Dưới nắng hanh hao đầu Xuân Bính Ngọ (2026), khi gió chướng bắt đầu mang theo hơi thở mùa Xuân từ sông Tiền thổi về, làng hoa Cái Mơn - Chợ Lách (Vĩnh Long) như bừng tỉnh trong một bản hòa ca sắc màu sau mùa thu hoạch hoa rực rỡ. Ở nơi ấy, mùa hoa Xuân vừa qua rất bận rộn, đem lại nguồn thu nhập quan trọng sau những tháng ngày lao động cần mẫn, bền bỉ của con người gắn đời mình với hoa, với kiểng, với mảnh đất phù sa đã nuôi dưỡng bao mùa xuân ấm no.

Chợ Lách từ lâu đã được mệnh danh là "vương quốc" hoa, cây cảnh của miền Tây Nam Bộ. Trải qua bao biến thiên địa giới, làng hoa Cái Mơn vẫn giữ nguyên cốt cách của một vùng đất chuyên cần, nơi hàng nghìn hộ dân miệt mài vun trồng để mỗi dịp Tết đến, Xuân về, hàng chục triệu sản phẩm hoa kiểng lại tỏa đi khắp mọi miền đất nước.

Giữ nguyên cốt cách của một vùng đất chuyên cần

Nhớ lại những ngày tháng Chạp, ở Cái Mơn, không khí Xuân đã lan tỏa trên từng con đường nhỏ. Dọc lối từ ấp Lân Đông sang Đông Kinh, hoa giấy ngũ sắc xếp hàng dài bất tận, vừa chớm nở đã đủ khiến lòng người xao xuyến. Mỗi chậu hoa là kết tinh của hàng tháng trời chăm sóc, uốn tỉa, là giọt mồ hôi lặng lẽ của những người trồng hoa đã quen với quy luật "ăn Tết cùng hoa".

Có những gia đình gắn bó với nghề từ mấy chục năm trước, truyền tay nhau kinh nghiệm qua từng thế hệ. Như những người trồng hoa giấy ở Phú Sơn, nhà nào cũng có từ vài trăm đến vài nghìn chậu hoa, quanh năm chăm bón, nhưng rộn ràng nhất vẫn là dịp giáp Tết. Hoa được bán tại vườn, theo chân thương lái về các chợ hoa lớn, hoặc chính người trồng hoa tự mình chở đi, rong ruổi từ miền Tây lên thành phố, đến tận giao thừa mới quay về quê nhà.

Không chỉ hoa giấy, cúc mâm xôi cũng là "linh hồn" của mùa xuân Cái Mơn. Những ruộng cúc vàng ươm, tròn đầy như mâm xôi ngày Tết, trải dài ở Vĩnh Thành, Long Thới, Hòa Nghĩa… tạo nên khung cảnh no đủ, viên mãn. Sáu tháng trước Tết, hạt cúc đã được gieo xuống đất, để rồi đến cuối năm, cả cánh đồng rực sáng trong sắc vàng ấm áp. Người trồng hoa vui mừng khi thương lái đến tận vườn đặt hàng, hoa chưa kịp ra chợ đã có nơi tiêu thụ, mang lại cái Tết yên tâm, đủ đầy.

Giữa những tất bật ấy, điều dễ nhận ra nhất chính là niềm vui lặng lẽ trên gương mặt người nông dân. Dù giá hoa có lúc trồi sụt theo tình hình kinh tế, dù phải tính toán giảm sản lượng để tránh rủi ro, nhưng khi nhìn hoa nở đúng vụ, bán được hàng, họ vẫn thấy lòng nhẹ nhõm. Với người trồng hoa Cái Mơn, Tết không chỉ là mấy ngày nghỉ ngơi, mà là cả một hành trình dài bắt đầu ngay sau những ngày mùng.

Nghệ thuật cây kiểng và sắc xuân lan tỏa

Nếu hoa làm nên sắc xuân, thì cây kiểng nghệ thuật lại tạo nên chiều sâu cho mùa Tết Cái Mơn. Trên mảnh đất này, có hàng trăm nghệ nhân miệt mài tạo dáng cho cây si, cây quất, cây mai, biến những thân cây bình dị thành tác phẩm sống động. Kiểng thú, kiểng linh vật, từ rồng, lân đến những hình dáng độc đáo như máy bay, bình trà, ngà voi… đều được tạo tác bằng bàn tay khéo léo và trí tưởng tượng phong phú.

Những ngày cận Tết, các vườn kiểng ở Hưng Khánh Trung B, Vĩnh Thành rộn ràng hơn hẳn. Nghệ nhân tất bật hoàn thiện từng chi tiết cuối cùng, chỉnh từng nhánh lá, lộ từng trái quất vàng sao cho dáng cây đạt đến độ hài hòa nhất. Có những tác phẩm phải chuẩn bị từ năm trước, từ khâu chọn cây nguyên liệu, thiết kế khung sắt, cho đến quá trình ghép, uốn, xử lý để cây ra quả, ra hoa đúng dịp. Chính sự công phu ấy đã làm nên giá trị riêng, giúp cây kiểng Cái Mơn có mặt ở nhiều chợ hoa lớn, thậm chí vươn ra thị trường quốc tế.

Ngày nay, làng hoa Cái Mơn không chỉ là nơi sản xuất mà còn trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn mỗi độ Xuân về. Những luống hoa thẳng tắp, những vườn kiểng tạo hình độc đáo, cùng các điểm check-in như lò gạch cổ K26 bên dòng sông Hàm Luông hiền hòa, đã biến nơi đây thành bức tranh xuân sống động. Du khách đến để mua hoa, chụp ảnh, để cảm nhận không khí Tết rất riêng của miền quê Nam bộ - nơi mùa Xuân không chỉ nằm trên cành hoa, mà còn hiện hữu trong nụ cười hiền hậu của người dân.

Việc xây dựng Đề án "Làng Văn hóa Du lịch Chợ Lách" mở ra một hướng đi mới, giúp gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống của làng nghề trăm năm tuổi. Hoa kiểng không chỉ phục vụ thị trường Tết, mà còn kể câu chuyện về một vùng đất biết làm đẹp cho đời bằng chính sự cần cù và sáng tạo của mình.

Giữa dòng chảy hối hả của thời gian, làng hoa Cái Mơn vẫn lặng lẽ giữ cho mình nhịp điệu riêng. Mỗi dịp Xuân về, nơi đây lại rực rỡ hơn, không chỉ bởi sắc hoa bung nở, mà bởi niềm tin, niềm hy vọng của những con người đã gửi trọn đời mình vào đất, vào cây, vào mùa xuân. Và có lẽ, chính điều ấy đã làm nên vẻ đẹp bền bỉ, khiến Cái Mơn luôn rạng rỡ mỗi độ Xuân về.