Những ngày đầu tháng 6, cánh đồng lúa bên dòng Ngô Đồng trong Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, thành phố Hoa Lư (Ninh Bình) đang vào vụ thu hoạch. 

Sắc vàng óng rực rỡ trải dài hai bên dòng sông càng nổi bật với bức tranh khổng lồ "Cá chép vượt vũ môn" trên cánh đồng gần 10.000m², tạo nên khung cảnh sống động, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Cánh đồng lúa nghệ thuật - điểm nhấn mùa du lịch

Mỗi năm, vào mùa lúa chín, Ninh Bình tổ chức Tuần Du lịch với chủ đề "Sắc vàng Tam Cốc - Tràng An", kết hợp nhiều hoạt động văn hóa - nghệ thuật đặc sắc. Từ năm 2018 đến nay, chương trình đã tạo hiệu ứng tích cực, thu hút hàng chục nghìn lượt khách, góp phần kích cầu du lịch vào mùa thấp điểm. Năm nay, điểm nhấn là bức tranh nghệ thuật "Cá chép vượt vũ môn" tại cửa hang Hai, biểu tượng văn hóa độc đáo giữa thiên nhiên hùng vĩ.

Cánh đồng Tam Cốc nằm dọc tuyến du lịch thủy Đình Các - Hang Cả - Hang Hai - Hang Ba, chỉ canh tác một vụ chiêm mỗi năm, từ cuối tháng 1 đến đầu tháng 6, vừa phục vụ nhu cầu lương thực, cánh đồng vừa đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn cảnh quan sinh thái, phát triển du lịch cộng đồng. Năm 2018, chuyên trang Business Insider (Hoa Kỳ) từng xếp nơi đây vào top 5 cánh đồng lúa đẹp nhất Việt Nam, là điểm nhấn của Tuần Du lịch sắc vàng Tam Cốc hằng năm.

Kết thúc Tuần Du lịch năm 2025 với chủ đề "Sắc vàng Tam Cốc - Tràng An", người dân bắt đầu bước vào mùa gặt. Trên sông Ngô Đồng, những chiếc thuyền chở đầy bó lúa vàng rực nối nhau xuôi dòng, tạo nên bức tranh ngày mùa sôi động, yên bình. Do địa hình đặc thù không có đường bộ, toàn bộ quá trình sản xuất và vận chuyển đều thực hiện bằng thuyền. Những cánh đồng lúa đã chín vàng đang dần được gặt, tạo thành những ô xen kẽ nhau. Thời gian thu hoạch lúa kéo dài trong 2 tuần, thuyền thì đưa đón du khách tham quan, thuyền lại chở những niềm vui của một mùa vàng bội thu.

Ông Chu Đức, xã Ninh Hải, thành phố Hoa Lư chia sẻ: "Gia đình tôi trồng hơn một sào lúa, năm nay thu được hơn 2 tạ/sào. Dù vất vả nhưng bà con vẫn giữ nghề để gìn giữ cảnh quan, góp phần thu hút khách du lịch đến với đến với Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động".

Kết tinh nông nghiệp - du lịch vì phát triển bền vững

Cánh đồng vào vụ gặt trở nên rộn ràng với sắc vàng và hương thơm của lúa chín cùng âm thanh lao động. Đây là khoảng thời gian Tam Cốc đẹp và sôi động nhất trong năm, mang đến cho du khách trải nghiệm đậm chất làng quê Bắc Bộ: ngồi thuyền giữa sông, ngắm lúa chín, quan sát nông dân thu hoạch và cảm nhận nét bình dị, chân thực của nghề trồng lúa nước truyền thống.

Du khách Bùi Hồng Hải (Hà Nội) chia sẻ: "Giữa trời hè rực nắng, ngồi thuyền lướt trên sông ngắm đồng lúa chín vàng và cảnh thu hoạch sôi động là trải nghiệm không thể nào quên. Vào mùa thu hoạch, khách du lịch về thăm Tam Cốc có dịp được hòa mình vào không khí mùa gặt, chìm đắm trong hương thơm của lúa chín và hình ảnh lao động của những người nông dân".

Vẻ đẹp của Tam Cốc đến từ sự hòa quyện giữa núi non, sông nước và cánh đồng lúa, tất cả do bàn tay cần mẫn của người nông dân tạo nên. Tại đây, việc gieo cấy vẫn hoàn toàn thủ công, không thể cơ giới hóa do địa hình đặc thù. Muốn ra ruộng, người dân phải chèo thuyền ngược dòng sông Ngô Đồng, qua các hang đá. Dù vất vả, nhưng với tình yêu quê hương và mong muốn giữ nghề, họ vẫn gắn bó với đồng ruộng.

Những năm gần đây, chính quyền địa phương và doanh nghiệp đã có nhiều hỗ trợ về giống, phân bón, tạo động lực để bà con yên tâm canh tác. Theo ông Đinh Anh Tới, Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Hải, giống lúa được sử dụng để tạo hình nghệ thuật là Thái Xuyên 111 - loại lúa thân cứng, chống sâu bệnh tốt, thích hợp với điều kiện đất đai nơi đây. Vụ chiêm năm nay, toàn cánh đồng Tam Cốc gieo cấy 19,5 ha với gần 200 hộ tham gia, năng suất đạt khoảng 2 - 2,5 tạ/sào.

Sau khi thu hoạch xong, UBND xã tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn bà con nông dân chăm sóc lúa tái sinh, trồng hoa súng để xây dựng Tam Cốc thành điểm đến 4 mùa thu hút du khách trở lại Ninh Bình.

Tuần Du lịch Ninh Bình 2025 (23/5 - 31/5) ghi nhận kết quả ấn tượng với khoảng 485.000 lượt khách, tăng 70% so với năm 2024; trong đó khách quốc tế đạt hơn 120.000 lượt, tăng gần 97%. Doanh thu du lịch ước đạt 750 tỷ đồng. Những con số này minh chứng sức hút mạnh mẽ của Tam Cốc và hiệu quả của mô hình phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp sinh thái.

Thông qua cánh đồng lúa Tam Cốc, người nông dân đã cùng với chính quyền, doanh nghiệp tham gia gìn giữ các giá trị văn hóa, giá trị thiên nhiên của di sản để khai thác du lịch cộng đồng. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Ninh Bình phát triển du lịch bền vững.