Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng vừa công bố kết quả khảo sát, phát hiện hang động năm 2026, thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế. 

Sự kiện đánh dấu bước tiến mới trong hành trình khám phá, khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo của di sản, đồng thời góp phần làm phong phú thêm tiềm năng du lịch bền vững của Quảng Trị.

Theo công bố, trong chuyến thám hiểm diễn ra từ ngày 21/3 đến 11/4/2026, đoàn chuyên gia hang động Anh - Việt đã phát hiện tổng cộng 29 hang động, gồm 26 hang mới và phần mở rộng của 3 hang đã biết, với tổng chiều dài đo vẽ đạt 13.643m. Kết quả này không chỉ bổ sung quan trọng vào cơ sở dữ liệu hang động của Phong Nha - Kẻ Bàng mà còn tiếp tục củng cố những bằng chứng khoa học về sự phát triển lâu dài, phức tạp của hệ thống karst khu vực.

Ông Howard Limbert, Đội trưởng Nhóm thám hiểm hang động Anh - Việt, thành viên Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của những phát hiện hang động mới tại Phong Nha - Kẻ Bàng. Theo ông, một trong những điểm đáng chú ý trong đợt khảo sát lần này là hang Cha Nghéo với thác nước đổ xuống hố sâu khoảng 350m, được đánh giá là hang động khó nhất từng thám hiểm tại Việt Nam.

“Chỉ có hai người trong đoàn có thể xuống đến đáy hang. Điều kiện bên trong rất khắc nghiệt, nguy hiểm, hoàn toàn không phù hợp cho du lịch. Tuy nhiên, chính những thử thách đó lại tạo nên sức hút đặc biệt đối với những người làm công tác thám hiểm. Chúng tôi chỉ thực sự hiểu một hang động khi bước qua cửa hang. Và đó cũng là lý do khiến chúng tôi luôn muốn quay trở lại Việt Nam”, ông Howard Limbert chia sẻ.

Ông Howard Limbert cũng khẳng định, hệ thống hang động tại Phong Nha - Kẻ Bàng có thể xem là những hang động đẹp nhất, lớn nhất thế giới, với sự đa dạng hiếm có về cấu trúc, hình thái và quy mô. Đáng chú ý, theo ông Howard Limbert, phần lớn các hang động tại khu vực không thể tự tìm thấy nếu không có sự hỗ trợ của người dân địa phương. Bởi, rừng rậm, địa hình hiểm trở khiến việc tiếp cận các cửa hang trở nên vô cùng khó khăn. Chính tri thức bản địa đã đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện ban đầu, mở ra cơ hội cho các đoàn thám hiểm tiếp cận, nghiên cứu.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng, chỉ một tỷ lệ rất nhỏ hang động có thể phát triển du lịch. Trong số hơn 400 hang đã được khảo sát, chỉ khoảng 25-30 hang đủ điều kiện khai thác, cho thấy yêu cầu rất cao trong việc lựa chọn, đánh giá và bảo tồn.

“Điều quan trọng nhất là phải bảo vệ được tính nguyên vẹn của hang động. Nhiều cấu trúc bên trong rất mong manh, chỉ một tác động nhỏ cũng có thể để lại dấu vết vĩnh viễn”, ông Howard Limbert nói.

Đồng hành cùng đoàn thám hiểm, anh Phạm Hồng Đại chia sẻ, hành trình tiếp cận nhiều hang động mới vô cùng gian nan. Có những điểm phải mất hai ngày băng rừng, mang vác khối lượng lớn trang thiết bị và hậu cần mới có thể tiếp cận. Tuy nhiên, cảm giác khi đến được cửa hang rất đặc biệt, bởi chúng tôi không biết bên trong sẽ như thế nào. Chính sự tò mò đó khiến cả đoàn rất háo hức.

Theo các chuyên gia, phần lớn các hang động mới phát hiện có điều kiện địa hình phức tạp, độ sâu lớn, môi trường khắc nghiệt, không phù hợp khai thác du lịch. Tuy nhiên, trong số 26 hang mới, có hai hang được đánh giá có tiềm năng phát triển sản phẩm du lịch mạo hiểm, trong đó nổi bật là hang Tối khô, nằm cách hang Tối hiện đang khai thác khoảng 3km.

Có thể thấy, việc phát hiện thêm các hang động mới không chỉ gia tăng về số lượng mà còn mở ra những hướng nghiên cứu sâu hơn về cấu trúc địa chất, địa mạo của toàn khu vực, đặc biệt trong mối liên hệ với các hệ thống karst lân cận.

Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàn cho biết, những kết quả khảo sát mới có ý nghĩa quan trọng trong công tác nghiên cứu khoa học, bảo tồn di sản thiên nhiên thế giới, đặc biệt là các yếu tố cốt lõi như địa chất, địa mạo và đa dạng sinh học.

“Sau hơn 30 năm khảo sát, đến nay, chúng tôi đã xác định được 7 khu vực hang động chính, với 3 hệ thống lớn gồm hệ thống Phong Nha, hệ thống Vòm và hệ thống Nước Moọc. Tổng số hang động được ghi nhận là hơn 472 hang, với tổng chiều dài trên 254km. Đây là một trong những vùng karst có hệ thống hang động phong phú, độc đáo bậc nhất thế giới. Những con số này tiếp tục củng cố vị thế của Phong Nha - Kẻ Bàng như một “vương quốc hang động” toàn cầu, nơi hội tụ đầy đủ các giá trị địa chất, địa mạo tiêu biểu của vùng karst nhiệt đới cổ”, ông Phạm Hồng Thái nhấn mạnh.

Từ góc độ nghiên cứu khoa học, mỗi hang động mới được phát hiện không chỉ là một đối tượng nghiên cứu riêng lẻ mà còn góp phần hoàn thiện bức tranh tổng thể về lịch sử phát triển địa chất hàng trăm triệu năm của khu vực. Các cấu trúc thạch nhũ, dòng chảy ngầm, trầm tích… đều mang trong mình những “dữ liệu tự nhiên” quý giá, phục vụ nghiên cứu khí hậu, môi trường và tiến hóa địa hình.

Những phát hiện mới không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mở ra cơ hội phát triển các tuyến du lịch liên vùng, kết nối di sản với các điểm đến còn nguyên sơ tại Quảng Trị. Đây được xem là hướng đi tiềm năng nhằm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, giảm áp lực cho các điểm đã khai thác, đồng thời nâng cao giá trị kinh tế từ tài nguyên thiên nhiên.

Có thể thấy, từ những phát hiện mới nhất, giá trị địa chất, địa mạo của Phong Nha - Kẻ Bàng tiếp tục được khẳng định một cách rõ nét. Không chỉ là kho tàng tự nhiên quý giá, khu vực này còn là nền tảng để phát triển du lịch sinh thái, mạo hiểm gắn với bảo tồn, góp phần nâng cao đời sống người dân và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Trong bối cảnh nhu cầu du lịch trải nghiệm ngày càng tăng, việc khai thác hợp lý hệ thống hang động, kết hợp với mở rộng không gian liên kết được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội khu vực. Đồng thời, đây cũng là hướng đi phù hợp nhằm bảo tồn và phát huy bền vững giá trị của một trong những di sản thiên nhiên đặc sắc.