn bị đồ ăn nhẹ và nước uống, tiền có thể rút ở ATM nếu bạn chưa đổi tiền từ trước.

Good morning Bandar!!!

Chú thích ảnh

*Cách di chuyển vào thị trấn

Bus và Taxi ở cửa exit trên tầng 2

by bus: 1 Brunei Dollar (B$)

by taxi: 35 B$

Tips: Vào sáng sớm rất nhiều người tiễn người nhà ra sân bay các bạn có thể xin đi nhờ hoặc pay cho họ khoảng 10B$. Một chú người Austria nói với mình là chú ấy đi bộ xuống đường và bắt xe của người dân vào thị trấn mất 5B$

Notes: Bus vào thị trấn có 2 xe, chuyến sớm nhất vào 6:30a.m- 6p.m, 45p-1h/chuyến. Bạn nên đứng ở đúng điểm BUS STOP, vì nếu không thấy người đứng chờ bus driver sẽ không rẽ vào và bạn sẽ bị lỡ chuyến bus đó.

Chú thích ảnh

*Khách sạn ở BSB

KS ở Brunei hiếm và không hề bình dân, rẻ nhất là 37$ nhưng theo kinh nghiệm của mình thì các bạn không nên chọn ks rẻ vì hầu hết các ks rẻ nằm xa trung tâm. 1-2km có thể là gần ở cities sầm uất như Hanoi, còn 1-2km ở Brunei thì lại là một vấn đề vì ở Brunei sau 6h tối không có bus, taxi hiếm, khó đi nhờ vào ban tối.

Đi bộ, okay dành cho nhóm, còn một mình con gái thì mình không dám chắc và điều nữa là các đường bên ngoài trung tâm không có làn đường dành cho người đi bộ mà giống như đường cao tốc lên núi ý.

Trước khi book hotel các bạn nên đọc kỹ về location, mình quên không đọc về phần này nên mất nhiều tiền di chuyển. Guesthouse và hostel ở Brunei thì anh bạn Ukraina đã làm chuột bạch sau đó có nói với mình là anh ấy thất vọng vì phòng bí bách và nóng + ko internet.

Chú thích ảnh

*Lượn lờ ở BSB

Mình vào tới Bandar lúc 9h sáng sau khi chia tay anh bạn Ukraina mình lượn lờ quanh Tamu mua ít trái cây nhét vào vali, đừng tham mua nhiều như mình ăn không hết bỏ đi phí lắm. Lượn qua Mall, Haji complex ngó nghiêng xem có gì đặc biệt không. BSB rất nhỏ bé, tất cả những nơi có thể tham quan du lịch thì nằm rất gần nhau trong thị trấn bạn có thể dễ dàng đi bộ. Có một số mosque nằm xa trung tâm có xe bus đi tới nhưng bạn nên căn giờ vì sau 6pm không có bus quay trở lại.

Sau khi lượn lờ mấy điểm quanh bến xe bus và ăn trưa xong mình bắt xe về hotel nhận phòng nghỉ ngơi. 3h30 chiều, nắng thiêu cháy da, sức chút kem chống nắng, mình quay lại thị trấn lần này mình thử đi watertaxi và bị chú lái đò dụ đi xem khỉ. Mình nói chỉ đi đến floating village và chú lái đò nói Làng Nổi gần vườn khỉ nhưng thực tế nó không như thế, phải đi xa xa xa để nhìn 2 con khỉ trong 2p.

Mình thì không có nhu cầu xem khỉ, chú lái đò bảo sẽ dẫn mình sang khu khác để xem khỉ và mình phải trả 60B$, mình nói mình không có đủ thời gian để đi tiếp và đề nghị chú ấy trở mình về Làng Nổi, và khi tới Làng Nổi mình không được lên trên để tham quan mà chỉ là đi pass qua. Mình đã mất 1h20p + 40B$ cho cái tour ngớ ngẩn này.

Chú thích ảnh

Làng Nổi thực ra chỉ là một khu làng dân cư ở trên mặt nước, các bạn có thể tham quan ở mấy nhà cạnh bến bát watertaxi, mấy nhà đó cũng giống như bên Kampong. Khi quay về thị trấn mình lượn lờ tham quan waterfront và hỏi đường sang Jame’ mos.

Mình đã phải đắn đo suy nghĩ mất 10p có nên đi Jame’ Mosque không, vì giờ là chuyến bus cuối cùng, không biết quay về thế nào khi không có bus và taxi, bước lên bước xuống bus 3 lần mới quyết đi. Tới Jame mos xuống xe thì gặp một chú tóc vàng xuống theo (nghĩ thầm, quả này đúng dân du lịch rồi, ko biết có ở gần ks mình không đây??? thôi kệ cứ đi theo, kiểu gì cũng không bị lạc.

Mình chạy lên bắt chuyện hỏi han là chú tên gì, ờ hotel nào? lát có biết bắt xe về không? Mình tí ngất khi chú ấy bảo “I DON’T KNOW, but do not worry we’ll think about it later” ờ thì kệ!! cứ đi theo chú ấy kiểu gì cũng về tới ks.

Jame Mos đúng là một nơi không nên bỏ lỡ khi bạn tới Brunei, kiến trúc của giáo đường này được trang trí rất tinh sảo và đẹp. Mình rất ấn tượng mọi công trình ở Brunei từ đường phố tới các tòa nhà có một chút cổ kính và hiện đại đan xen lẫn nhau. Và đường phố cực kỳ sạch sẽ, khó có thể bắt gặp một miếng giấy rác nhỏ rơi trên đường. Đi dạo ngoài đường và trong khuôn viên thánh đường đều có cảm giác rất yên bình.

Chú thích ảnh

Vì mình đến đây lúc muộn nên không thuê được áo choàng, nên không thể vào tham quan bên trong, đành phải ngồi đợi chú bạn đi cùng vào tham quan. Khi trở ra, chú nói rằng chú không thể xem được nhiều vì đang là ngày cầu nguyện khách du lịch không được phép vào trong.

Quay ra cổng mình chụp được rất nhiều ảnh đẹp bao trọn toàn cảnh, mình và chú người Austria qua đường tìm xe, nhưng khó để có thể bắt xe ở đây. Chú quay sang hỏi “cháu đi bộ được chứ?” Mình gật đầu. “alright, we will ask the way back centre” chú phán một câu xanh rờn!!! ohhh, okayyy có 6-7km thôi mà!!! cố lên nào, có người đồng hành mà!!!

Dù sao đó cũng là một trải nghiệm mà mình không bao giờ quên và ân hận, trên đường về thị trấn mình được đi qua rất nhiều công trình kiến trúc như sân vận động, office, bảo tàng.. Nếu mình không bước lên xe lúc nãy thì chắc giờ mình đang nằm vật vờ ở hotel và lãng phí chuyến đi tới Brunei.

Thời tiết ở Brunei ban ngày rất nóng nhưng không hề oi bức như ở VN, một phần là trong thị trấn chính phủ cho trồng rất nhiều cây xanh, không có nhiều xe máy và oto tham gia giao thông nên đường phố không có bụi bặm và vắng vẻ. Về đêm thì đường phố càng yên tĩnh hơn nên không khí rất trong sạch.

Có bạn đồng hành nên 7km thấy như ngắn hơn, hai chú cháu quay về thì trấn, lang thang ở Omar Mos thì gặp anh bạn người Ukraina ban sáng ở sân bay. BSB nhỏ đến mức có thể gặp mặt nhau dễ dàng nếu bạn lượn lờ trong thị trấn cùng cung giờ. Qua màn hỏi han giới thiệu tụi mình lượn lờ vào Omar mos. Omar mos là biểu tượng của Brunei và mọi người đến Brunei phải check in ở đây, nhưng theo mình thì Jame mos là thánh đường đẹp nhất trong số nhưng thánh đường mình đã visit ở Brunei và Malaysia.

Chia tay 2 người bạn mình tìm đường về hotel, lúc này thì mất phương hướng thực sự vì lúc chiều mình đi ra đây bằng watertaxi nên không có nhớ đường về, mà giờ này cũng không còn bus nữa. Đang đứng nghĩ ngợi xem đi hướng nào về khách sạn thì có một bạn gái mặt mũi hiền lành đi qua, mình chạy lên hỏi đường.

Bạn gái nhìn mình và nói “mày ko thể đi bộ về được đâu, giờ là 10h rồi đường rất vắng và nguy hiểm (thực ra dân Brunei cực kỳ lành, nhưng ở Brunei có rất rất nhiều Ấn Độ sang nhập cư nên mình cũng có chút hoảng). Như mình đã nói ở bên trên 1km ở Brunei khác với ở Hanoi, ở Hanoi hay Manila mình có thể đi bộ một mình lúc 10-12h đêm, nhưng ở Brunei thì mình tự có cảm giác sợ.. Bạn gái dễ thương nói “m qua chỗ t làm đi, t sẽ search địa chỉ ks cho” theo bạn ấy về quán mình chút ngất vì nhận được hung tin” không có taxi, ko uber, ko grap” ... Lúc này nghĩ cảnh đi bộ về rồi, thì may quá bạn ấy dẫn sang bên hotel bên cạnh thuê xe với giá 15B$ để về ks.

Sáng hôm sau mình dậy sớm để vào thị trấn bắt bus đi Labuan, chuyến sớm nhất là 6am nhưng bus đi Port là 6h30... làm sao đây??? không có lẽ chạy bộ vào thị trấn?? nghĩ một thôi một hổi mình kéo vali xuống đường đi lang thang, cái kiểu vừa đi vừa tính ấy kiểu gì cũng ló ra cái khôn.

Mình liều thử xin đi nhờ, đứng làm mặt ngu ngu vẫy xe cũng có một anh dừng lại. Mình hỏi anh có thể cho e đi nhờ vào thị trấn không? e sẽ pay....Anh zai tốt bụng chở thẳng mình vào bến xe bus mà không lấy xèng!! cơ mà mình ngại quá, nghĩ lại lời mẹ nói cũng đúng “mình giúp người sẽ có người khác giúp mình”. Chuyến đi của mình lần này gặp rất nhiều may mắn và sự giúp đỡ từ người lạ.

Brunei đúng là không nhiều chỗ chơi, nhưng lại có rất nhiều địa điểm để tản bộ. Tuy thời gian mình ở Brunei không nhiều nhưng mình nhận thấy Brunei cũng là một nơi đáng để đến. Người dân nơi đây rất lành và có ý thức bảo vệ môi trường, bạn khó có thể tìm ra một mẩu rác rơi bên đường hay là khói bụi. Brunei, xét về cơ sở hạ tầng có thể nói là kém VN rất nhiều nhưng về ý thức và các công trình kiến trúc thì VN còn phải chạy theo Brunei dài dài.

Chú bạn người Austria nói, chú ấy đã thực sự choáng về sự phát triển của Brunei so với 2 năm trước. So với 2 năm trước mọi thứ được thay diện mạo đáng kể chỉ có tính cách con người là không thay đổi. Brunei có thể buồn tẻ với những bạn thích đông vui, ồn ào, nhưng nó sẽ thực sự thú vị với những bạn ưa thích khám phá.

*Một vài lưu ý

HOTEL: (35USD up)--should check location thật kỹ trước khi book

FOODS: (cơm bình dân 2B$ up; fastfoods:9B$ up) ở BSB đồ ăn chủ yếu từ thái, indo, ấn và fastfoods. Trong mỗi chuyến đi của mình đều muốn thử các món ăn truyền thống của địa phương đó và chuyến đi này thì mình thực sự thất vọng. Trong thời gian ở Brunei mình có thử ăn mì xào hải sản thái lan và cơm cà ri của ấn (phải nói là hiếp dâm nền ẩm thực) và chủ yếu là uống nước ép và hoa quả thay cơm.

*Di chuyển trong thị trấn

by bus: 1B$/lượt

watertaxi: 1B$/lượt

taxi hay xe tư: tự mặc cả theo lộ trình (từ 5B$ up)

P/S: Du lịch Ở Brunei không hề đắt nếu bạn chi tiêu hợp lý, lược bỏ mấy khoản không cần thiết khi đi tour.

- phương tiện công cộng ở Brunei (watertaxi + bus) đều rất dễ sử dụng. họ ngược tay với mình nên các bạn để ý chiều của bus để tránh lên nhầm xe.

- người dân cực kỳ giữ ý thức cho việc bảo vệ môi trường. Bạn sẽ bị phạt 3000B$ nếu bị bắt gặp thả rác ra đường.

- trong thị trấn rất hiếm taxi, các bạn cứ mạnh dạn xin đi nhờ hoặc hỏi thuê người dân chở đi giống như uber nhưng khác là bạn phải mạc cả và pay = cash.

- watertaxi: hỏi kỹ giá khi bạn thuê đi xa.

- No bus after 6pm + no taxi at night.

Bài & Ảnh: Trà Mi

Tin cùng chuyên mục

Xu hướng định hình lại các kỳ nghỉ cao cấp

Xu hướng định hình lại các kỳ nghỉ cao cấp

Ngành khách sạn cao cấp toàn cầu đang chứng kiến một sự chuyển dịch mạnh mẽ trong mô hình phục vụ gia đình.

Cảnh báo an toàn đối với du khách leo núi tại Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen

Cảnh báo an toàn đối với du khách leo núi tại Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen

Ngày 4/1, Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen cho biết, những ngày đầu năm mới 2026, Núi Bà Đen, điểm đến được mệnh danh là "nóc nhà Nam Bộ" ghi nhận lượng du khách tăng cao, cùng với sức hút của loại hình du lịch trải nghiệm, không phải du khách nào cũng đủ điều kiện thể lực và sức khỏe để chinh phục các tuyến leo núi, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu chủ quan, mạo hiểm.

Cưỡi ngựa trải nghiệm Cực Bắc - Sản phẩm du lịch độc đáo

Cưỡi ngựa trải nghiệm Cực Bắc - Sản phẩm du lịch độc đáo

Sáng 2/1, tại làng Thèn Pả, UBND xã Lũng Cú (Tuyên Quang) đã tổ chức Lễ ra mắt sản phẩm du lịch "Cưỡi ngựa trải nghiệm Cực Bắc - Tuyên Quang", thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.

Ngành đường sắt cung cấp thêm 20.000 chỗ trong 4 ngày nghỉ Tết Dương lịch

Ngành đường sắt cung cấp thêm 20.000 chỗ trong 4 ngày nghỉ Tết Dương lịch

Nhằm phục vụ nhu cầu khách đi lại dịp Tết Dương lịch 2026 kéo dài 4 ngày từ 1/1 - 4/1, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt tổ chức chạy thêm các chuyến tàu khách khu đoạn và nối thêm toa xe vào các tàu chạy thường xuyên, với tổng số 20.000 chỗ bổ sung trong đợt vận tải này.

Tăng 270 chuyến bay phục vụ cao điểm Tết Dương lịch 2026

Tăng 270 chuyến bay phục vụ cao điểm Tết Dương lịch 2026

Nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân trong dịp Tết Dương lịch 2026, Vietnam Airlines triển khai tăng chuyến trên nhiều đường bay nội địa trọng điểm.

Huế: Mở rộng đối tượng miễn, giảm phí tham quan di tích từ năm 2026

Huế: Mở rộng đối tượng miễn, giảm phí tham quan di tích từ năm 2026

TP. Huế sẽ mở rộng đối tượng miễn, giảm phí tham quan các điểm di tích thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế kể từ đầu năm 2026.

Từ 1/1/2026, Sun Group vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc

Từ 1/1/2026, Sun Group vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc

Thông tin từ Tập đoàn Sun Group cho biết, Bộ Xây dựng ban hành Giấy phép kinh doanh Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc số 27/GPKDCHK-BXD ngày 25/12/2025 cho Công ty Cổ phần Cảng hàng không Mặt Trời thuộc Tập đoàn này.

Metro Bến Thành - Suối Tiên miễn phí vé cho khách dịp Tết Dương lịch 2026

Metro Bến Thành - Suối Tiên miễn phí vé cho khách dịp Tết Dương lịch 2026

Tối 19/12, Công ty TNHH Một thành viên Đường sắt đô thị số 1 TP. Hồ Chí Minh (HURC1) cho biết, hành khách sử dụng tuyến metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) sẽ được miễn phí vé trong ngày 1/1/2026, nhân dịp chào đón Tết Dương lịch năm 2026.

Tin mới nhất

Chợ Viềng - Điểm hẹn văn hóa tâm linh

Chợ Viềng - Điểm hẹn văn hóa tâm linh

Chợ Viềng - phiên chợ đặc biệt chỉ họp duy nhất một lần trong năm tại vùng đất Trung Thành (Thiên Bản xưa, nay thuộc xã Hiển Khánh, tỉnh Ninh Bình) là biểu tượng văn hóa độc đáo, mang đậm chiều sâu tinh thần và ký ức cộng đồng của bao thế hệ không chỉ của người dân nơi đây mà còn là phiên chợ kỳ thú của du khách thập phương nhân dịp đầu năm.

Sa Pa - điểm đến Tây Bắc gây ấn tượng trên sóng truyền hình Pháp

Sa Pa - điểm đến Tây Bắc gây ấn tượng trên sóng truyền hình Pháp

Trong một phóng sự phát sóng trên kênh 2 của Truyền hình Quốc gia Pháp (France 2), vùng núi Tây Bắc Việt Nam hiện lên đầy cuốn hút qua hành trình khám phá Sa Pa - điểm đến nổi bật với những dãy núi xanh thẳm, ruộng bậc thang hàng trăm năm tuổi và đời sống văn hóa đặc sắc của các cộng đồng dân tộc thiểu số.

Du lịch Phú Quốc: Từ làng chài thành điểm đến hàng đầu thế giới

Du lịch Phú Quốc: Từ làng chài thành điểm đến hàng đầu thế giới

Hơn 20 năm trước đảo Phú Quốc được biết đến với những sản vật nổi tiếng như: hồ tiêu, nước mắm, cá tôm, ghẹ, mực… nhưng mới chỉ là một "làng chài" khá hoang sơ.

Hải Phòng: Tết về sớm ở làng bánh chưng Thủy Đường

Hải Phòng: Tết về sớm ở làng bánh chưng Thủy Đường

Dù chưa được công nhận là làng nghề nhưng bánh chưng Thủy Đường (Hải Phòng) từ lâu đã trở nên nổi tiếng.

Khu vườn mùa Xuân giữa phố phường Hà Nội

Khu vườn mùa Xuân giữa phố phường Hà Nội

Có một "khu vườn" đặc biệt ở Hà Nội chưa bao giờ thiếu sắc màu của hoa, lá, cây cỏ...

Quán cà phê ở Đà Lạt là bối cảnh quay nhiều bộ phim, MV ca nhạc đầy cảm xúc

Quán cà phê ở Đà Lạt là bối cảnh quay nhiều bộ phim, MV ca nhạc đầy cảm xúc

Những vết xước trên mặt bàn gỗ, màu da ghế sờn cũ hay khung cửa sổ nhuốm màu thời gian đã trở thành chất liệu nghệ thuật tự nhiên, trực tiếp kể câu chuyện về ký ức trong phim "Em và Trịnh" hay MV "Một năm qua" của ca sĩ Hà Anh Tuấn

Trải nghiệm không gian Tết truyền thống trong chương trình "Happy Tết 2026"

Trải nghiệm không gian Tết truyền thống trong chương trình "Happy Tết 2026"

Với chủ đề “Tết là hạnh phúc”, sự kiện "Happy Tết 2026" do Sở Du lịch Hà Nội phối hợp cùng Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội và Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị Thành phố tổ chức mang đến một không gian lan tỏa và sống động, nơi nét đẹp truyền thống của Tết xưa được hòa quyện tinh tế cùng hơi thở văn hóa hiện đại.

Đa Phúc - 'Đánh thức' tiềm năng du lịch xanh qua hành trình 'River Camping'

Đa Phúc - 'Đánh thức' tiềm năng du lịch xanh qua hành trình 'River Camping'

Nằm bên dòng sông Cầu và sông Cà Lồ thơ mộng, xã Đa Phúc đang chuyển mình mạnh mẽ để trở thành điểm sáng mới trên bản đồ du lịch Thủ đô.

Phát triển đặc khu Phú Quốc thành trung tâm kinh tế, du lịch - dịch vụ tổng hợp tầm quốc gia, quốc tế

Phát triển đặc khu Phú Quốc thành trung tâm kinh tế, du lịch - dịch vụ tổng hợp tầm quốc gia, quốc tế

Chiều 21/1, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường. Đại hội đã nghe đồng chí Lê Quốc Anh, Bí thư Đảng ủy đặc khu Phú Quốc, đại diện Đảng bộ đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang trình bày tham luận "Phát triển Đặc khu Phú Quốc thành trung tâm kinh tế, du lịch - dịch vụ tổng hợp tầm cỡ quốc gia, quốc tế".

Hà Nội dự báo bứt phá kỷ lục khách du lịch trong kỳ nghỉ vàng Tết Bính Ngọ 2026

Hà Nội dự báo bứt phá kỷ lục khách du lịch trong kỳ nghỉ vàng Tết Bính Ngọ 2026

Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 kéo dài 9 ngày không chỉ là khoảng thời gian lý tưởng để các gia đình sum vầy, thực hiện những chuyến du xuân trọn vẹn mà còn được xem là "thời điểm vàng" để ngành du lịch Việt Nam đón làn sóng tăng trưởng mạnh mẽ ngay từ đầu năm.