Du lịch bền vững không còn là xu hướng nhất thời, mà đang trở thành một hướng đi quan trọng để các điểm đến, cũng như doanh nghiệp tạo ra những giá trị lâu dài cho du khách, cộng đồng và thị trường. 

Đặc biệt, Việt Nam có nhiều điểm đến tiềm năng phát triển du lịch bền vững theo tiêu chuẩn làng du lịch tốt nhất thế giới. Đây là thông tin được nhiều địa phương quan tâm ở các phiên hội thảo trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 20 năm 2026 (ITE HCMC 2026), diễn ra từ ngày 27-29/8, tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Thực tế, thị trường du lịch đang thay đổi từ tham quan sang sống và kết nối với điểm đến. Trong đó, du khách có xu hướng trải nghiệm chân thực, mang bản sắc địa phương; kết nối với người dân, văn hóa bản địa và thiên nhiên; nhóm nhỏ, hành trình cá nhân hóa và ít tạo tác động; minh bạch về giá trị mang lại cho cộng đồng… 

Xu hướng này thể hiện du lịch cộng đồng không chỉ tạo thêm một sản phẩm du lịch, mà còn biến người dân từ người thụ hưởng thành chủ thể điểm đến, gìn giữ văn hóa bằng cách đưa văn hóa trở lại đời sống, tạo bản sắc khác biệt mà các điểm đến khác khó sao chép, kết nối nông nghiệp, thủ công, ẩm thực, thiên nhiên và lưu trú. Kết quả nghiên cứu khảo sát của Booking.com cũng cho thấy, có 85% du khách ưu tiên tính bền vững; 30% du khách chọn điểm đến xanh. Đồng thời, du khách ngày càng chú trọng đến tác động môi trường và cộng đồng, ưu tiên những trải nghiệm du lịch có giá trị thực chất và trách nhiệm.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Huyên, Trưởng phòng Quản lý du lịch Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang chia sẻ, làm thế nào để những giá trị vốn có của cộng đồng trở thành sản phẩm có chất lượng, có khả năng tiếp cận thị trường, nhưng vẫn giữ được bản sắc và tạo ra lợi ích thực sự cho người dân là câu hỏi rất thiết thực đối với các điểm du lịch cộng đồng. Đơn cử, tại Tuyên Quang có một nền tảng phong phú để phát triển du lịch cộng đồng. Hiện toàn tỉnh có 54 làng văn hóa du lịch cộng đồng có tiềm năng phát triển, trong đó 28 làng đã đáp ứng tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch và 10 làng, mô hình du lịch cộng đồng đã được công nhận sản phẩm OCOP từ 3 đến 4 sao.

Trên hành trình này, một số điểm đến đã từng bước tạo dựng được thương hiệu và được thị trường ghi nhận. Tiêu biểu có thể kể đến: Lô Lô Chải được UN Tourism công nhận là "Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025"; Nặm Đăm nhiều lần được giải thưởng du lịch ASEAN; Làng văn hóa du lịch cộng đồng dân tộc Mông Pả Vi được vinh danh tại Giải thưởng Du lịch Việt Nam năm 2025; các điểm đến như thôn Tha, Khâu Tràng, Nậm Hồng cũng đã tạo được dấu ấn riêng trong hệ thống sản phẩm du lịch cộng đồng của tỉnh. Những kết quả này cho thấy một kinh nghiệm rất rõ: không thể phát triển các làng du lịch cộng đồng theo một khuôn mẫu giống nhau. Mỗi cộng đồng phải tìm được câu trả lời cho ba câu hỏi: Giá trị nào chỉ mình có? Du khách đến đây để trải nghiệm điều gì? Điều gì khiến họ nhớ để muốn quay lại hoặc giới thiệu cho người khác?...

Trong khi đó, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp Võ Phạm Tân cho rằng, việc gắn kết nông nghiệp với du lịch và phát huy giá trị văn hóa vừa góp phần nâng cao giá trị nông sản, tạo thêm sinh kế cho người dân, vừa mở ra hướng phát triển du lịch xanh, bền vững và giàu bản sắc. Thời gian qua, các sản phẩm du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng gắn với văn hóa, làng nghề từng bước được đổi mới, tạo thêm nhiều trải nghiệm cho du khách. 

Tính chung 8 tháng đầu năm 2026, tổng lượng khách du lịch đến tỉnh Đồng Tháp đạt khoảng 3,6 triệu lượt, trong đó khách tham quan các mô hình nông nghiệp, làng nghề khoảng 1,25 triệu lượt; tổng doanh thu du lịch đạt khoảng 1.900 tỷ đồng. Từ thực tiễn đó cho thấy, du lịch nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa đang có dư địa rất lớn để phát triển, nhất là khi nhu cầu của du khách ngày càng chuyển từ "tham quan, ngắm cảnh" sang "trải nghiệm, tương tác và khám phá".

Đại diện nhiều tỉnh, thành khác cũng đánh giá, du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa không chỉ là một xu hướng mà còn là hướng đi phù hợp với lợi thế và điều kiện phát triển du lịch bền vững. Điều quan trọng trong giai đoạn tới không phải là tạo ra thật nhiều điểm đến mới, mà là làm cho những giá trị sẵn có trở thành những sản phẩm có câu chuyện, có trải nghiệm, có thị trường và có khả năng kết nối thành tour, tuyến. 

Theo ông Vũ Nam, chuyên gia Dự án Du lịch Thụy Sĩ vì sự phát triển bền vững tại Việt Nam – ST4SD (Dự án ST4SD), quản lý và phát triển điểm đến du lịch cộng đồng bền vững theo tiêu chuẩn Làng du lịch tốt nhất thế giới (Best Tourism Villages by UN Tourism) nhằm mục tiêu thúc đẩy phát triển nông thôn, bảo tồn di sản và phát triển bền vững. Dựa trên kinh nghiệm từ mô hình du lịch Thụy Sĩ (Swisstainable), Dự án ST4SD hướng dẫn, khuyến khích các điểm đến du lịch cộng đồng tự nâng cấp theo lộ trình tiền cam kết – cam kết – tham gia vận hành – sẵn sàng ứng cử danh hiệu. Tính đến năm 2026, có hơn 1000 đơn xin xét duyệt, 319 làng được công nhận, 83 làng trong chương trình nâng cấp thuộc 65 quốc gia.