Lễ hội Gầu Tào dân tộc Mông xã Pà Cò (Phú Thọ) năm 2026 đã được khai mạc ngày 31/1 tại Sân vận động xóm Xà Lính. 

Đây là sự kiện văn hóa truyền thống có ý nghĩa đặc biệt, mở đầu cho mùa lễ hội đầu Xuân của đồng bào Mông nơi vùng cao, đồng thời góp phần bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Xã Pà Cò hiện có trên 11,5 nghìn nhân khẩu, sinh sống tại 18 thôn, xóm, trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm khoảng 65% dân số. Theo các tài liệu nghiên cứu dân tộc học, người Mông trước đây vốn là cư dân du canh, du cư, gắn bó mật thiết với núi rừng và mang đậm thế giới quan, vũ trụ quan theo tín ngưỡng vạn vật hữu linh.

Cây nêu, biểu tượng linh thiêng nối trời với đất, ngọn cây luôn hướng về phía Đông là hướng sinh, hướng của Mặt Trời, thể hiện ước vọng cầu con, cầu mùa màng tươi tốt. Ảnh: Trọng Đạt-TTXVN

Trong quan niệm của người Mông, vũ trụ gồm ba tầng, bốn thế giới; cao nhất là “Giàng” - thế giới của trời, tiếp đến là thế giới tổ tiên và các thần linh cai quản muôn vật, muôn loài. Từ nhận thức đó, Lễ hội Gầu Tào ra đời như một nghi lễ tín ngưỡng quan trọng, nhằm cầu phúc, cầu mệnh, cầu mùa, cầu sự sinh sôi và bình yên cho bản làng.

Bí thư Đảng ủy xã Pà Cò Sùng A Chênh cho biết: Năm 2026 là năm đầu tiên Lễ hội Gầu Tào được tổ chức với quy mô cấp xã sau sáp nhập đơn vị hành chính, đồng thời cũng là năm thứ 10 lễ hội được duy trì tổ chức thường niên. Điều này khẳng định sự quan tâm sâu sắc của các cấp, các ngành trong việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mông xã Pà Cò.

Lễ hội Gầu Tào không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, đời sống tâm linh của nhân dân mà còn là dịp quan trọng để địa phương quảng bá hình ảnh, giới thiệu lịch sử, văn hóa và tiềm năng phát triển du lịch của xã Pà Cò đến với du khách trong nước và quốc tế; qua đó góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở lành mạnh, tạo không khí vui tươi, phấn khởi để nhân dân đón Xuân mới Bính Ngọ 2026.

Những năm qua, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân xã Pà Cò không ngừng được nâng lên chấm dứt tình trạng du canh, du cư, ổn định nơi ở, hình thành các bản làng tập trung. Nhiều mô hình phát triển kinh tế được triển khai hiệu quả như: Nuôi gà đen, lợn đen, trồng cam, chè shan tuyết… mang lại nguồn thu nhập ổn định, góp phần cải thiện đời sống nhân dân. Song song với phát triển kinh tế, công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống luôn được địa phương quan tâm thực hiện đồng bộ.

Lễ hội Gầu Tào dân tộc Mông xã Pà Cò có phần lễ diễn ra trang nghiêm với nghi thức dựng cây nêu, biểu tượng linh thiêng nối trời với đất. Cây nêu được dựng trên bãi đất rộng, bằng phẳng, ngọn cây luôn hướng về phía Đông là hướng sinh, hướng của Mặt Trời, thể hiện ước vọng cầu con, cầu mùa màng tươi tốt. Nghi lễ cúng cây nêu với các lễ vật truyền thống như gà, rượu, cơm, giấy bản được tiến hành theo đúng phong tục, với mong ước trời đất, thần linh phù hộ cho bản làng yên vui, mưa thuận gió hòa, người người khỏe mạnh, gia đình ấm no, sản xuất chăn nuôi, trồng trọt phát triển.

Những chiếc bánh dày tròn mịn được trình bày đẹp mắt tại phần thi dã bánh dày trong ngày hội. Ảnh: Trọng Đạt-TTXVN

Phần hội diễn ra sôi nổi, rộn ràng với hình ảnh các chàng trai, cô gái, người già, trẻ nhỏ người Mông nắm tay nhau múa vòng quanh cây nêu trong tiếng khèn Mông ngân vang giữa núi rừng. Trong đời sống văn hóa người Mông, khèn không chỉ là nhạc cụ mà còn là vật linh thiêng, gắn liền với tín ngưỡng, lễ hội và tâm hồn của cộng đồng.

Trong khuôn khổ Lễ hội Gầu Tào năm 2026 (diễn ra từ ngày 30/1 đến 1/2), nhiều hoạt động văn hóa, thể thao dân gian đặc sắc được tổ chức như: Chương trình nghệ thuật chào mừng lễ hội; múa khèn quanh cây nêu; thi giã bánh giầy; tham quan các gian hàng trưng bày sản phẩm địa phương; thi ném pao của người Mông, ném còn của người Mường, người Thái; giao lưu các trò chơi dân gian…thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia, trải nghiệm.

Phần hội diễn ra sôi nổi, rộn ràng với hình ảnh các chàng trai, cô gái, người già, trẻ nhỏ người Mông nắm tay nhau múa vòng quanh cây nêu trong tiếng khèn Mông. Ảnh: Trọng Đạt-TTXVN

Lần đầu tham dự Lễ hội Gầu Tào, anh Nguyễn Hoàng Việt, du khách đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi thực sự ấn tượng với nghi lễ dựng cây nêu, đây là một nghi thức rất trang nghiêm, thể hiện sự tôn kính với thiên nhiên và tổ tiên của người dân tộc Mông xã Pà Cò. Không khí lễ hội rất chân thật, không mang tính trình diễn mà đúng nghĩa là sinh hoạt văn hóa mang đậm dấu ấn của cộng đồng người Mông nơi đây”.

Chị Sarah Thompson, du khách đến từ Anh, bày tỏ sự thích thú: “Tôi đã đi nhiều nơi ở Việt Nam, nhưng đây là lần đầu tôi được chứng kiến một lễ hội truyền thống sống động như vậy. Âm nhạc của khèn Mông, trang phục, nụ cười của người dân nơi đây, khiến tôi cảm thấy được chào đón. Đây là trải nghiệm văn hóa rất đặc biệt”.

Lễ hội Gầu Tào xã Pà Cò năm 2026, không chỉ là ngày hội của riêng đồng bào Mông mà đã trở thành điểm hẹn văn hóa đầu xuân, nơi truyền thống được gìn giữ nguyên vẹn trong nhịp sống đương đại. Cây nêu vẫn vươn cao giữa bãi hội, tiếng khèn vẫn vang vọng đại ngàn, Lễ hội Gầu Tào tiếp tục khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Mông, đồng thời mở ra hướng đi mới cho phát triển du lịch gắn với bảo tồn bản sắc ở vùng cao xã Pà Cò.