Từ bảo tồn vịnh Hạ Long đến mở rộng không gian du lịch, phát triển du lịch cộng đồng và tăng cường sự tham gia của người dân bản địa, Quảng Ninh đang từng bước cụ thể hóa định hướng tăng trưởng xanh, đưa du lịch trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế theo hướng bền vững.

Cụ thể hóa Nghị quyết số 07-NQ/TU (ngày 24/5/2013) của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về phát triển du lịch Quảng Ninh giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030, tỉnh Quảng Ninh đã kiên trì, nhất quán thực hiện chủ trương phát triển du lịch bền vững và bao trùm, trên nền tảng tăng trưởng xanh là yêu cầu xuyên suốt trong các chính sách, chiến lược, quy hoạch.

Theo đó, ngành du lịch đã phát huy tối đa tiềm năng sẵn có, tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo; gắn phát triển du lịch với bảo tồn, phát huy các giá trị, bản sắc văn hóa dân tộc; khai thác bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học.

Đối với Hạ Long, định hướng này càng có ý nghĩa đặc biệt khi vịnh Hạ Long là tài sản thiên nhiên quý giá, đồng thời là nền tảng quan trọng tạo nên thương hiệu du lịch Quảng Ninh. Bài toán đặt ra không chỉ là thu hút ngày càng nhiều du khách mà còn phải tổ chức lại không gian, phương thức khai thác để bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo tồn di sản.

Từ năm 2024, tỉnh Quảng Ninh đã quy hoạch, sắp xếp và công bố 21 hành trình du lịch trên vịnh, trong đó có 3 hành trình mới trên vịnh theo hướng giảm mật độ cho vùng lõi, 13 hành trình mới kết hợp với tham quan vịnh Bái Tử Long.

Đây là những hành trình được xây dựng theo định hướng rõ ràng về việc giảm tải và khám phá thêm những điểm du lịch mới, mở rộng không gian du lịch, tăng trải nghiệm cho du khách, đẩy mạnh khai thác những giá trị phi vật thể của di sản vịnh Hạ Long.

Việc mở rộng không gian trải nghiệm không chỉ giúp giảm áp lực lên những khu vực tập trung đông khách mà còn tạo thêm cơ hội để du khách tiếp cận những giá trị đa dạng hơn của vùng di sản. Từ đó, du lịch Hạ Long có thêm dư địa để phát triển các sản phẩm mới theo hướng trải nghiệm, khám phá và gắn với bảo tồn.

Cùng với việc tổ chức lại các hành trình, công tác bảo vệ môi trường trên vịnh cũng được chú trọng. 100% tàu du lịch hoạt động trên vịnh Hạ Long đã lắp đặt thiết bị phân ly dầu nước, các tàu du lịch đóng mới đều có hệ thống xử lý nước thải bảo đảm quy chuẩn.

Đây là những bước đi cụ thể nhằm giảm thiểu tác động của hoạt động du lịch tới môi trường biển, đồng thời tạo nền tảng để Hạ Long hướng tới một mô hình du lịch xanh, trong đó bảo vệ môi trường không tách rời hoạt động khai thác du lịch.

Không chỉ ở vịnh Hạ Long, thời gian qua, nhiều địa phương như Cô Tô, Vân Đồn… cũng đã tập trung các dòng sản phẩm chủ lực như du lịch sinh thái biển, du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng cao cấp và du lịch trải nghiệm gắn với bảo tồn thiên nhiên và văn hóa bản địa.

Sự đa dạng về tài nguyên đang mở ra cơ hội để Quảng Ninh xây dựng một hệ sinh thái sản phẩm du lịch xanh rộng hơn, không phụ thuộc vào một điểm đến hay một loại hình du lịch duy nhất.

Để các tour du lịch mới mẻ, độc đáo phát triển mà không phá vỡ cân bằng sinh học, các địa phương đã và đang thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như chỉnh trang cảnh quan, tăng cường thu gom rác thải; xây dựng môi trường du lịch xanh bền vững với hệ thống thu gom, xử lý nước thải khu đô thị tập trung ven bờ.

Như vậy, du lịch xanh ở Quảng Ninh không chỉ được thể hiện qua những sản phẩm mang tên "sinh thái" hay "trải nghiệm", mà đang được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn: từ quy hoạch không gian, hạ tầng, phương tiện vận chuyển đến bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên.

Trước thách thức của biến đổi khí hậu, du lịch xanh chính là giải pháp để phát triển du lịch bền vững. Từ việc hướng dẫn người dân làm du lịch, đào tạo nhân lực đến phát triển sản phẩm đặc trưng từ chính tài nguyên bản địa, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh thông qua hợp tác quốc tế và sự tham gia của cộng đồng dân tộc thiểu số vào chuỗi giá trị du lịch bền vững.

Trong năm 2025, du lịch xanh của Quảng Ninh tiếp tục được mở rộng qua các dự án "Nâng cao năng lực cộng đồng dân tộc thiểu số tham gia phát triển du lịch" tại các xã Bình Liêu, Hoành Mô, Lục Hồn, do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ không hoàn lại. Dự án hướng đến việc giúp đồng bào Tày, Dao Thanh Phán, Sán Chỉ… từng bước làm mô hình du lịch cộng đồng, phát huy giá trị văn hóa, ẩm thực, phong tục, bản sắc văn hóa đặc trưng của địa phương; cùng với đó giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Đây cũng là một trong những điểm quan trọng của cách tiếp cận du lịch xanh: người dân địa phương không chỉ là đối tượng hưởng lợi từ du lịch mà trở thành chủ thể tham gia tạo ra sản phẩm, gìn giữ văn hóa và cùng bảo vệ tài nguyên.

Khi những giá trị bản địa được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, lợi ích kinh tế có thể quay trở lại cộng đồng, tạo động lực để người dân chủ động gìn giữ môi trường sống, cảnh quan và những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Việc Quảng Ninh nỗ lực xây dựng các điểm đến xanh, sản phẩm xanh, tạo lợi thế cạnh tranh đã trở thành điểm đến được nhiều du khách trong và ngoài nước lựa chọn, mang đến những trải nghiệm hấp dẫn.

Những kết quả về lượng khách và doanh thu cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch Quảng Ninh. Năm 2025, với hơn 21,28 triệu lượt khách, doanh thu đạt 57.000 tỷ đồng. Quý I/2026, Quảng Ninh đón khoảng 6,3 triệu lượt khách, vượt 5% kế hoạch đề ra và tăng 10% so với cùng kỳ năm trước, doanh thu ước đạt 15.687 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy du lịch không chỉ phục hồi và tăng trưởng về lượng mà đang tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của tỉnh. Trong đó, định hướng phát triển xanh ngày càng trở thành yếu tố tạo nên sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Du lịch Quảng Ninh với định hướng du lịch xanh đã khẳng định vai trò lực đẩy quan trọng đối với kinh tế tỉnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo.