Công nghệ đã và đang làm thay đổi nhanh chóng ngành du lịch trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam. Công nghệ mở ra những hướng phát triển mới, trao cơ hội, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có. Vì vậy, ứng dụng công nghệ vào du lịch là việc làm tất yếu và cấp thiết để Việt Nam phát triển bền vững, hiệu quả ngành kinh tế không khói này.

Công nghệ làm thay đổi cấu trúc ngành du lịch

Năm 2025, ngành du lịch Việt Nam đón tiếp 21,2 triệu lượt du khách, tăng 20,5% so với năm 2024. Tổng doanh thu gần chạm ngưỡng 1 triệu tỷ đồng, tăng trên 19%, nằm trong nhóm các điểm đến có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Việt Nam còn được World Travel Awards vinh danh là "Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới" và "Điểm đến thành phố hàng đầu châu Á", cho thấy thương hiệu Du lịch Việt Nam đã chuyển từ "điểm đến tiềm năng" sang "điểm đến được lựa chọn" trên bản đồ du lịch toàn cầu.

Có nhiều yếu tố để tạo nên một năm thành công của du lịch Việt Nam, như chính sách thị thực thông thoáng hơn, nhu cầu du lịch trên toàn thế giới tăng cao sau thời gian đại dịch, sự phục hồi của hàng không quốc tế... Và đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ đã góp phần quan trọng hình thành các xu thế du lịch mới, tạo “cú hích” mạnh mẽ cho ngành du lịch.

Một nghiên cứu gần đây của Booking.com và AppotaPay cho thấy, thay vì tìm kiếm trên các trang web như trước đây, có tới 69% du khách trên thế giới sử dụng các mạng xã hội như Instagram, TikTok, YouTube hoặc Facebook để tìm kiếm ý tưởng cho chuyến đi tiếp theo. Dựa trên tiện ích từ các nền tảng số, xu hướng du lịch, tìm kiếm điểm đến và nơi lưu trú của du khách đang có sự thay đổi rõ rệt.

Ngoài ra, các ứng dụng sử dụng trí tuệ nhân tạo hiện nay không chỉ giúp người dùng tìm kiếm thông tin, đặt vé máy bay, phòng khách sạn… mà còn chọn lọc và đưa ra những thông tin chi tiết theo nhu cầu của từng cá nhân, như danh sách các điểm tham quan, nhà hàng địa phương, hay trải nghiệm độc đáo dựa trên lịch sử hành trình trước đó… giúp chuyến đi của du khách trở nên dễ dàng, thoải mái và phù hợp hơn bao giờ hết.

Công nghệ không chỉ tạo ra xu thế, mà còn tạo ra bước ngoặt ngay từ nền tảng cấu trúc, giúp ngành du lịch tiến lên một bước phát triển mới. Theo đó, các hệ thống thanh toán di động giúp hợp lý hóa các giao dịch, cho phép khách du lịch nước ngoài mua hàng một cách thuận tiện và an toàn, loại bỏ nhu cầu đổi tiền mặt và chuyển đổi tiền tệ. Các nền tảng đặt phòng trực tuyến là kênh kết nối hữu ích giữa cơ sở lưu trú với khách hàng, cung cấp cho du khách nhiều lựa chọn chỗ ở phù hợp với sở thích, nhu cầu, dễ dàng đặt phòng ngay cả với những cơ sở lưu trú nhỏ lẻ. Các ứng dụng dịch ngôn ngữ giúp phá vỡ các rào cản giao tiếp, cho phép khách du lịch khám phá môi trường nước ngoài dễ dàng hơn và tương tác hiệu quả hơn với người dân địa phương.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, phát triển du lịch

Nắm bắt xu thế chuyển dịch của du lịch và công nghệ, thời gian qua, nhiều địa phương, đơn vị, doanh nghiệp tại Việt Nam đã từng bước ứng dụng công nghệ trong công tác quản lý, xây dựng sản phẩm và truyền thông, nhằm thu hút và nâng cao chất lượng phục vụ du khách. Năm 2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xây dựng “Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng số quốc gia về Quản trị và kinh doanh du lịch”, bên cạnh đó là “Bộ chỉ số đánh giá hiệu quả điểm đến du lịch thông minh” nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh và phát triển bền vững.

Trong khi đó, nhiều địa phương trên cả nước cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động truyền thông, quảng bá, phát triển. Với vai trò là “Thủ đô văn hiến”, Hà Nội đang tiến đến mục tiêu 100% di tích lịch sử, văn hóa trên địa bàn được số hóa và tích hợp trên nền tảng số. Các điểm đến nổi bật, như: Hoàng thành Thăng Long, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Nhà tù Hỏa Lò đã triển khai hệ thống thuyết minh tự động, bán vé điện tử và trải nghiệm tương tác công nghệ cao, không chỉ tạo thuận lợi cho hành trình tham quan tìm hiểu di tích của du khách mà còn góp phần quảng bá du lịch và giáo dục lịch sử hiệu quả. Cùng với đó, bản đồ số về du lịch Hà Nội theo công nghệ GIS và Cổng thông tin điện tử du lịch Hà Nội cũng đang được triển khai, cung cấp các thông tin tin cậy và chính xác cho du khách.

Chủ động tận dụng cơ hội đến từ cuộc cách mạng công nghiệp, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai ứng dụng "Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh – Vibrant Ho Chi Minh City", mở ra hệ thống tra cứu điểm đến, nhà hàng và đặt dịch vụ trực tuyến. Thành phố cũng đưa dữ liệu ngành du lịch lên các nền tảng toàn cầu của Google như Google Maps, Google Earth và nhận về phản hồi tích cực từ đông đảo du khách quốc tế. Năm 2026, ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đón hơn 61 triệu lượt khách với tổng doanh thu dự kiến đạt 330.000 tỷ đồng.

Chương trình du lịch thông minh Smart Travel được triển khai tại 8 khu, điểm du lịch trọng điểm của Thanh Hóa, bao gồm Lam Kinh, Thành Nhà Hồ, Pù Luông... tích hợp với quảng bá trên Facebook, TikTok để tạo hiệu ứng lan tỏa rộng rãi.

Các Doanh nghiệp du lịch cũng không đứng ngoài cuộc chuyển đổi sống còn này. Nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng triển khai ứng dụng AI trong chatbot du lịch với vai trò như một hướng dẫn viên ảo, tư vấn, hỗ trợ tìm kiếm và đặt dịch vụ. Công ty du lịch VietSense Travel đã xây dựng riêng một kênh Du lịch phát sóng hằng ngày trên YouTube với các bản tin và chuyên mục giới thiệu điểm đến, thu hút lượng người xem ổn định. Ngoài ra, các nền tảng truyền thông xã hội và các kênh truyền thông số đang được nghiên cứu sử dụng để thực hiện các chiến dịch truyền thông về du lịch bền vững, từ đó tạo ra nhận thức tích cực và lan tỏa thông điệp đến cộng đồng du khách toàn cầu.

Công nghệ -  "chìa khóa" cho phát triển bền vững

Việt Nam có đầy đủ lợi thế về điều kiện tự nhiên cũng như văn hóa để trở thành một quốc gia phát triển du lịch. Du lịch cũng được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Với tiềm năng lớn nhưng còn hạn chế về cơ sở hạ tầng và quản lý, việc tăng cường ứng dụng công nghệ là "chìa khóa" quan trọng để Việt Nam tối ưu hóa nguồn lực, đảm bảo sự phát triển bền vững, lâu dài của ngành.

Đảng, Nhà nước ta đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của công nghệ và đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách để thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào du lịch. Năm 2017, Chỉ thị số 16/CT-TTg về tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư, xác định rõ ưu tiên phát triển du lịch thông minh là một trong những hướng đi chiến lược. Năm 2022, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Đề án "Ứng dụng công nghệ của công nghiệp 4.0 để phát triển du lịch thông minh, thúc đẩy du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn", xác định 4 nhóm ứng dụng công nghệ chính được đầu tư phát triển là: hỗ trợ khách du lịch, hỗ trợ quản lý nhà nước, quản lý điểm đến thông minh và quản lý doanh nghiệp thông minh.

Năm 2024, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP và Chỉ thị số 08/CT-TTg, tập trung chỉ đạo xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc. Hệ sinh thái này nhằm phục vụ ba mục tiêu cốt lõi: quản lý nhà nước hiệu quả, hỗ trợ kinh doanh du lịch và nâng cao trải nghiệm du khách. Mới đây nhất, Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 4/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” (Đề án 611), đặt mục tiêu hiện đại hóa hệ sinh thái văn hóa số quốc gia, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Đến năm 2030, 100% lĩnh vực văn hóa sẽ có nền tảng số dùng chung; toàn bộ di sản văn hóa được số hóa, chuẩn hóa dữ liệu; 80% di sản có mã định danh số. Cùng với đó, các cơ quan quản lý và đơn vị sự nghiệp trong ngành văn hóa sẽ hoàn thiện kết nối, chia sẻ dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Những hệ thống văn bản này đã tạo nền tảng để ngành du lịch đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý vận hành, tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo sự phát triển bền vững lâu dài.

Năm 2026, ngành Du lịch Việt Nam đặt mục tiêu đón khoảng 25 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 150 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng doanh thu khoảng 1.125 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 43 tỷ USD). Đến năm 2030, định hướng chiến lược quốc gia xác định du lịch Việt Nam sẽ tiếp cận mô hình "Điểm đến thông minh" - tích hợp toàn diện hạ tầng số, hệ thống quản lý dữ liệu quốc gia và hệ sinh thái kết nối đa bên giữa Chính phủ, doanh nghiệp và du khách. Đây là những chỉ tiêu thể hiện quyết tâm đưa du lịch đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng "2 con số".

Với tiềm năng dồi dào, nền tảng dân số trẻ và sự sẵn sàng ứng dụng công nghệ, Việt Nam được đánh giá có cơ hội lớn trở thành điểm đến du lịch số hàng đầu khu vực. Nói cách khác, thành công của ngành du lịch không chỉ đến từ việc khai thác tài nguyên, mà cần được tạo ra từ nền tảng năng lực quản trị số, năng lực cạnh tranh số, ở đó, công nghệ chính là "chìa khóa" để du lịch Việt Nam bứt phá phát triển nhanh và bền vững.