Trong xu hướng phát triển du lịch bền vững, sự cạnh tranh giữa các điểm đến trong khu vực ngày càng gia tăng.

Để thu hút du khách, các điểm đến tích cực nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm, bảo vệ nguyên vẹn các giá trị gốc của di tích và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý, quảng bá.

Đây là những bước đi cụ thể trong nỗ lực bảo vệ nguyên gốc giá trị, khai thác bền vững tài nguyên du lịch, song không tác động tiêu cực đến di tích đang được thực hiện tại Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn.

Bảo tồn nguyên gốc giá trị di sản

Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn (xã Thu Bồn, thành phố Đà Nẵng) Nguyễn Công Khiết cho biết, năm 2026, Khu du lịch Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn đặt mục tiêu đón trên 490.000 lượt khách, tăng 52 nghìn lượt khách so với năm trước. Trước mùa du lịch hè năm nay, điểm đến Mỹ Sơn đã đón trên 210.000 lượt khách. Đây là kết quả của quá trình làm mới, đa dạng hóa sản phẩm, nâng tầm ý thức bảo vệ nguyên gốc giá trị di sản để du khách đến Mỹ Sơn được hòa mình trong không gian văn hóa đặc sắc của khu di tích với nhiều trải nghiệm văn hóa, sinh thái, song không tác động tiêu cực đến di tích, nhất là vùng lõi của di sản, trước mắt là trong mùa du lịch hè năm nay.

Tham quan các đền tháp trong quần thể Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, nữ du khách Gentry Kitty đến từ Hoa Kỳ cho biết, bà được hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ thông tin, những đơn vị thực hiện công tác trùng tu nhóm tháp, trong đó nhóm tháp L do Quỹ C.M. Lerici của Italy thực hiện việc trùng tu, tôn tạo đã cùng với các chuyên gia Việt Nam bóc tách dọn dẹp khoa học các phế tích của nhóm tháp L. Mục tiêu chính của công việc là để tìm ra cứ liệu xác thực làm cơ sở khoa học để đưa ra các biện pháp gia cố, gia cường bảo vệ nguyên trạng nền móng kiến trúc của nhóm tháp L một cách hài hòa nhất, đảm bảo nguyên tắc giữ được nguyên vẹn giá trị gốc của di sản Mỹ Sơn cổ xưa. Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn là một trong những địa chỉ hấp dẫn nhất trên bản đồ du lịch Việt Nam.

Để vừa bảo tồn nguyên gốc giá trị và số hóa sản phẩm, ngoài nỗ lực của chuyên gia trong nước, Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn còn nhận được sự ủng hộ to lớn của các chuyên gia đến từ nhiều quốc gia. Những năm qua, di sản này đã và đang được các đơn vị như: Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO), tổ chức Jica (Nhật Bản), Lerici Fondation (Italy), trường đại học Milan, Văn phòng UNESCO Hà Nội, Cơ quan Nghiên cứu khảo sát, khảo cổ học Ấn Độ, Viện Trùng tu di tích, Viện Khảo cổ, Cục di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, thực hiện nhiều dự án bảo tồn, trùng tu, tôn tạo trên cơ sở bảo vệ tốt nhất giá trị gốc của di tích đã lần lượt hoàn thành đưa vào sử dụng.

"Những phát lộ ban đầu trong quá trình bóc tách dọn dẹp khoa học các phế tích của nhóm tháp E và F cho thấy các nhóm tháp này được xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa kiến trúc gạch với gỗ, ngói. Kết cấu của các tháp đều xây bằng gạch, xếp chồng lên nhau, không có vết mạch vữa. Chúng tôi sẽ áp dụng giải pháp này trong quá trình trùng tu nhằm bảo vệ tốt nhất giá trị gốc của di tích, đảm bảo nguyên tắc giữ được nguyên vẹn giá trị gốc của di sản, giữ gìn nguyên giá trị di sản cho thế hệ mai sau", chuyên gia Danve D.S, Trưởng nhóm chuyên gia của Cơ quan Nghiên cứu khảo sát, khảo cổ học Ấn Độ (ASI) cho hay.

Về nỗ lực bảo vệ nguyên gốc giá trị và số hóa sản phẩm tại Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, Chủ tịch UBND xã Thu Bồn, thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thanh Sơn nhận xét: Việc đưa vào khai thác sản phẩm như chụp hình qua vé, cho thuê trang phục Chăm kết hợp với chụp hình in trên sản phẩm lưu niệm, tổ chức biểu diễn văn nghệ dưới chân tháp mang lại nét mới, tạo sự sống động cho di tích. Đây chính là hành động cụ thể và có giá trị thiết thực trong nỗ lực bảo vệ nguyên gốc giá trị và số hóa sản phẩm du lịch để thu hút du khách tại Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn.

Nỗ lực số hóa sản phẩm

Mỹ Sơn là di sản quý giá của nhân loại, trong đó có nhiều di tích trong quần thể di sản còn nằm yên dưới lòng đất. Với thời gian kéo dài hàng chục thế kỷ, không ít du khách đến Mỹ Sơn chưa thật sự nắm bắt trọn vẹn các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật của di sản. Vì vậy việc đưa sản phẩm mới chuyển đổi số thuyết minh đa ngôn ngữ vào phục vụ là cách làm sáng tạo, khai mở ý thức bảo vệ giá trị điểm đến, đồng thời kết nối, lan tỏa những hành động tích cực, ý thức bảo vệ tài nguyên du lịch.

"Khi đến với Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, du khách được hỗ trợ nhiều mặt trong hoạt động tham quan như mua bán vé online, soát vé qua mã QR, thanh toán chuyển khoản và thẻ visa. Đặc biệt những du khách lần đầu đến Mỹ Sơn được hỗ trợ để cập nhật thông tin trên nền tảng google map, youtube, website của đơn vị, nhất là trong mùa hè này, lượng học sinh và giáo viên tham quan Mỹ Sơn sẽ tăng lên", du khách Nguyễn Văn Thương đến từ thành phố Đà Nẵng nói.

Sau khi Mỹ Sơn được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào năm 1999, các nhà khoa học trong nước và quốc tế đã tiến hành cẩn trọng công tác nghiên cứu, khai quật, trùng tu đã mang nhiều kết quả tích cực trong việc trùng tu, bảo tồn các nhóm tháp. Hợp tác quốc tế là kênh góp phần đáng kể trong việc nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn nguyên gốc giá trị và số hóa sản phẩm về các giá trị về văn hóa, lịch sử, kiến trúc của Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn thời gian qua.

"Hiện nay Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã hoàn thành và bàn giao dự án số hóa 3D Khu đền tháp Mỹ Sơn; nâng cấp hệ thống thuyết minh tự động và ứng dụng tham quan thực tế ảo tại bảo tàng Mỹ Sơn; tăng cường trải nghiệm và khả năng tiếp cận thông tin cho du khách; tiếp tục triển khai hệ thống AI hướng dẫn viên số, hỗ trợ thuyết minh đa ngôn ngữ, nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng đến xây dựng mô hình du lịch thông minh, số hóa toàn bộ dữ liệu, bao gồm hồ sơ di sản, hiện vật, tư liệu nghiên cứu, đảm bảo lưu trữ tập trung, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả", Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn Nguyễn Công Khiết chia sẻ.