Tỉnh Thái Nguyên đang tích cực phát triển sản phẩm OCOP gắn với với du lịch nông thôn, phát huy giá trị văn hóa bản địa, khơi thông tiềm năng thế mạnh địa phương,… góp phần mở ra hướng phát triển bền vững cho người dân.

Khu bảo tồn Làng nhà sàn Dân tộc sinh thái Thái Hải (Bản làng Thái Hải) tại xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên là 1 trong 2 mô hình du lịch trên cả nước được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao quốc gia với sản phẩm "Du lịch văn hóa Tày - Bản làng Thái Hải".

Bản làng Thái Hải có 30 ngôi nhà sàn truyền thống là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Tày, Nùng, Kinh. Đến với bản làng, du khách sẽ được trải nghiệm, hòa mình vào không khí bản làng đậm chất văn hóa dân tộc, tất cả người dân trong bản từ em nhỏ đến cụ già đều mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình, còn lưu giữ nguyên vẹn các phong tục, tập quán đẹp, nghề truyền thống như làm thuốc nam, nấu rượu, chế biến chè, thực hành Then trong cuộc sống hằng ngày.

Tại Bản làng, du khách có thể trải nghiệm tham gia các hoạt động cùng bà con như: trồng trọt, chăn nuôi, làm bánh, hay hòa mình vào những hoạt động văn hóa tín ngưỡng, lễ hội dân gian truyền thống của người Tày, Nùng như lễ hội xuống đồng, lễ mừng cơm mới, nghe tiếng đàn tính, hát Then, các trò chơi dân gian như kéo co, đánh đu, đi cà kheo…

Bà Lê Thị Nga, Phó làng Thái Hải cho biết, từ khi đi vào hoạt động đến nay, Bản làng Thái Hải đã vinh dự được nhận rất nhiều giải thưởng quốc tế và trong nước như Giải thưởng Du lịch bền vững ASEAN 2018, 2022; Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN 2023 – 2025, đặc biệt là danh hiệu "Làng Du lịch tốt nhất thế giới 2022" do Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) trao tặng; tháng 1/2025, sản phẩm du lịch văn hóa dân tộc Tày bản làng Thái Hải đã được chứng nhận OCOP 5 sao quốc gia...

Nhờ đó bản làng Thái Hải được biết tới rộng rãi, tiếp đón hàng nghìn lượt khách trong nước và du khách quốc tế từ hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, góp phần nâng cao đời sống bà con.

Tại xã La Bằng, tỉnh Thái Nguyên, vùng đất nằm dưới chân dãy núi Tam Đảo có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng cho cây chè phát triển. Tận dụng lợi thế đó, Hợp tác xã Chè La Bằng tiên phong sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ với diện tích hơn 22 ha.

Từ vùng nguyên liệu sạch, sản phẩm Đinh Tâm Trà của hợp tác xã được chọn làm quà tặng cho các nguyên thủ quốc gia tại Hội nghị APEC 2017 ở Đà Nẵng; nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3- 4 sao, được bình chọn là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia nhiều năm liền. Đặc biệt, đầu tháng 5/2026, sản phẩm Thanh Hải trà - trà tôm nõn thượng hạng được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia… đã khẳng định thương hiệu chè La Bằng trên thị trường.

Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Hợp tác xã chia sẻ, từ sản phẩm nông nghiệp hằng ngày gắn bó với bà con được phát triển lên, đạt chuẩn OCOP đã đem lại rất nhiều giá trị cho người dân. Hiện nay, hợp tác xã gắn sản phẩm OCOP vào hoạt động du lịch cộng đồng, nông nghiệp với trải nghiệm văn hóa trà. Du khách thấy rất tâm đắc khi thấy được công đoạn làm ra sản phẩm OCOP của người nông dân, trân trọng giá trị sản phẩm hơn, từ đó họ tiêu thụ, quảng bá sản phẩm cho bà con, mang lại thu nhập ổn định, làm giàu.

Theo bà Hải, hiện mỗi tháng Hợp tác xã đón từ 200 - 500 lượt khách, họ đến để được trải nghiệm cùng làm cùng ăn với bà con trên nương chè, tự tay hái chè, sao chè theo phương pháp thủ công truyền thống, đóng gói, thưởng thức hương vị. Tối du khách tham gia hoạt động văn hóa bản địa như đốt lửa trại, nghe hát then đàn tính, làm cơm lam, bánh kẹo truyền thống của địa phương… rất gần gũi, thân thiện.

Toàn tỉnh Thái Nguyên hiện có 598 sản phẩm OCOP; trong đó có 13 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia, 118 sản phẩm 4 sao, 467 sản phẩm đạt 3 sao. Đánh giá của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn cho thấy, thông qua chương trình OCOP đã khơi dậy tiềm năng, đặc sản của địa phương, góp phần bảo tồn nghề truyền thống, hoạt động sản xuất từng bước chuyển từ quy mô nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi sản xuất khép kín, hình thành các vùng nguyên liệu tập chung; phát triển sản xuất gắn với du lịch nông thôn; giá bán sản phẩm sau khi được công nhận OCOP tăng lên từ 15- 30 %, nhiều sản phẩm có thể có doanh thu và lợi nhuận tăng lên hàng chục lần, tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Ông Nguyễn Thành Nam, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên cho biết, giai đoạn 2026 - 2030 tỉnh Thái Nguyên xác định phát triển sản phẩm OCOP theo hướng nâng cao chất lượng, chiều sâu và tính bền vững, lấy giá trị gia tăng, bản sắc văn hóa, khả năng cạnh tranh trên thị trường làm mục tiêu trọng tâm.

Theo đó, tỉnh sẽ phát triển các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh cao gắn với vùng nguyên liệu ổn định, có khả năng truy suốt nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường như: nhóm sản phẩm chè và sản phẩm chế biến từ chè, sản phẩm nông sản đặc sản; dược liệu, thực phẩm truyền thống; sản phẩm làng nghề và các sản phẩm gắn với du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn.

Đặc biệt, định hướng quan trọng của tỉnh trong giai đoạn mới là gắn phát triển sản phẩm OCOP với phát triển du lịch nông thôn và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Các sản phẩm OCOP không chỉ là hàng hóa tiêu dùng mà còn truyền tải được câu chuyện văn hóa, bản sắc địa phương và giá trị truyền thống của cộng đồng.

Theo ông Nguyễn Thành Nam, tỉnh Thái Nguyên sẽ đẩy mạnh tăng cường vai trò của cộng đồng trong phát triển sản phẩm OCOP, phát huy vai trò của các hội, hiệp hội ngành nghề, tổ chức cộng đồng, khuyến khích sự tham gia của người dân trong bảo tồn, phát triển các sản phẩm đặc trưng địa phương gắn với gìn giữ nghề truyền thống, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa vùng miền.

Cùng với việc chú trọng chất lượng sản phẩm, mẫu mã, xây dựng thương hiệu và câu chuyện về sản phẩm, mỗi sản phẩm OCOP cần thể hiện được bản sắc văn hóa, đặc trưng vùng miền, tính khác biệt trên thị trường… giúp nâng cao tính cạnh tranh, giá trị thương mại trên thị trường.