Trong dòng chảy mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa đang dần trở thành động lực tăng trưởng mới của nhiều địa phương.

Với lợi thế đặc thù về vị trí, tài nguyên văn hóa – lịch sử, cùng quyết tâm chính trị rõ nét, Tây Ninh từng bước định hình hướng đi khai thác sức mạnh công nghiệp văn hóa, không chỉ để gìn giữ bản sắc, mà còn tạo giá trị kinh tế bền vững trong kỷ nguyên số.

Đánh thức giá trị văn hóa

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tây Ninh, năm 2025, các khu, điểm du lịch tại tỉnh đón khoảng 8,8 triệu lượt khách, tăng 16% so với cùng kỳ và vượt 14% kế hoạch; trong đó có khoảng 160.000 lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch đạt 6.500 tỷ đồng, tăng 51% so với cùng kỳ. Bước sang năm 2026, ngành Du lịch Tây Ninh đặt mục tiêu đón 9,8 triệu lượt khách nội địa, 200.000 lượt khách quốc tế, phấn đấu đạt doanh thu khoảng 8.000 tỷ đồng.

Để tạo nền tảng hiện thực hóa các mục tiêu này, bảo đảm tăng trưởng du lịch theo hướng bền vững, gia tăng giá trị và chiều sâu trải nghiệm, Tây Ninh vừa ban hành Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2025–2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa, Chính phủ đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những trụ cột quan trọng, đặc biệt phù hợp với các ngành công nghiệp văn hóa, có thể triển khai theo hình thức hợp tác công – tư. Trong bối cảnh đó, Tây Ninh hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển lĩnh vực này.

Nằm ở vị trí cửa ngõ kết nối vùng Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia, Tây Ninh có lợi thế rõ nét trong giao lưu văn hóa và thương mại xuyên biên giới. Trên nền tảng ấy là hệ thống tài nguyên văn hóa – du lịch phong phú, gồm quần thể núi Bà Đen – "nóc nhà Nam Bộ"; Tòa Thánh Cao Đài – trung tâm tín ngưỡng đặc sắc; Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam; cùng nhiều lễ hội truyền thống, làng nghề lâu đời như bánh tráng phơi sương Trảng Bàng, muối ớt Tây Ninh...

Bên cạnh đó, không gian kế thừa từ tỉnh Long An cũ mở ra lợi thế lớn về du lịch sinh thái và nông nghiệp sáng tạo, nổi bật với rừng tràm Tân Lập – Đồng Tháp Mười và hệ thống sản phẩm OCOP đa dạng. Sự kết hợp hài hòa giữa các giá trị văn hóa, lịch sử và sinh thái tạo điều kiện để tỉnh phát triển nhiều loại hình du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, sản phẩm thủ công gắn với thiết kế và các dịch vụ sáng tạo có giá trị gia tăng cao.

Không chỉ dừng ở tiềm năng, Tây Ninh thể hiện quyết tâm chính trị rõ ràng khi xác định công nghiệp văn hóa giữ vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. Sự hội tụ nguồn lực, không gian và bản sắc văn hóa từ hai tỉnh cũ được xem là nền tảng để địa phương định hình tầm nhìn dài hạn, khai thác văn hóa như một nguồn lực phát triển mới.

Tuy nhiên, theo UBND tỉnh Tây Ninh, các lĩnh vực công nghiệp văn hóa hiện vẫn chủ yếu ở mức khai thác tiềm năng, chưa hình thành rõ các chuỗi giá trị hoàn chỉnh, chưa gắn chặt với yêu cầu chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, việc xây dựng và triển khai Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa giai đoạn 2025–2030, tầm nhìn đến năm 2045 mang ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận lẫn thực tiễn.

Theo định hướng của đề án, công nghiệp văn hóa được tiếp cận theo hướng hệ sinh thái, chuỗi giá trị và cụm ngành. Các lĩnh vực văn hóa không phát triển rời rạc mà được đặt trong mối liên kết từ bảo tồn tài nguyên, sáng tạo nội dung, thiết kế sản phẩm, tổ chức sản xuất, phân phối qua các kênh truyền thống và số, đến tiêu dùng, trải nghiệm và tái đầu tư. Cách tiếp cận này giúp nhận diện rõ thế mạnh, chỉ ra những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ. Song song đó, tư duy cụm ngành và không gian sáng tạo nhấn mạnh yếu tố lãnh thổ, nơi các doanh nghiệp văn hóa, điểm du lịch, không gian trải nghiệm và cộng đồng cùng tương tác, tạo thành những "điểm tụ" sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh.

UBND tỉnh Tây Ninh kỳ vọng, công nghiệp văn hóa sẽ góp phần "kinh tế hóa" tài nguyên văn hóa, chuyển hóa các giá trị phi vật thể như lễ hội, di tích, nghệ thuật dân gian thành sản phẩm, dịch vụ có khả năng sinh lợi bền vững; qua đó lan tỏa tác động tích cực sang các ngành kinh tế khác, góp phần bảo tồn di sản, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của người dân, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển bền vững cho địa phương.

Đưa công nghiệp văn hóa vào đời sống

Tây Ninh đã và đang có những bước đi cụ thể nhằm đưa công nghiệp văn hóa vào đời sống. Một minh chứng rõ nét là địa phương hoàn thành và đưa vào phục vụ du khách hai bộ phim lịch sử ứng dụng công nghệ 3D Mapping tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

Hai bộ phim gồm "Giới thiệu Trung ương Cục miền Nam" và "Trận chiến Junction City", được xây dựng trên nền tảng phim tư liệu lịch sử thật, kết hợp bản đồ động, mô hình sa bàn và hiệu ứng ánh sáng 3D. Nội dung phim tái hiện sinh động bối cảnh ra đời, vị trí chiến lược và vai trò "đầu não" của Trung ương Cục miền Nam trong kháng chiến, mô phỏng chi tiết diễn biến và ý nghĩa lịch sử của Chiến dịch Junction City năm 1967 – trận chống càn lớn nhất của quân dân ta tại Bắc Tây Ninh.

Thay cho phương thức thuyết minh truyền thống, công nghệ mapping giúp người xem ngược về quá khứ, tiếp cận lịch sử bằng hình ảnh trực quan, sống động. Nội dung các phim được xây dựng ngắn gọn, tập trung trọng tâm; hình ảnh tư liệu chân thực; giọng thuyết minh truyền cảm, dễ nghe, phù hợp với nhiều đối tượng công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Không chỉ là sản phẩm phục vụ tham quan, đây còn là ví dụ điển hình cho việc gắn di sản lịch sử với công nghệ số, biến giá trị văn hóa thành trải nghiệm sáng tạo có khả năng lan tỏa và tạo giá trị kinh tế. Từ mô hình này, Tây Ninh có thể tiếp tục hình thành các chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa khác như du lịch tâm linh – sinh thái quanh núi Bà Đen; du lịch tôn giáo gắn với Tòa Thánh Cao Đài; cụm ẩm thực – làng nghề Trảng Bàng kết hợp sản phẩm OCOP; hay các không gian dịch vụ, mua sắm, sự kiện và giao lưu văn hóa tại khu vực cửa khẩu.

Với nền tảng di sản phong phú, sự quyết tâm từ chính sách và những mô hình thực tiễn ban đầu, Tây Ninh đang từng bước khai thác sức mạnh công nghiệp văn hóa như một trụ cột phát triển mới, góp phần tạo động lực tăng trưởng bền vững và lan tỏa bản sắc địa phương trong không gian số.