Với vẻ đẹp nguyên sơ, độc đáo, hệ sinh thái đa dạng cùng bề dày văn hóa, lịch sử cách mạng, Đặc khu Cồn Cỏ, tỉnh Quảng Trị đang từng bước khai thác tài nguyên, lợi thế để quyết tâm đưa du lịch, dịch vụ trở thành mũi nhọn phát triển kinh tế.

"Viên ngọc xanh" đang chuyển mình

Đặc khu Cồn Cỏ có diện tích 2,3 km2, cách bãi biển Cửa Việt, xã Cửa Việt, tỉnh Quảng Trị khoảng 13 - 15 hải lý. Cồn Cỏ nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam vịnh Bắc bộ nên được ví như "vọng gác tiền tiêu".

Đặc khu Cồn Cỏ ngày càng "thay da đổi thịt", nhờ thực hiện chủ trương xây dựng đảo "mạnh về kinh tế, vững về quốc phòng, an ninh". Ngược dòng thời gian, năm 2004, huyện đảo Cồn Cỏ (nay là Đặc khu Cồn Cỏ), được thành lập theo quyết định của Chính phủ với định hướng xây dựng thành đảo du lịch. Cơ cấu phát triển kinh tế của đảo là du lịch, dịch vụ, thủy sản và lâm nông nghiệp. Đây là cột mốc để Cồn Cỏ chuyển mình từ đảo quân sự sang đảo dân sự.

Bước đột phá trong phát triển của Cồn Cỏ được đánh dấu bằng việc, tháng 8/2017, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tiếp nhận toàn bộ cơ sở hạ tầng điện trên đảo để cung cấp nguồn điện lưới quốc gia thay cho nguồn điện diesel vốn không ổn định; đồng thời nâng cấp hệ thống cung cấp điện có giới hạn sang liên tục 24/24 giờ. Tính đến tháng 1/2026, đảo Cồn Cỏ đã được đầu tư xây dựng nhà máy phát điện diesel và phòng trực vận hành, lắp đặt 2 tổ phát điện diesel công suất 2 x 500 kVA; cùng tổ máy 250 kVA được xây dựng trước đó. Hệ thống cấp nước tập trung công suất 200 m3/ngày đêm, đã được đầu tư xây dựng. Ngoài ra, trên đảo còn có các bể dự trữ nước mưa và nước ngầm, đảm bảo nguồn nước sinh hoạt cho người dân địa phương và du khách.

Cồn Cỏ được ví như "viên ngọc xanh" đang chuyển mình phát triển. Thế mạnh của du lịch Cồn Cỏ là còn mang vẻ đẹp nguyên sơ với rừng nguyên sinh, bãi biển chưa bị tác động bởi hoạt động kinh tế. Do đó, định hướng phát triển du lịch "xanh" là con đường duy nhất để Cồn Cỏ phát triển bền vững.

Điểm đến du lịch hấp dẫn

Năm 2017, UBND huyện đảo Cồn Cỏ lúc bấy giờ, mở tuyến du lịch ra đảo. Kể từ năm này, đảo Cồn Cỏ trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Việt Nam. Từ năm 2017 – 2025, du khách đến Cồn Cỏ liên tục tăng; chất lượng dịch vụ, hạ tầng lưu trú phục vụ du lịch ngày càng được nâng lên, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách đến với đảo. Các hoạt động giới thiệu, quảng bá du lịch được tổ chức thường xuyên với nội dung và hình thức phong phú và đa dạng, góp phần nâng cao vị thế du lịch đảo Cồn Cỏ.

Giai đoạn 2020 – 2025, lượng khách đến với đảo đạt hơn 43.000 lượt; doanh thu từ du lịch, dịch vụ đạt trên 64,7 tỷ đồng. Thời gian tới, Đặc khu phấn đấu, lượng khách du lịch bình quân hằng năm tăng 10 - 15%. Đến năm 2030, địa phương đón 15.000 - 20.000 lượt khách/năm; doanh thu từ du lịch, dịch vụ đạt trên 25 tỷ đồng/năm.

Đến với Cồn Cỏ, du khách có thể sải bước dọc bờ biển, nơi có thềm đá bazan rất độc đáo bởi hình thù đa dạng và bắt mắt. Bãi tắm biển ven đảo Cồn Cỏ hầu như còn hoang sơ với cắt trắng, vụn san hô, sò, điệp. Rừng nguyên sinh ở Cồn Cỏ chiếm đến 70% tổng diện tích đảo, cùng với với thảm thực vật phong phú, cũng rất hấp dẫn du khách. Ngoài ra, hệ thống chứng tích chiến tranh với giao thông hào, địa đạo… cũng là những điểm đến dành cho du khách yêu thích tìm hiểu lịch sử.

Trở về đất liền sau chuyến tham quan Cồn Cỏ hai ngày một đêm, chị Dương Thị Tâm đến từ thành phố Huế cho biết sẽ quay lại Cồn Cỏ thêm nhiều lần nữa. Nơi này hấp dẫn du khách bởi không khí trong lành, cảnh đẹp, xanh, sạch; không gian yên tĩnh rất phù hợp cho nghỉ dưỡng. Các món ăn chế biến từ hải sản rất tươi, ngon.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND Đặc khu Cồn Cỏ Trần Xuân Anh, đặc khu định hướng theo mô hình: "Kinh tế xanh - Hậu cần biển - Du lịch sinh thái - Quốc phòng toàn dân". Đặc khu Cồn Cỏ xây dựng một số cơ chế, chính sách thu hút đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư; hình thành liên kết với các khu du lịch trong và ngoài tỉnh; nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch; hình thành một số loại dịch vụ mới theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững.

Hiện nay, Đặc khu Cồn Cỏ đang tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách, tập trung kêu gọi, thu hút đầu tư để đa dạng hóa các loại hình du lịch như: tham quan, nghỉ dưỡng; du lịch sinh thái, khám phá, nghiên cứu khoa học (nghiên cứu đại dương, địa chất, hoạt động núi lửa, rừng); du lịch lặn biển và tham quan hệ sinh thái san hô; du lịch văn hóa lịch sử, cách mạng; du lịch giải trí. Đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến đầu tư vào các lĩnh vực du lịch, dịch vụ, thủy sản; hình thành các nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉ đạt chuẩn đáp ứng nhu cầu của du khách. Bên cạnh đó, Đặc khu chú trọng tăng cường quảng bá du lịch trên các nền tảng; hình thành các liên doanh, liên kết với các điểm, khu du lịch ở các địa phương trong và ngoài tỉnh; giữ vững và phát triển thương hiệu các sản phẩm du lịch mang tính đặc trưng hiện có, hình thành thêm một số sản phẩm du lịch mới phù hợp với địa phương; phấn đấu đưa Cồn Cỏ trở thành một đỉnh trong tam giác du lịch Cửa Việt - Cồn Cỏ - Nhật Lệ trong vùng phát triển du lịch của tỉnh Quảng Trị.