Từ chiều sâu di sản đến sức sống của các sản phẩm văn hóa mới, Hà Nội đang từng bước chuyển hóa lợi thế văn hóa thành sức hấp dẫn du lịch, khẳng định vị thế của một điểm đến giàu bản sắc trên bản đồ khu vực và quốc tế.

Theo thông tin từ thành phố Hà Nội, tại Lễ trao Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards) khu vực châu Á, châu Đại Dương và Ấn Độ Dương tổ chức tại Maldives ngày 27/9/2026 vừa qua, Hà Nội tiếp tục được xướng tên ở hai hạng mục: "Điểm đến du lịch thành phố cho kỳ nghỉ ngắn ngày hàng đầu châu Á" (Asia's Leading City Break Destination) và "Điểm đến văn hóa hàng đầu Việt Nam" (Vietnam's Leading City Cultural Destination).

Đáng chú ý, đây là lần thứ ba liên tiếp Hà Nội giành chiến thắng ở hạng mục "Điểm đến văn hóa hàng đầu Việt Nam", sau các năm 2024 và 2025. Theo công bố chính thức của World Travel Awards, Hà Nội tiếp tục vượt qua các địa danh được đề cử gồm Hạ Long, Hội An, Ninh Bình và Sa Pa để giữ danh hiệu năm 2026.

Nếu việc được vinh danh một lần có thể được nhìn nhận như sự ghi nhận đối với sức hấp dẫn của một điểm đến, thì ba năm liên tiếp lại cho thấy một xu hướng có tính bền vững hơn. Đó là sức hút văn hóa của Hà Nội không chỉ nằm ở những giá trị di sản vốn có, mà ngày càng được bổ sung bằng cách thức tổ chức, khai thác và kể câu chuyện mới về di sản.

Cùng với danh hiệu về văn hóa, Hà Nội cũng có năm năm liên tiếp, từ 2022 đến 2026, được World Travel Awards trao danh hiệu "Điểm đến du lịch thành phố cho kỳ nghỉ ngắn ngày hàng đầu châu Á". Hai danh hiệu song hành phần nào phản ánh lợi thế đặc thù của Thủ đô: một điểm đến có khả năng đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngắn ngày nhưng vẫn mở ra chiều sâu về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống đô thị.

Hơn một nghìn năm lịch sử đã tạo cho Hà Nội một nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt dày dặn. Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, khu phố cổ, hệ thống đình, đền, chùa, làng nghề, lễ hội, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực… tạo nên một không gian mà ở đó lịch sử không chỉ được lưu giữ trong bảo tàng hay di tích mà còn hiện diện trong đời sống đương đại.

Chính sự đan xen giữa các lớp văn hóa đã làm nên đặc trưng của du lịch Hà Nội. Du khách có thể bắt đầu từ một di sản Hoàng thành, tiếp tục khám phá phố cổ, trải nghiệm làng nghề, thưởng thức ẩm thực rồi tiếp cận nghệ thuật đương đại trong cùng một hành trình. Đây là lợi thế mà không phải điểm đến đô thị nào cũng có được.

Thực tế phát triển du lịch Hà Nội thời gian gần đây cho thấy thành phố đang chuyển từ cách tiếp cận "tham quan di tích" sang xây dựng những trải nghiệm văn hóa đa dạng hơn. Lễ hội Du lịch Hà Nội 2026 với chủ đề "Hà Nội – Du lịch xanh, trải nghiệm số" đã kết hợp không gian di sản, làng nghề, ẩm thực với công nghệ VR360, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng du lịch trực tuyến. Sự kiện thu hút gần 80.000 lượt người dân và du khách tham quan, trải nghiệm trong ba ngày.

Đáng chú ý, Hà Nội cũng đang mở rộng không gian phát triển du lịch văn hóa ra ngoài khu vực trung tâm. Ba Vì, Mỹ Đức, Sóc Sơn, Đồng Mô, Đường Lâm hay các làng nghề truyền thống đang được đặt trong những tuyến trải nghiệm kết hợp giữa văn hóa, sinh thái, cộng đồng và nghỉ dưỡng. Đây là hướng đi có ý nghĩa khi giúp nguồn tài nguyên văn hóa được phân bổ rộng hơn, đồng thời tạo thêm sinh kế và động lực phát triển cho cộng đồng địa phương.

Một trong những thay đổi đáng chú ý của du lịch Hà Nội là tư duy khai thác di sản ngày càng gắn với sáng tạo. Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, với chủ đề "Dòng chảy di sản – Heritage Flow", được tổ chức tại nhiều không gian như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Bảo tàng Hà Nội, Bát Tràng… nhằm kết nối di sản với nghệ thuật đương đại và sự tham gia của cộng đồng.

Đây cũng chính là hướng tiếp cận phù hợp với xu thế phát triển công nghiệp văn hóa. Hà Nội hiện xác định 11 ngành công nghiệp văn hóa, trong đó du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thủ công mỹ nghệ, thiết kế sáng tạo, ẩm thực… cùng nằm trong một hệ sinh thái có khả năng hỗ trợ và cộng hưởng lẫn nhau.

Khi một di sản trở thành bối cảnh của lễ hội, sân khấu, triển lãm, trình diễn nghệ thuật hay sản phẩm sáng tạo, giá trị của di sản không dừng ở việc bảo tồn. Di sản được tiếp tục "sống" trong những hình thức mới, tiếp cận những nhóm công chúng mới và tạo ra giá trị kinh tế – xã hội mới.

Đó là nền tảng quan trọng để Hà Nội củng cố danh hiệu "Điểm đến văn hóa hàng đầu Việt Nam" không chỉ bằng số lượng di tích, mà bằng năng lực biến nguồn tài nguyên văn hóa thành trải nghiệm có chất lượng.

Năm 2026 cũng ghi nhận một bước phát triển đáng chú ý khi Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam được chuyển giao về Hà Nội quản lý từ ngày 1/7. Thành phố đang định hướng đưa nơi đây trở thành một điểm đến văn hóa quan trọng, kết nối với không gian phát triển phía Tây và hình thành thêm một cực tăng trưởng du lịch – công nghiệp văn hóa.

Đây là sự bổ sung đáng kể cho hệ sinh thái văn hóa của Thủ đô. Nếu khu vực trung tâm nổi bật với di sản Thăng Long, phố cổ, kiến trúc đô thị, bảo tàng và các không gian nghệ thuật, thì không gian phía Tây có thể mở rộng câu chuyện về văn hóa các dân tộc, làng nghề, cộng đồng và văn hóa bản địa.

Cùng với đó, Hà Nội tiếp tục khai thác những giá trị tưởng như quen thuộc bằng phương thức mới. Lễ hội Sen Hà Nội 2026 gắn việc quảng bá hình ảnh hồ Tây và sen Hà Nội với việc tôn vinh nghề ướp trà sen Quảng An – nghề đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia – đồng thời công bố Khu du lịch hồ Tây và vùng phụ cận. Những cách làm như vậy cho thấy tiềm năng du lịch văn hóa của Hà Nội không chỉ nằm trong các di sản đã nổi tiếng, mà còn ở khả năng phát hiện, định danh và nâng tầm những giá trị văn hóa trong đời sống đương đại.

Việc Hà Nội lần thứ ba liên tiếp được World Travel Awards trao danh hiệu "Điểm đến văn hóa hàng đầu Việt Nam" diễn ra trong bối cảnh tư duy phát triển du lịch ở cấp quốc gia đang có những chuyển biến quan trọng.

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị xác định văn hóa là nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh của du lịch; đồng thời định hướng phát triển du lịch chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc và có giá trị gia tăng cao.

Tinh thần này đặt ra yêu cầu mới đối với Hà Nội. Danh hiệu quốc tế không chỉ là sự ghi nhận những gì Thủ đô đã có, mà còn là động lực để thành phố tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để mỗi di sản, lễ hội, làng nghề, không gian nghệ thuật hay món ăn truyền thống trở thành một câu chuyện đủ hấp dẫn để du khách muốn khám phá, trải nghiệm và quay trở lại.

Việc Hà Nội tổ chức ngày càng nhiều sự kiện văn hóa có quy mô quốc tế cũng góp phần tạo nên hệ sinh thái ấy. Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai năm 2026 diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long, phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm và nhiều không gian khác, kết hợp văn hóa, ẩm thực, điện ảnh, thời trang và nghệ thuật biểu diễn. Với 45 không gian văn hóa, 35 gian ẩm thực, 18 phim của các quốc gia và 20 đoàn nghệ thuật quốc tế, sự kiện tiếp tục mở rộng khả năng kết nối văn hóa của Thủ đô.

Từ góc độ đó, danh hiệu World Travel Awards có thể được nhìn nhận như một dấu mốc trong hành trình dài hơn: xây dựng Hà Nội trở thành đô thị văn hóa có khả năng vừa bảo tồn ký ức, vừa kiến tạo những trải nghiệm mới.

Ba lần liên tiếp được vinh danh là một sự ghi nhận đáng chú ý, nhưng giá trị lâu dài của danh hiệu nằm ở câu chuyện phía sau nó. Đó là câu chuyện về một Thủ đô đang tìm cách biến chiều sâu hơn nghìn năm lịch sử thành nguồn lực cho hiện tại; biến di sản thành trải nghiệm; biến văn hóa thành sản phẩm; và từ những giá trị bản địa, mở rộng đối thoại với du khách, với khu vực và thế giới.