Để đáp ứng nhu cầu giải trí và trải nghiệm ngày càng cao của du khách trong và ngoài nước, ngành du lịch Hà Nội đang nỗ lực đa dạng hóa không gian bộ hành, ra mắt các mô hình du lịch cộng đồng mới, đồng thời linh hoạt xoay trục chiến lược để giữ vững đà tăng trưởng trước những biến động từ tình hình thế giới.

Đà tăng trưởng tích cực từ hệ thống hạ tầng và lượng khách

Theo báo cáo của Sở Du lịch Hà Nội, hoạt động du lịch trên địa bàn thành phố trong 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận những chỉ số tăng trưởng rất khả quan. Cụ thể, Thủ đô ước tính đã đón 14,98 triệu lượt khách, đánh dấu mức tăng 17,2% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, lượng khách du lịch quốc tế có sự bứt phá đáng kể với 4,06 triệu lượt, đạt mức tăng 28,1%; khách du lịch nội địa cũng đóng góp 10,92 triệu lượt, tăng 13,7%. Sự gia tăng đều đặn lượng khách lưu trú và tham quan đã giúp tổng thu từ ngành du lịch ước đạt 62,77 nghìn tỷ đồng, tăng 20,6% so với cùng kỳ năm trước.

Hiệu suất hoạt động của hệ thống lưu trú cũng cho thấy tín hiệu phục hồi mạnh mẽ khi công suất sử dụng phòng trung bình của khối khách sạn 5 tháng đầu năm ước đạt 65,7%, tăng 2,6%. Đảm bảo cho năng lực đón khách, tính đến tháng 5 năm 2026, toàn thành phố sở hữu 3.761 cơ sở lưu trú với tổng cộng 71.256 phòng. Trong số này, có 65 khách sạn và khu căn hộ đã được xếp hạng từ 1 đến 5 sao với quy mô 9.963 phòng, bao gồm 28 cơ sở đạt chuẩn 5 sao và 16 cơ sở đạt 4 sao. Hệ thống doanh nghiệp lữ hành cũng duy trì hoạt động chuyên nghiệp với 1.995 doanh nghiệp quốc tế, 557 doanh nghiệp nội địa, cùng lực lượng hướng dẫn viên đông đảo gồm 7.255 nhân sự quốc tế và 2.621 nhân sự nội địa.

Lực cản từ biến động địa chính trị và sự thay đổi xu hướng tiêu dùng

Mặc dù có khởi đầu ấn tượng, ngành du lịch Thủ đô hiện đang phải đối mặt với những rào cản khách quan từ bức tranh kinh tế - chính trị toàn cầu. Bắt đầu từ cuối tháng 02 năm 2026, diễn biến căng thẳng và xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động dây chuyền, gây ảnh hưởng trực tiếp đến ngành hàng không quốc tế. Tình trạng này làm gián đoạn các mạng lưới đường bay, kéo dài thời gian di chuyển và đẩy giá nguyên nhiên liệu lên cao. Hệ quả tất yếu là chi phí vận tải hàng không cũng như chi phí dịch vụ du lịch gia tăng đáng kể.

Những biến động này ảnh hưởng mạnh nhất đến phân khúc thị trường khách quốc tế đường xa có khả năng chi trả cao, đặc biệt là du khách từ châu Âu và Bắc Mỹ – nhóm đối tượng vốn phụ thuộc nhiều vào các tuyến bay trung chuyển qua khu vực Trung Đông. Sự e ngại về mặt an toàn đã khiến nhiều du khách có xu hướng hoãn hoặc hủy kế hoạch, chuyển hướng sang các điểm đến khác.

Đối với thị trường nội địa, sự gia tăng chi phí vé máy bay và tàu hỏa cũng làm thay đổi căn bản xu hướng tiêu dùng. Người dân bắt đầu ưu tiên các chuyến đi ngắn ngày, khoảng cách gần và có xu hướng sử dụng phương tiện cá nhân nhằm tối ưu hóa ngân sách tài chính. Thêm vào đó, Hà Nội cũng đang chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Indonesia, Singapore và Malaysia khi các nước này liên tục đưa ra chính sách ưu đãi linh hoạt và tăng cường ngân sách xúc tiến quảng bá.

Đa dạng hóa không gian bộ hành và các sản phẩm du lịch đặc thù

Để tạo sức hút hấp dẫn mới và giữ chân du khách, Hà Nội đang đẩy mạnh đa dạng hóa không gian trải nghiệm và phát triển các sản phẩm du lịch bản địa. Nhằm chia sẻ áp lực không gian cho khu vực Hồ Gươm và mở rộng kinh tế ban đêm, Sở Du lịch đang phối hợp với các quận Cầu Giấy, Đống Đa, Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm (Xuân Đỉnh) để xây dựng và hoàn thiện từ 3 đến 5 tuyến phố đi bộ, phố ẩm thực mới. Trong thời gian tới, các dự án không gian như phố đi bộ Thành Thái, tuyến bộ hành xung quanh khu vực hồ Đống Đa, phố ẩm thực đường Trần Văn Lai và phố ẩm thực Nguyễn Xuân Khoát sẽ được đưa vào khai thác đồng bộ.

Song song với hạ tầng nội đô, Sở Du lịch đang tập trung hoàn thiện 5 mô hình du lịch cộng đồng và trải nghiệm nông nghiệp mới tại các huyện ngoại thành. Đáng chú ý nhất là mô hình du lịch cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số Mường Cốc tại xã Mỹ Đức, dự kiến sẽ chính thức tổ chức lễ công bố khai trương vào ngày 01 tháng 07 năm 2026. Bốn dự án văn hóa còn lại cũng sẽ lần lượt ra mắt trong năm nay bao gồm: sản phẩm du lịch đêm mang tên "Hào khí Thánh Gióng" tại Đền Sóc; mô hình du lịch cộng đồng "Hồn tre Đống Vũ" tại xã Ứng Thiên; trải nghiệm nông nghiệp kết nối làng nghề gốm sứ Kim Lan và làng trồng rau an toàn Văn Đức tại Bát Tràng; cùng với đó là sản phẩm du lịch khám phá văn hoá truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số tại xã Yên Xuân.

Ngoài ra, thành phố cũng chú trọng khai thác địa thế tự nhiên cho các loại hình thể thao mạo hiểm như bay dù lượn tại khu vực đồi Bù, xã Xuân Mai và leo núi tại hồ Hàm Lợn, xã Trung Giã. Trong công tác chuyển đổi số dịch vụ, dự án "Bản đồ Ẩm thực Du lịch số Hà Nội" do Sở Du Lịch đang được khẩn trương triển khai, hướng tới việc tích hợp trực tiếp vào nền tảng iHanoi để gia tăng tính kết nối và tiện ích cho người dùng.

Chiến lược "xoay trục" và kịch bản bứt phá giai đoạn cuối năm

Trước bối cảnh nhiều thách thức đan xen cơ hội, ngành Du lịch Thủ đô đã chủ động cập nhật kịch bản tăng trưởng nhằm hiện thực hóa mục tiêu đóng góp trực tiếp vào mức tăng trưởng kinh tế 11% của toàn thành phố trong năm 2026. Cụ thể, Hà Nội phấn đấu cả năm sẽ đón khoảng 9,04 triệu lượt khách quốc tế và 27,27 triệu lượt khách nội địa. Lượng khách này được kỳ vọng sẽ mang về tổng thu từ hoạt động du lịch đạt khoảng 160 nghìn tỷ đồng. Phân bổ kế hoạch theo từng giai đoạn, trong quý III, thành phố đặt mục tiêu đón 2 triệu lượt khách quốc tế và 7,5 triệu lượt khách nội địa; bước sang quý IV, con số kỳ vọng là 2,4 triệu lượt khách quốc tế và 6,4 triệu lượt khách nội địa.

Giải pháp chiến lược để đảm bảo tính khả thi của kịch bản này là sự dịch chuyển trọng tâm khai thác sang các thị trường gần trong khu vực Đông Nam Á và Đông Bắc Á. Ngành du lịch đánh giá thị trường Trung Quốc cần tiếp tục duy trì đà phục hồi để lấy lại tỷ trọng thị phần như giai đoạn trước đại dịch COVID-19, đồng thời phải giữ vững tốc độ tăng trưởng hiện nay của hai thị trường trọng điểm khác là Hàn Quốc và Ấn Độ.

Bằng sự đầu tư bài bản vào các chuỗi sản phẩm văn hóa đặc sắc, chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ lưu trú và chủ động tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính, ngành du lịch Hà Nội đang nỗ lực tối đa để khẳng định vị thế của một trung tâm du lịch an toàn, hấp dẫn hàng đầu trong khu vực và quốc tế.