Thời gian gần đây, ảnh hưởng của xung đột tại khu vực Trung Đông làm giá nhiên liệu thế giới biến động mạnh, giao thông quốc tế đứt gãy cục bộ, .... tác động lớn đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó ngành du lịch là một lĩnh vực chịu động mạnh mẽ, trực tiếp. 

Chủ động nắm bắt tình hình, đưa ra các giải pháp và cùng nhau san sẻ chi phí là cách ngành du lịch Việt Nam đang nỗ lực vượt qua "sóng gió".

Thay đổi hành vi du lịch

Chị Nguyễn Thị Thanh Dung (đại lý vé máy bay) chia sẻ, những ngày qua, giá vé máy bay biến động tăng,... Không chỉ nhiều chuyến bay đến hoặc bay qua khu vực Trung Đông bị hủy, các hãng hàng không còn điều chỉnh phần thuế, phí nhiên liệu,... Trước sự biến động này, quyết định du lịch theo cảm hứng của nhiều du khách bị hạn chế. Trước đây, nhiều khách hàng thường chọn ngày rồi mới lên kế hoạch, nhưng nay họ có xu hướng lựa chọn thời điểm có giá tốt để đặt vé trước, sau đó chủ động sắp xếp công việc để đi du lịch. Trong bối cảnh này, những khách hàng có nhu cầu di chuyển bằng đường hàng không cần theo dõi giá, đặt vé sớm nhất có thể, đồng thời chấp nhận những khung giờ bay không thuận lợi để có mức giá thấp.

Chuỗi homestay La Beaute tại Sa Pa và Bắc Hà (Lào Cai) của chị Cao Hương chủ yếu đón du khách nước ngoài. Hằng năm, vào thời điểm này, lượng khách đến cơ sở của chị luôn ở mức cao, gần như kín. Năm nay, từ đầu tháng 3/2026, lượng khách sụt giảm đến khoảng 40%, chủ yếu là khách lẻ. Theo phản hồi của các du khách, giá vé máy băng tăng cao, nhiều đường bay bị cắt lượt, chi phí vận chuyển đội lên là nguyên nhân chính khiến du khách quyết định tạm dừng/hủy chuyến đi.

Ông Nguyễn Công Hoan, Trưởng ban Truyền thông Chuyển đổi số, Hiệp hội Du lịch Việt Nam phân tích, khi chi phí đi lại, vận chuyển tăng, trong đó tăng nhiều nhất là giá vé máy bay. Đồng thời, giá các dịch vụ trong ngành du lịch tăng khiến tổng chi phí cho hành trình cao hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu của du khách. Bên cạnh đó, biến động chính trị cũng khiến tâm lý du khách thay đổi. Thay vì lựa chọn các chuyến đi xa, dài ngày hoặc du lịch nước ngoài, nhiều người có xu hướng chuyển sang hành trình ngắn ngày, điểm đến gần để giảm rủi ro và tiết kiệm chi phí.

Biến động thị trường đang thách thức khả năng thích ứng của ngành du lịch, khi cả doanh nghiệp lữ hành lẫn du khách đều cần điều chỉnh kế hoạch để phù hợp thực tế. Ông Nguyễn Ngọc Lâm (Công ty Du lịch Quốc tế Lào Thái) cho rằng sự tăng giảm của giá vé máy bay rất khó đoán, kéo theo việc xác định giá tour gặp nhiều khó khăn. Không chỉ khó xây dựng chương trình với mức giá cố định như trước, nhiều tour đã tung ra từ cuối năm 2025 và đầu năm 2026 cũng phải điều chỉnh chi phí. Trước tình hình biến động khó lường, các công ty du lịch chuyển sang thiết kế combo linh hoạt hơn để khách hàng cân nhắc, lựa chọn từng phần dịch vụ.

Trong bối cảnh này, phản ứng của các đơn vị lữ hành đang chuyển dần từ tư duy phụ thuộc vào vé máy bay sang đa dạng hóa sản phẩm và phương thức di chuyển. Nhiều doanh nghiệp ưu tiên tối ưu hành trình, rút ngắn thời gian tour hoặc khai thác tuyến đường bộ nhằm giữ thị phần. Thay vì phụ thuộc vào các chặng bay, các đơn vị tính toán thay thế bằng phương thức di chuyển đường bộ, tàu hỏa; đồng thời chia tour dài ngày, nhiều điểm đến thành hành trình ngắn ngày, ít điểm đến nhưng tăng thời gian lưu trú tại mỗi điểm trên cơ sở vẫn bảo đảm chất lượng dịch vụ và trải nghiệm cho du khách.

Nhiều giải pháp kích cầu, tăng sức hút điểm đến

Trong bối cảnh lượng khách có dấu hiệu chững lại và sụt giảm ở một số điểm đến, hướng tới kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 sắp tới, các điểm du lịch ở Lào Cai đang triển khai nhiều giải pháp nhằm hạn chế tác động và kích cầu nhằm gia tăng sức hút trên tinh thần không cạnh tranh bằng giá thấp, mà bằng chất lượng và giá trị trải nghiệm.

Tại bản làng du lịch cộng đồng Tả Van, hầu hết du khách đều chọn di chuyển bằng xe điện thay cho xe xăng.

Chị Hà Thị Thảo, quản lý cơ sở Homestay Anh Đức cho biết, cơ sở hỗ trợ du khách kết nối với các hãng xe điện để di chuyển trong quá trình tham quan giữa các điểm du lịch lân cận như Sa Pa, Tả Phìn... Ngoài ra, cơ sở sẽ liên kết với các đối tác lữ hành thiết kế lại sản phẩm du lịch, tối ưu hành trình và dịch vụ với combo (gói dịch vụ) hấp dẫn đảm bảo giá trị trải nghiệm.

Với mục tiêu xây dựng điểm đến ổn định và mang lại giá trị xứng đáng với chi phí, phục vụ thị trường khách du lịch cho kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 sắp tới, tại Khu du lịch quốc gia Sa Pa sẽ diễn ra chuỗi hoạt động hấp dẫn nhằm thu hút du khách.

Trong đó, Lễ hội Hoa hồng năm 2026 với chủ đề "Bản giao hưởng hoa hồng" được tổ chức với quy mô lớn chưa từng có nhân kỷ niệm 10 năm vận hành tuyến cáp treo Fansipan bắt đầu từ ngày 25/4 đến hết ngày 3/5 hứa hẹn sẽ mang đến cho du khách một bữa tiệc thị giác thấm đẫm tính nghệ thuật và độc đáo.

Ngoài ra, Bản Mây sẽ là địa điểm dừng chân lý tưởng khi đến Sa Pa. Nơi đây, du khách có thể nghe tiếng khèn gọi bạn tình của người Mông, tham gia lễ cưới tái hiện theo phong tục người Dao Đỏ; được tự tay nhuộm vải, dệt thổ cẩm, làm trống hay khoác lên mình bộ váy áo truyền thống do chính người dân tộc nơi đây dệt may. Nếu may mắn đến vào đúng khung giờ biểu diễn nghệ thuật, du khách sẽ được hòa vào không khí lễ hội tưng bừng tại Bản Mây với 2 show diễn đặc sắc "Đỉnh thiêng du ký" và "Tây Bắc mùa hoa nở", nơi du khách có thể hòa mình vào không gian văn hóa Tây Bắc đã được nâng tầm thành nghệ thuật đỉnh cao.

Đặc biệt, đến Sa Pa dịp này, du khách được chiêm ngưỡng một bức tranh thiên nhiên tuyệt mĩ của núi rừng Tây Bắc với những cây Đỗ Quyên cổ thụ hàng trăm năm tuổi đang vào mùa bung nở rực rỡ. Đi dưới tán cây Đỗ Quyên cổ thụ rêu phong có tuổi đời 300 - 400 năm, vươn cao tới 15 - 16m, ngắm nhìn sắc đỏ, sắc vàng rực lên trong sương mây lãng đãng là một trải nghiệm thị giác đầy rung động. Cảnh sắc giao muà này phô diễn trọn vẹn sức sống kiên cường, vẻ đẹp kiêu hãnh của loài hoa này giữa đại ngàn Hoàng Liên.

Bên cạnh đó, sẽ là một thiếu sót lớn nếu đến Fansipan dịp lễ kỷ niệm Ngày non sông thống nhất mà bỏ qua Lễ Thượng cờ trang nghiêm được tổ chức mỗi ngày trên "Nóc nhà Đông Dương". Chứng kiến lá cờ Tổ quốc được kéo lên tung bay giữa đại ngàn Tây Bắc và cất cao lời hát "Tiến quân ca" nơi đỉnh cao 3.143m sẽ là cảm giác vô cùng đáng nhớ và tự hào đối với mỗi người dân, du khách.

Chung tay giải "bài toán" tăng chi phí

Ông Trần Đoàn Thế Duy, Tổng Giám đốc Vietravel cho biết, việc các hãng hàng không áp dụng phụ phí nhiên liệu thay vì tăng giá niêm yết là yếu tố khách quan và có ảnh hưởng trực tiếp đến giá tour. Trước thực tế này, doanh nghiệp phải linh hoạt cơ cấu lại sản phẩm, đẩy mạnh tour nội địa, hành trình ngắn ngày và các chương trình tối ưu chi phí để phù hợp với khả năng chi trả của du khách. Cách làm của Vietravel là chủ động làm việc sớm với các đối tác vận chuyển, điều chỉnh lịch trình khai thác và xây dựng các gói sản phẩm linh hoạt về thời điểm khởi hành nhằm kiểm soát chi phí và duy trì sức cạnh tranh. Bên cạnh đó, nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ và quyền lợi du khách, Vietravel triển khai tách riêng chi phí vận chuyển (vé máy bay, xe) theo mức điều chỉnh của đối tác, đồng thời giữ ổn định các dịch vụ mặt đất như lưu trú, ăn uống và hướng dẫn viên. Doanh nghiệp cũng cân nhắc điều chỉnh giá ở mức hợp lý để không ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, đồng thời tiếp tục cam kết mang đến trải nghiệm trọn vẹn cho du khách.

Theo ông Nguyễn Công Hoan, Trưởng ban Truyền thông Chuyển đổi số, Hiệp hội Du lịch Việt Nam, để ứng phó, các doanh nghiệp du lịch cần xây dựng tuyến điểm phù hợp nhằm giảm tác động từ chi phí vận chuyển. Cụ thể, có thể chuyển từ các chuyến đi xa sang hành trình gần; thay thế phương tiện có biến động giá lớn như hàng không bằng các phương tiện ổn định hơn như tàu hỏa; đồng thời thiết kế các tour ngắn ngày để giảm chi phí. Bên cạnh đó, doanh nghiệp lữ hành cũng kỳ vọng sẽ có thêm các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước nhằm giảm áp lực chi phí và kích cầu du lịch trong bối cảnh nhiều biến động.

Tiến sĩ Dương Đức Minh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch cho rằng, các doanh nghiệp du lịch cần chủ động đàm phán lại với nhà cung cấp, tối ưu chi phí vận chuyển, cân đối lịch trình, điều chỉnh phương tiện hoặc tìm kiếm nhà cung cấp thay thế. Đồng thời, doanh nghiệp cần theo dõi sát biến động giá nhiên liệu và các dịch vụ đầu vào nhằm bảo đảm chương trình tour không bị gián đoạn.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp du lịch đã đẩy mạnh khai thác các sản phẩm du lịch nội địa chất lượng cao, đa dạng trải nghiệm, thay vì tập trung vào tour quốc tế trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động. Đây được xem là hướng đi linh hoạt, giúp doanh nghiệp thích ứng với tình hình, đồng thời đáp ứng nhu cầu du lịch ngày càng đa dạng của du khách.

Là một trong những đơn vị vận tải hành khách lớn trên địa bàn tỉnh Lào Cai, Nhà xe Futa Hà Sơn mỗi ngày thực hiện khoảng 110 lượt xe trên tuyến Lào Cai – Hà Nội và ngược lại. Theo đại diện đơn vị, thị trường nhiên liệu thời gian gần đây đã tạo áp lực không nhỏ lên chi phí vận hành, thậm chí nhà xe phải bù lỗ cho mỗi chuyến. Tuy nhiên, đơn vị vẫn quyết định giữ nguyên giá vé nhằm chia sẻ khó khăn với người dân.

Ông Vũ Đức Tùng, điều hành nhà xe, cho biết: "Thực hiện chỉ đạo của tập đoàn, chúng tôi sử dụng quỹ của đơn vị để bù vào phần chi phí do giá nhiên liệu tăng cao. Đồng thời, tối ưu hóa năng lực vận chuyển để bảo đảm hoạt động; nếu trước đây xe vẫn xuất bến với ghế trống thì giờ chúng tôi sẽ sắp xếp để các chuyến xuất bến kín chỗ".

Theo Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng Cao Trí Dũng, nếu không có giải pháp kịp thời, nguy cơ sụt giảm lượng khách, đặc biệt dòng khách quốc tế sẽ khó tránh khỏi trong mùa cao điểm gần kề. Do đó, Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng thống nhất triển khai các gói khuyến mãi, kích cầu dành cho thị trường nội địa và các quốc gia láng giềng ở Đông Nam Á, Đông Bắc Á là những thị trường ít chịu ảnh hưởng của chi phí đường bay dài. Đồng thời các đơn vị lữ hành được định hướng thiết kế lại sản phẩm linh hoạt hơn, rút ngắn thời gian, tối ưu chi phí nhưng vẫn đảm bảo chất lượng trải nghiệm. Các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ, cơ sở lưu trú, nhà hàng, đơn vị vận chuyển và điểm tham quan được kêu gọi điều chỉnh giá hợp lý, xây dựng combo hấp dẫn, chia sẻ lợi nhuận để giữ chân du khách.

Với mục tiêu chung dài hạn được xác định là hạn chế tối đa tăng giá đột biến, Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng kiến nghị các cơ quan quản lý cần mở rộng chính sách hỗ trợ và triển khai các chương trình kích cầu điểm đến một cách đồng bộ. Đề xuất các hãng hàng không không chỉ tăng chuyến bay đến các thị trường trọng điểm mà còn phối hợp với doanh nghiệp du lịch để xây dựng sản phẩm chung, góp phần kiểm soát chi phí và tạo ra các gói dịch vụ cạnh tranh hơn.

Như vậy, không chỉ tìm cách vượt qua áp lực chi phí trước mắt, ngành du lịch đang từng bước hình thành mô hình du lịch linh hoạt hơn phù hợp với với bối cảnh kinh tế nhiều biến động như hiện nay với kỳ vọng thị trường sẽ sớm ổn định trở lại, tăng trưởng du lịch đạt những mục tiêu đề ra trong năm 2026.