Với diện tích 17.662ha, gồm 13.320ha phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và 4.343ha phân khu phục hồi sinh thái, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (Thanh Hóa) đang nỗ lực biến rừng xanh thành điểm đến du lịch sinh thái hấp dẫn.

Trekking xuyên rừng "Chinh phục đỉnh Pù Luông"

Nằm trên độ cao 1.700m so với mặt nước biển, khí hậu quanh năm mát mẻ, có nhiều thác, suối nước chảy đẹp tự nhiên, cùng với đó là khu rừng nguyên sinh có hệ động, thực vật phong phú, đa dạng về số lượng và chủng loại, đỉnh Pù Luông đang dần trở thành điểm đến lý tưởng cho loại hình du lịch trekking - một hình thức du lịch mạo hiểm kết hợp đi bộ, khám phá thiên nhiên và rèn luyện thể chất, tinh thần. Là sản phẩm du lịch sinh thái mới, tuyến trekking xuyên rừng "Chinh phục đỉnh Pù Luông" nằm trong Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí trong rừng đặc dụng Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đến năm 2030, định hướng đến năm 2045.

Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đã xây những lộ trình cụ thể trên tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 11km, bắt đầu từ bản Pù Luông và kết thúc tại bản Báng (xã Pù Luông). Trong đó, nhiều cung đường rừng có độ dốc trên 35 độ, được đánh giá là đủ độ mạo hiểm, hấp dẫn và đầy thử thách với những du khách ưa khám phá, trải nghiệm.

Đến đây, du khách có thể chọn cho mình hành trình "Chinh phục đỉnh Pù Luông" trong 1 ngày hoặc 2 ngày 1 đêm. Xuất phát tại bản Pù Luông, du khách sẽ di chuyển qua ruộng bậc thang, băng qua rừng Hoàng đàn - nơi có quần thể cây quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam, đi qua các địa danh như hang Khoai, hang Thắm Mớ, hòn đá Lưỡi Hổ, công viên rừng trúc gần 800ha, sân bay Pù Luông, bãi cỏ đồi Pù Dia và chạm điểm mốc "Đỉnh Pù Luông 1.700m".

Ở những nơi có cảnh quan tuyệt đẹp, tầm nhìn rộng này, du khách có thể chiêm ngưỡng hệ sinh thái rừng tự nhiên với nhiều loài thực vật đa dạng như hoa đỗ quyên trắng, hoa lan, trà hoa trái mỏng và những con suối có đá rêu phong xanh mướt… Khi chạm đỉnh, du khách được ngắm toàn cảnh Pù Luông hùng vĩ - biểu trưng cho "nóc nhà xứ Thanh" và trải nghiệm khoảnh khắc săn mây, ngắm hoàng hôn hoặc bình minh trên đỉnh Pù Luông. Ngoài ra, với tour 2 ngày 1 đêm, du khách được cắm trại qua đêm, thưởng thức bữa tối giữa núi rừng với những món ăn dân dã của người Thái như gà nướng, vịt nướng, xôi đồ, rượu ngô, rượu chuối…

Anh Lê Tiến Thành (sinh năm 1986, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa) chia sẻ, anh đã một lần chinh phục đỉnh Pù Luông cũng là chinh phục chính bản thân mình. Dù phải vượt qua những cung đường dốc cao, nhiều đoạn trơn trượt nhưng thành quả nhận được khi đặt chân lên đỉnh núi lại vô cùng xứng đáng. Săn mây, ngắm bình minh và nhìn toàn cảnh thiên nhiên Pù Luông hùng vĩ từ đỉnh núi thật sự là trải nghiệm khó quên của anh khi chinh phục đỉnh Pù Luông.

Ông Vũ Văn Bình, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Trust Việt Travel (đơn vị kinh doanh lữ hành) cho biết: Chuẩn bị cho mùa du lịch cao điểm cuối năm, Công ty cung cấp rất nhiều tour du lịch như Pù Luông 2 ngày 1 đêm, Mai Châu - Pù Luông - Ninh Bình 3 ngày 2 đêm, Hà Nội - Mai Châu - Pù Luông 3 ngày 2 đêm… Có rất nhiều du khách trong nước và quốc tế đều lựa chọn Pù Luông là điểm đến yêu thích. Riêng tour "Chinh phục đỉnh Pù Luông", Công ty luôn khuyến cáo du khách phải có sức khỏe thật tốt, sự dẻo dai và tinh thần kiên định để vượt qua được những thử thách, chiến thắng được giới hạn của bản thân và đạt được mục tiêu của mình.

Ông Lê Đình Phương, Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông khẳng định: Tuyến trekking xuyên rừng "chinh phục đỉnh Pù Luông" là hoạt động thử nghiệm du lịch sinh thái đầu tiên của đơn vị, mở ra bước khởi đầu quan trọng trong việc gắn kết giữa công tác quản lý, bảo vệ rừng với phát triển du lịch sinh thái bền vững, góp phần quảng bá hình ảnh thiên nhiên của Pù Luông đến du khách trong và ngoài nước. Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đã huy động nguồn lực thực hiện cải tạo, sửa chữa, mở đường mòn, tạo bậc đối với những điểm có độ dốc cao, khó di chuyển để mỗi chuyến đi của du khách không chỉ là hành trình khám phá, mà còn là cơ hội để mọi người hiểu hơn về giá trị của rừng và hệ sinh thái đặc trưng nơi đây.

Đáng lưu ý, tất cả hoạt động trên tuyến trekking xuyên rừng "Chinh phục đỉnh Pù Luông" được thiết kế theo hướng du lịch sinh thái có kiểm soát, giới hạn số lượng khách, không xả thải, không tác động đến cảnh quan, môi trường rừng, nhằm giữ gìn vẻ đẹp nguyên sơ của hệ sinh thái rừng đặc dụng Pù Luông. Đặc biệt, chương trình có sự tham gia của người dân bản địa, từ hướng dẫn viên, porter (người khuân vác hành lý), người chế biến ẩm thực…, qua đó tạo việc làm và sinh kế xanh cho cộng đồng dân cư vùng đệm.

Phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa

Sở hữu vẻ đẹp hoang sơ của rừng nhiệt đới cùng bầu không khí dễ chịu, mát mẻ như Sapa, Đà Lạt, Tam Đảo, những năm gần đây, Pù Luông hấp dẫn du khách trong và ngoài nước bởi cảnh quan đặc trưng với những ruộng bậc thang, các làng bản dân tộc thiểu số ven suối, dãy núi đá vôi hùng vĩ, nhiều hang động kỳ bí, hoang sơ, hấp dẫn. Bên cạnh đó là bản sắc văn hóa lâu đời của đồng bào Thái, Mường và những món ăn truyền thống tươi ngon, hấp dẫn…

Đây là những tài nguyên quý giá cho việc phát triển loại hình du lịch sinh thái khám phá, mạo hiểm, nghỉ dưỡng và nghiên cứu. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành thế mạnh, đòi hỏi một chiến lược đồng bộ và lâu dài, từ quy hoạch phát triển đến cơ chế, chính sách thu hút đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực địa phương và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn rừng.

Ông Lê Đình Phương, Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông cho biết: Đơn vị luôn xác định hoạt động du lịch phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc bảo tồn. Việc khai thác không được gây ảnh hưởng tiêu cực đến rừng, hệ sinh thái, đa dạng sinh học, đời sống của cộng đồng địa phương. Mục tiêu là phát triển du lịch dựa vào thiên nhiên, thúc đẩy công tác bảo vệ, phát triển rừng gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa, tạo việc làm và lợi ích kinh tế cho người dân địa phương.

Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông đang tập trung đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, nhất là hệ thống đường giao thông cũng như tạo mọi điều kiện để thu hút các doanh nghiệp vào khảo sát, đầu tư xây dựng các phân khu chức năng như khu nghỉ dưỡng cao cấp, khu bảo tồn động thực vật và xây dựng tuyến du lịch trong khu bảo tồn, kết nối với các tour du lịch nổi tiếng trong tỉnh. Từ đó đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ gắn với quảng bá hình ảnh du lịch Pù Luông… Đơn vị cũng đang khảo sát mô hình "Du lịch xuyên rừng", "Du lịch cộng đồng", "Du lịch nghiên cứu" với sự tham gia của các doanh nghiệp lữ hành chuyên nghiệp.

Thống kê của UBND xã Pù Luông, trên địa bàn có 67 cơ sở lưu trú, homestay với tổng công suất 2.800 khách lưu trú/ngày. Các hoạt động du lịch đang giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 500 lao động trực tiếp là người địa phương và nhiều người dân tham gia gián tiếp vào hoạt động du lịch. Với dân số khoảng 9.500 người, trong đó người Thái chiếm 92%, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư homestay, làm dịch vụ đón khách. Chỉ tính riêng 10 tháng của năm 2025, xã Pù Luông đã đón khoảng 170.000 lượt khách, trong đó có khoảng 52.500 lượt khách quốc tế.

Tỉnh Thanh Hóa đặt ra mục tiêu đến năm 2045, Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông sẽ trở thành một trong những trung tâm du lịch sinh thái chuyên nghiệp, có cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ, hiện đại, sản phẩm du lịch đa dạng...