Sở hữu cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, khí hậu mát mẻ quanh năm cùng những giá trị văn hóa truyền thống được đồng bào Mông gìn giữ, bản Lao Chải (xã Khun Há, tỉnh Lai Châu) đang từng bước trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch cộng đồng vùng Tây Bắc.

Việc được công nhận là bản du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao và vinh danh tại Giải thưởng VITA Awards 2026 ở hạng mục “Điểm đến có sản phẩm du lịch có nội hàm văn hóa sâu sắc” tiếp tục mở ra cơ hội để Lao Chải nâng tầm thương hiệu, phát triển du lịch theo hướng bền vững.

*Phát huy bản sắc để tạo sức hút riêng

Nằm ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển, cách trung tâm tỉnh Lai Châu khoảng 18km, Lao Chải được thiên nhiên ban tặng khí hậu quanh năm mát mẻ, cảnh quan núi rừng hùng vĩ và những biển mây bồng bềnh. Nhưng sức hút của bản không chỉ đến từ thiên nhiên mà còn nằm trong chính đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Mông nơi đây.

Ngay khi đặt chân đến đầu bản, du khách dễ dàng cảm nhận một không gian khác biệt với những con đường đá cuội sạch đẹp do người dân góp công xây dựng. Những viên đá được nhặt từ suối, sắp xếp thành từng lối đi uốn lượn, vừa thuận tiện cho việc đi lại vừa trở thành nét đặc trưng của bản du lịch cộng đồng Lao Chải.

Hai bên đường là những ngôi nhà gỗ truyền thống, vườn hoa rực rỡ cùng những chiếc cổng được làm từ tre, nứa, quả thông và các vật liệu tự nhiên. Tất cả tạo nên một không gian mộc mạc, gần gũi nhưng không kém phần cuốn hút. Đặc biệt, mỗi ngôi nhà trong bản đều có số nhà, tạo nên một nét riêng của Lao Chải.

Đi sâu vào trong bản, tiếng sáo, tiếng đàn nhị của người Mông vang lên giữa núi rừng. Những lớp học truyền dạy nhạc cụ dân tộc được tổ chức vào cuối tuần, ngày nghỉ lễ không chỉ giúp thế hệ trẻ tiếp nối những giá trị văn hóa truyền thống mà còn trở thành sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách.

Ở Lao Chải, văn hóa không chỉ được bảo tồn trong đời sống sinh hoạt hằng ngày mà đang từng bước trở thành nguồn lực phát triển du lịch. Nghề thêu thổ cẩm, may trang phục truyền thống của dân tộc Mông, rèn nông cụ và làm các sản phẩm thủ công truyền thống vẫn được đồng bào duy trì qua bao thế hệ. Những chiếc váy, túi xách, ba lô với hoa văn tinh xảo không chỉ phục vụ đời sống sinh hoạt mà còn trở thành những món quà lưu niệm mang đậm dấu ấn vùng cao Tây Bắc.

Nhiều hộ gia đình kết hợp trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm ngay tại homestay để tạo thêm nguồn thu nhập. Du khách còn có thể tham quan làng nghề, thưởng thức các món ăn truyền thống, trải nghiệm đời sống của đồng bào Mông và mua những sản vật đặc trưng như mật ong rừng, chè cổ thụ, nhạc cụ dân tộc hay sản phẩm thổ cẩm.

*Du lịch cộng đồng tạo sinh kế cho người dân

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Khun Há, hiện bản Lao Chải có 7 hộ phát triển mô hình homestay hoạt động thường xuyên và một số hộ đang tiếp tục đầu tư để phục vụ nhu cầu ngày càng tăng của du khách.

Các ngôi nhà gỗ truyền thống được cải tạo, nâng cấp để phục vụ khách lưu trú nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc, không gian sinh hoạt và những nét đặc trưng trong văn hóa Mông. Một số hộ được hỗ trợ vay vốn, đầu tư cơ sở vật chất, cải tạo phòng nghỉ, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ, góp phần tăng thu nhập cho gia đình.

Anh Cứ A Sình ở bản Lao Chải cho biết, gia đình anh mới bắt đầu làm homestay và đi vào hoạt động phục vụ khách du lịch từ tháng 3 năm nay, thường cuối tuần rất đông khách. Nhà anh có 5 phòng, bình quân mỗi phòng có giá 200.000 đồng/ngày đêm, nghỉ tập thể 120.000 đồng/người. Nhờ kinh doanh dịch vụ lưu trú, bình quân mỗi tháng gia đình anh có thêm nguồn thu nhập từ 4-5 triệu đồng.

Một trong những điểm nhấn của Lao Chải là “Cầu đá tình yêu”, được cải tạo từ địa điểm vốn là nơi hẹn hò của những đôi trai gái trong bản. Cùng với đó là hệ thống chòi nghỉ, điểm ngắm cảnh và khu trưng bày nông cụ truyền thống. Đặc biệt, mỗi gia đình tại Lao Chải đều có thể tạo cho mình một chiếc cổng mang dấu ấn riêng bằng những vật liệu tự nhiên như tre, nứa. Những chiếc cổng độc đáo nối tiếp nhau dọc các tuyến đường đã góp phần tạo nên diện mạo riêng cho bản Lao Chải.

Anh Nguyễn Minh Sơn, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Tôi khá bất ngờ khi đến Lao Chải. Khí hậu ở đây mát mẻ, không gian thoáng đãng, cảnh đẹp và người dân rất thân thiện, mộc mạc. Tôi rất thích nơi này và chắc chắn sẽ quay lại; đồng thời giới thiệu cho bạn bè cùng đến trải nghiệm”.

Không dừng lại ở những trải nghiệm trực tiếp, Lao Chải đang từng bước ứng dụng công nghệ số vào quảng bá du lịch. Một số điểm tham quan được số hóa 3D giúp du khách có thể khám phá trước không gian bản làng qua Internet, từ đó thuận tiện hơn trong việc lựa chọn điểm đến. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế du lịch hiện đại; đồng thời mở thêm cơ hội để hình ảnh Lao Chải tiếp cận du khách trong nước và quốc tế.

Những nỗ lực của chính quyền và người dân đã từng bước mang lại kết quả tích cực. Năm 2024, Lao Chải được công nhận là bản du lịch cộng đồng đạt chuẩn OCOP 3 sao. Mới đây, bản tiếp tục được vinh danh tại Giải thưởng VITA Awards 2026 ở hạng mục “Điểm đến có sản phẩm du lịch có nội hàm văn hóa sâu sắc”. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch của người dân Lao Chải mà còn tạo thêm động lực để địa phương tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng thêm những sản phẩm du lịch đặc sắc.

Từ những con đường đá cuội, ngôi nhà gỗ, tiếng sáo Mông giữa núi rừng đến những sản phẩm thổ cẩm và món ăn truyền thống, Lao Chải đang hình thành một hệ sinh thái du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc riêng. Điều đáng quý là người dân không đứng ngoài quá trình phát triển du lịch mà trở thành chủ thể trực tiếp tham gia. Từ làm homestay, phục vụ ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm đến sản xuất hàng thủ công, mỗi hoạt động đều góp phần tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

Với lợi thế về thiên nhiên, văn hóa và con người, Lao Chải đang có nhiều điều kiện để trở thành một điểm đến tiêu biểu của du lịch cộng đồng vùng Tây Bắc. Quan trọng hơn, hành trình phát triển du lịch nơi đây cho thấy khi bản sắc văn hóa được bảo tồn và phát huy đúng hướng, những giá trị truyền thống hoàn toàn có thể trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế bền vững.

Từ một bản làng vùng cao với vẻ đẹp nguyên sơ, cuộc sống mộc mạc và những giá trị văn hóa đặc sắc được bảo tồn qua nhiều thế hệ, bản Lao Chải đang từng bước chuyển mình, định hình và khẳng định thương hiệu riêng, góp phần đưa hình ảnh Lai Châu giàu bản sắc văn hóa dân tộc đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.