Có những nơi trên bản đồ chỉ được đánh dấu bằng một tọa độ. Nhưng cũng có những nơi, càng đến gần, người ta càng nhận ra phía sau một tọa độ là cả một tầng sâu lịch sử, văn hóa và ký ức cộng đồng. Cột cờ A Pa Chải là một điểm đến đầy hấp dẫn như thế.

Trong dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên tổ chức khai trương hoạt động du lịch tại Cột cờ A Pa Chải và Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc. Từ đây, A Pa Chải chính thức có thêm một vai trò mới: Một điểm đến du lịch gắn với giáo dục truyền thống, trải nghiệm văn hóa và quảng bá hình ảnh vùng cực Tây Tổ quốc.

Nhưng sâu xa hơn, đây là câu chuyện về cách một miền biên giới đang tìm hướng phát triển từ chính những giá trị mà mình sở hữu.

Cột cờ kể chuyện về đất, người và ký ức

Có lẽ không có công trình nào ở A Pa Chải được nhìn bằng nhiều cảm xúc như Cột cờ.

Lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa núi rừng không chỉ tạo nên một điểm nhấn cảnh quan. Nó gợi nhắc về chủ quyền, về độc lập, tự do và trách nhiệm gìn giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.

Đúng dịp kỷ niệm 71 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2025), lễ thượng cờ được tổ chức tại Cột cờ A Pa Chải. Trong khoảnh khắc lá Quốc kỳ từ từ vươn lên giữa tầng cao biên giới, niềm tự hào về đất nước dường như hòa vào màu xanh của núi, màu trắng của mây và sự tĩnh lặng của đại ngàn.

Cột cờ A Pa Chải được xây dựng với tổng mức đầu tư 31 tỷ đồng từ nguồn vốn xã hội hóa. Công trình có khuôn viên 407 m², cột cao 45,19 m, lá cờ rộng 37,5 m²; đường lên gồm 519 bậc cấp bám theo địa hình tự nhiên của sườn núi. Nhưng kiến trúc đáng chú ý hơn cả có lẽ nằm ở những câu chuyện được gửi gắm vào công trình.

Năm bức phù điêu dưới chân cột cờ khắc họa những giá trị văn hóa đặc trưng của Tây Bắc: sự tích Quả bầu mẹ của dân tộc Khơ Mú (giải thích nguồn gốc chung của các dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam); văn hóa tín ngưỡng và lễ hội; lao động, sản xuất và nghề truyền thống; dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian; vòng xòe đoàn kết các dân tộc nơi đây. Trên đỉnh cột còn có phù điêu đá với chủ đề Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Tây Bắc.

Như vậy, cột cờ không chỉ "đứng" trên một đỉnh núi. Cột cờ đang kể một câu chuyện. Câu chuyện ấy bắt đầu từ đất, đi qua lịch sử, được lưu giữ trong văn hóa và hiện diện trong đời sống hôm nay.

Từ góc nhìn văn hóa, đây là giá trị đặc biệt của A Pa Chải. Bởi một điểm đến chỉ thật sự có chiều sâu khi du khách không chỉ nhìn thấy cảnh quan mà còn hiểu được câu chuyện của nơi mình đang đứng.

Sín Thầu là nơi sinh sống của đồng bào Hà Nhì, Mông và các dân tộc anh em. Những ngôi nhà trình tường, những bộ trang phục thêu tay, những lễ hội, nghi lễ dân gian, các làn điệu dân ca, điệu múa và kho tàng ẩm thực mang hương vị núi rừng chính là những "bảo tàng sống" của miền cực Tây Tổ quốc. Ở đó, văn hóa không nằm sau tủ kính. Văn hóa sống trong căn bếp, trên nếp nhà, trong bộ quần áo mặc ngày hội, trong nghi lễ cộng đồng và trong cách người dân ứng xử với núi rừng. Đó cũng chính là thứ tài nguyên du lịch quý giá nhất mà Sín Thầu cần gìn giữ.

Chiều sâu của một điểm đến

Một điểm đến đẹp có thể thu hút du khách một lần. Nhưng một miền quê có bản sắc mới có thể khiến người ta muốn quay trở lại.

A Pa Chải đang đứng trước cơ hội để biến lợi thế đặc biệt của mình thành một hướng phát triển lâu dài. Việc chính thức đưa Cột cờ và Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc vào phục vụ tham quan, trải nghiệm mở ra không gian mới cho du lịch vùng cực Tây; đồng thời tạo thêm cơ hội phát triển lưu trú, ẩm thực, dịch vụ, tiêu thụ nông sản và sản phẩm OCOP, từ đó tạo việc làm và sinh kế cho người dân.

Định hướng phát triển du lịch xanh, bền vững và có trách nhiệm mà xã Sín Thầu xác định có ý nghĩa đặc biệt. Bởi thiên nhiên nguyên sơ, bản sắc văn hóa và những giá trị lịch sử của vùng biên không phải nguồn tài nguyên vô tận. Một khi đã bị tổn thương, sẽ rất khó khôi phục nguyên vẹn.

Giữ được cảnh quan cũng là giữ sinh kế. Giữ được văn hóa cũng là giữ căn cước cộng đồng. Giữ được bình yên biên giới cũng là giữ điều kiện nền tảng để một miền quê phát triển. Và đó là điểm gặp nhau giữa du lịch, văn hóa và quốc phòng, an ninh ở A Pa Chải.

Ngày hôm nay, người ta lên A Pa Chải để chào cờ, để chạm tay vào cột mốc, để lưu lại một khoảnh khắc ở miền cực Tây Tổ quốc. Ngày mai, điều níu chân họ có thể không chỉ là độ cao của Khoang La San hay cảm giác chinh phục một địa danh đặc biệt. Có thể đó là một bữa cơm Hà Nhì bên bếp lửa. Là một ngôi nhà trình tường còn nguyên hơi thở của thời gian. Là sắc áo truyền thống trong một ngày hội. Là câu chuyện của một người dân bản địa về quê hương. Là buổi sáng mở cửa nhìn thấy mây trôi ngang mái nhà...

Và cũng có thể là cảm giác bình yên khi biết rằng phía sau những ngọn núi kia, những người lính vẫn đang lặng thầm giữ từng cột mốc, từng đường biên; còn người dân vẫn cần mẫn làm ăn, gìn giữ bản làng, trao truyền văn hóa cho con cháu. Đó mới là chiều sâu của một điểm đến.

A Pa Chải không cần trở thành một nơi ồn ào để được nhớ đến. Giá trị của miền cực Tây nằm chính ở vẻ nguyên sơ, ở bản sắc và ở sự thiêng liêng của một vùng đất phên dậu.

Bởi vậy, phát triển du lịch ở đây cần bắt đầu từ một chữ "giữ": Giữ rừng, giữ núi, giữ nguồn nước, giữ nếp nhà, giữ trang phục, giữ tiếng nói, giữ lễ hội, giữ nghề truyền thống, giữ sự chân thành của người vùng cao và giữ bình yên nơi biên giới... Từ chữ "giữ" ấy mới có thể mở ra chữ "phát triển". Và từ phát triển có trách nhiệm, người dân mới có thêm sinh kế, quê hương có thêm cơ hội đổi thay mà không đánh mất mình.

Một ngày nào đó, khi những con đường đến A Pa Chải thuận tiện hơn, khi du khách tìm về đông hơn, khi những sản phẩm của Sín Thầu đi xa hơn, điều đáng mong đợi nhất là nơi đây trở thành một điểm du lịch thật đông người. Giữa những đổi thay ấy, A Pa Chải vẫn còn nguyên một miền quê có bản sắc vùng cao biên giới.

Nơi lá cờ đỏ sao vàng vẫn kiêu hãnh giữa tầng mây. Nơi những mái nhà trình tường vẫn giữ hơi ấm của những gia đình Hà Nhì. Nơi tiếng khèn, tiếng hát, điệu múa và hương vị núi rừng vẫn được trao truyền qua các thế hệ. Và nơi một tiếng gà trong trẻo vẫn vang lên mỗi sớm, gọi bình minh về trên miền cực Tây Tổ quốc.

Một miền quê đang học cách phát triển từ chính những gì sâu xa nhất làm nên căn cước của mình: Đất, người, văn hóa và tình yêu biên cương. Đó chính là vẻ đẹp đáng quý của A Pa Chải – một miền quê không chỉ để đến, để ngắm, để chinh phục, mà còn để hiểu, để nhớ và để yêu miền đất cực Tây Tổ quốc.