Matcha – “vàng xanh” mới của Nhật Bản

18/02/2026 06:46 | Du lịch
Diệu Linh/ TTXVN

Không còn bó hẹp trong những nghi thức trà đạo truyền thống, matcha – trà xanh dạng bột của Nhật Bản – đang vươn mình trở thành một ngành công nghiệp có giá trị kinh tế ngày càng lớn. 

Từ một sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa, matcha đang từng bước định hình lại chuỗi giá trị nông nghiệp Nhật Bản, đồng thời chiếm lĩnh ngày càng nhiều không gian trong thị trường thực phẩm – đồ uống toàn cầu.

Nếu như khoảng 25 năm trước, sushi từng thực hiện một cuộc "viễn chinh" ngoạn mục để chinh phục khẩu vị thế giới, thì hiện nay, matcha đang lặp lại hành trình đó theo một cách khác. Đó là gắn với xu hướng sức khỏe, lối sống bền vững và tiêu dùng hiện đại.

Theo các ước tính của ngành nông nghiệp trà xanh, quy mô thị trường matcha toàn cầu hiện vào khoảng 2,5 tỷ USD và có thể đạt 4-4,5 tỷ USD trong vài năm tới. Nhu cầu tăng mạnh tại Bắc Mỹ và châu Âu, nơi matcha được định vị như một lựa chọn caffeine "nhẹ" hơn cà phê, giàu chất chống oxy hóa và phù hợp với xu hướng sống lành mạnh.

Tại Nhật Bản, xuất khẩu trà bột – chủ yếu là matcha – đang tăng trưởng nhanh.Từ tháng 1 đến tháng 8/2025, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đã vượt 27 tỷ yen (xấp xỉ 172 triệu USD), tăng mạnh so với cùng kỳ các năm trước. Mỹ hiện là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm khoảng 40–45% tổng giá trị xuất khẩu matcha của Nhật Bản, theo sau là châu Âu và một số thị trường châu Á.

Đáng chú ý, matcha không còn là sản phẩm ngách. Từ các chuỗi cà phê toàn cầu như Starbucks, Dunkin' cho tới ngành đồ uống đóng chai, bánh kẹo và thậm chí mỹ phẩm, matcha đã trở thành nguyên liệu quen thuộc. Việc được tích hợp vào các hệ sinh thái tiêu dùng quy mô lớn giúp thị trường duy trì đà tăng trưởng ổn định, thay vì chỉ phụ thuộc vào các trào lưu ngắn hạn trên mạng xã hội.

Matcha – “vàng xanh” mới của Nhật Bản - Ảnh 1.

Matcha. Ảnh: VOV

Tuy nhiên, thành công nhanh chóng cũng bộc lộ nghịch lý lớn nhất của ngành matcha. Cầu tăng nhanh hơn đáng kể so với khả năng mở rộng nguồn cung. Tại nhiều vùng trồng trà nổi tiếng như Kyoto hay Uji, tình trạng khan hàng diễn ra thường xuyên. Không ít cửa hàng phải giới hạn số lượng bán ra mỗi khách, trong khi nhiều đơn hàng xuất khẩu bị kéo dài thời gian giao do thiếu nguồn cung ổn định.

Nguyên nhân nằm ở đặc thù sản xuất. Matcha được làm từ tencha – loại lá trà phải trồng trong điều kiện che nắng, sau đó hấp, tách gân và nghiền mịn bằng cối đá. Quá trình này đòi hỏi kỹ thuật cao và không thể mở rộng trong thời gian ngắn. Việc chuyển đổi từ trồng trà lá thông thường sang trồng tencha mất ít nhất hai năm, khiến ngành khó phản ứng nhanh trước làn sóng nhu cầu toàn cầu.

Bên cạnh đó, chuỗi cung ứng còn đối mặt với những "nút thắt" khác như thời tiết thất thường, thiếu máy móc nghiền trà và công suất chế biến hạn chế. Nhiều nhà máy có đủ nguyên liệu đầu vào nhưng không thể nghiền kịp thành bột, khiến khâu cuối cùng của chuỗi giá trị trở thành điểm nghẽn.

Giá tencha vì vậy đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, kéo theo chi phí đầu vào tăng mạnh. Điều này đặc biệt gây áp lực với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như phân khúc matcha trung cấp – nơi biên lợi nhuận không đủ lớn để "hấp thụ" chi phí leo thang.

Thách thức lớn hơn nằm ở yếu tố con người. Tại các vùng trồng trà truyền thống, phần lớn nông dân đều đã ngoài 60–65 tuổi. Trong khi đó, lực lượng lao động trẻ ngày càng ít mặn mà với công việc thủ công nặng nhọc, thu nhập bấp bênh và phụ thuộc nhiều vào thời tiết.

Điều này khiến nhiều trang trại, mặc dù có đơn hàng, vẫn không dám mở rộng sản xuất. Việc đầu tư thêm đất, máy móc và kho bảo quản đòi hỏi vốn lớn, trong khi rủi ro thị trường không nhỏ nếu nhu cầu toàn cầu chững lại. Một số chuyên gia cảnh báo cơn sốt matcha có thể mang tính chu kỳ, buộc các doanh nghiệp phải cân nhắc giữa tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững.

Matcha – “vàng xanh” mới của Nhật Bản - Ảnh 2.

Matcha đang trở thành một ngành công nghiệp có giá trị kinh tế. Ảnh: Báo Lao động

Hơn nữa, ngành matcha Nhật Bản cũng đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ từ các nước trong khu vực. Trung Quốc và Hàn Quốc đã bắt đầu gia tăng sản lượng matcha giá rẻ, nhắm đến phân khúc đại trà phục vụ đồ uống và thực phẩm công nghiệp. Điều này tạo ra sự phân hóa rõ rệt. Nhật Bản giữ vai trò dẫn dắt ở phân khúc trung – cao cấp và cao cấp, trong khi các đối thủ cạnh tranh bằng giá và quy mô.

Trên thực tế, matcha đang hình thành một chuỗi giá trị nhiều tầng. Ở phân khúc giá thấp, yếu tố quyết định là nguồn cung ổn định và chi phí. Ở phân khúc trung và cao cấp, thương hiệu, nguồn gốc và tiêu chuẩn sản xuất lại trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Đây cũng là lý do matcha Nhật Bản vẫn giữ được chỗ đứng vững chắc tại Bắc Mỹ và châu Âu, nơi người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao cho chất lượng và câu chuyện xuất xứ.

Ở tầm vĩ mô, matcha đang dần trở thành một mặt hàng xuất khẩu chiến lược mới của Nhật Bản, bên cạnh các ngành công nghiệp truyền thống. Đồng yen yếu trong những năm gần đây càng giúp matcha Nhật Bản gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Chính phủ Nhật Bản coi trà xanh – đặc biệt là matcha – là một phần trong chiến lược thúc đẩy xuất khẩu nông sản có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, để tận dụng trọn vẹn cơ hội, ngành trà như giải quyết đồng thời nhiều vấn đề hiện đại hóa sản xuất, mở rộng công suất chế biến, thu hút và đào tạo lao động trẻ, cũng như thích ứng với cạnh tranh khu vực và biến đổi khí hậu.

Vượt ra ngoài khuôn khổ của một loại nông sản, matcha đang trở thành một tài sản kinh tế – thương mại mang tính biểu tượng của Nhật Bản trong thế kỷ XXI. Ngay cả khi phải đối mặt với những bất cập của tăng trưởng nóng, nhưng với nhu cầu toàn cầu còn dư địa lớn, matcha vẫn được kỳ vọng sẽ tiếp tục là điểm sáng của nông nghiệp Nhật Bản trên bản đồ kinh tế thế giới.

Tin cùng chuyên mục

"Quán Nhà Haha": Lan tỏa sức hút văn hóa, du lịch Huế từ những trải nghiệm đời thường

"Quán Nhà Haha": Lan tỏa sức hút văn hóa, du lịch Huế từ những trải nghiệm đời thường

Không chỉ mang đến những khoảnh khắc giải trí và câu chuyện tình cảm giữa các thành viên, tập 5 chương trình "Quán Nhà Haha" còn mở ra hành trình khám phá văn hóa, lịch sử và ẩm thực Huế qua những trải nghiệm gần gũi.

Khai mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Kể câu chuyện văn hoá Thủ đô qua tà áo dài

Khai mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Kể câu chuyện văn hoá Thủ đô qua tà áo dài

Tối 21/11, tại Bảo tàng Hà Nội, Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội năm 2026 chính thức khai mạc với chủ đề "Nét đẹp truyền thống – Hơi thở đương đại".

Để du lịch Việt Nam thực sự cất cánh

Để du lịch Việt Nam thực sự cất cánh

Sáng 21/11/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 59/2026/QH16 về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Cụ thể hóa định hướng của Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, quyết sách này mở ra cơ hội tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, huy động nguồn lực và nâng cao sức cạnh tranh của du lịch. Cơ hội đã mở ra, nhưng để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, điều quyết định vẫn là hiệu quả tổ chức thực hiện, những giá trị văn hóa được gìn giữ và lợi ích thiết thực của người dân.

Biến cao tốc 60 năm tuổi thành công viên nghệ thuật trên cao

Biến cao tốc 60 năm tuổi thành công viên nghệ thuật trên cao

Từ một tuyến đường cao tốc cũ kỹ 60 năm tuổi. Tuyến cao tốc cũ KK hay còn được gọi với cái tên quen thuộc là Tokyo Sky Corridor nằm giữa thủ đô Tokyo, Nhật Bản, đã được hoán cải chức năng thành không gian đi bộ dành cho các sự kiện nghệ thuật công cộng. Đây là một mô hình rất đáng học hỏi ở các nước hiện nay.

Tuần Văn hóa - Du lịch Quảng Trị: Tiềm năng từ miền di sản và vùng đất lửa

Tuần Văn hóa - Du lịch Quảng Trị: Tiềm năng từ miền di sản và vùng đất lửa

Từ ngày 24 đến 30/11/2026, Tuần Văn hóa - Du lịch Quảng Trị, kỳ I năm 2026 với chủ đề "Rực rỡ miền kỳ quan - Linh thiêng vùng đất lửa" sẽ diễn ra tại nhiều địa điểm trên địa bàn tỉnh.

Sa Pa hút khách du lịch mùa Đông

Sa Pa hút khách du lịch mùa Đông

Với sự đa dạng về hình thái thời tiết, khí hậu, cảnh quan, sản phẩm du lịch..., chuỗi Lễ hội theo mùa tại Lào Cai đã thực sự xóa bỏ tính mùa vụ, giúp các điểm đến tại địa phương sôi động quanh năm và thu hút du khách có lý do quay lại nhiều lần trong năm, mỗi lần là một trải nghiệm khác biệt.

Kết nối tinh hoa ẩm thực, thúc đẩy phát triển du lịch

Kết nối tinh hoa ẩm thực, thúc đẩy phát triển du lịch

Chiều 20/11, tại Trung tâm Văn hóa - Triển lãm thành phố Bắc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc Liên hoan du lịch ẩm thực Bắc Ninh năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa ẩm thực hội tụ - Kết nối du lịch Bắc Ninh”.

Vừa số hóa di sản Suối cá thần, vừa gìn giữ văn hóa Mường cổ

Vừa số hóa di sản Suối cá thần, vừa gìn giữ văn hóa Mường cổ

Trước yêu cầu đổi mới trong quản lý và khai thác du lịch, chính quyền địa phương đang đẩy mạnh số hóa cơ sở dữ liệu di sản, ứng dụng công nghệ vào quản trị điểm đến để gìn giữ trọn vẹn bản sắc văn hóa bản địa và phát triển kinh tế du lịch bền vững.

Tin mới nhất

"Quán Nhà Haha": Lan tỏa sức hút văn hóa, du lịch Huế từ những trải nghiệm đời thường

"Quán Nhà Haha": Lan tỏa sức hút văn hóa, du lịch Huế từ những trải nghiệm đời thường

Không chỉ mang đến những khoảnh khắc giải trí và câu chuyện tình cảm giữa các thành viên, tập 5 chương trình "Quán Nhà Haha" còn mở ra hành trình khám phá văn hóa, lịch sử và ẩm thực Huế qua những trải nghiệm gần gũi.

Khai mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Kể câu chuyện văn hoá Thủ đô qua tà áo dài

Khai mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Kể câu chuyện văn hoá Thủ đô qua tà áo dài

Tối 21/11, tại Bảo tàng Hà Nội, Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội năm 2026 chính thức khai mạc với chủ đề "Nét đẹp truyền thống – Hơi thở đương đại".

Để du lịch Việt Nam thực sự cất cánh

Để du lịch Việt Nam thực sự cất cánh

Sáng 21/11/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 59/2026/QH16 về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam. Cụ thể hóa định hướng của Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, quyết sách này mở ra cơ hội tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, huy động nguồn lực và nâng cao sức cạnh tranh của du lịch. Cơ hội đã mở ra, nhưng để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, điều quyết định vẫn là hiệu quả tổ chức thực hiện, những giá trị văn hóa được gìn giữ và lợi ích thiết thực của người dân.

Biến cao tốc 60 năm tuổi thành công viên nghệ thuật trên cao

Biến cao tốc 60 năm tuổi thành công viên nghệ thuật trên cao

Từ một tuyến đường cao tốc cũ kỹ 60 năm tuổi. Tuyến cao tốc cũ KK hay còn được gọi với cái tên quen thuộc là Tokyo Sky Corridor nằm giữa thủ đô Tokyo, Nhật Bản, đã được hoán cải chức năng thành không gian đi bộ dành cho các sự kiện nghệ thuật công cộng. Đây là một mô hình rất đáng học hỏi ở các nước hiện nay.

Tuần Văn hóa - Du lịch Quảng Trị: Tiềm năng từ miền di sản và vùng đất lửa

Tuần Văn hóa - Du lịch Quảng Trị: Tiềm năng từ miền di sản và vùng đất lửa

Từ ngày 24 đến 30/11/2026, Tuần Văn hóa - Du lịch Quảng Trị, kỳ I năm 2026 với chủ đề "Rực rỡ miền kỳ quan - Linh thiêng vùng đất lửa" sẽ diễn ra tại nhiều địa điểm trên địa bàn tỉnh.

Sa Pa hút khách du lịch mùa Đông

Sa Pa hút khách du lịch mùa Đông

Với sự đa dạng về hình thái thời tiết, khí hậu, cảnh quan, sản phẩm du lịch..., chuỗi Lễ hội theo mùa tại Lào Cai đã thực sự xóa bỏ tính mùa vụ, giúp các điểm đến tại địa phương sôi động quanh năm và thu hút du khách có lý do quay lại nhiều lần trong năm, mỗi lần là một trải nghiệm khác biệt.

Kết nối tinh hoa ẩm thực, thúc đẩy phát triển du lịch

Kết nối tinh hoa ẩm thực, thúc đẩy phát triển du lịch

Chiều 20/11, tại Trung tâm Văn hóa - Triển lãm thành phố Bắc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc Liên hoan du lịch ẩm thực Bắc Ninh năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa ẩm thực hội tụ - Kết nối du lịch Bắc Ninh”.

Vừa số hóa di sản Suối cá thần, vừa gìn giữ văn hóa Mường cổ

Vừa số hóa di sản Suối cá thần, vừa gìn giữ văn hóa Mường cổ

Trước yêu cầu đổi mới trong quản lý và khai thác du lịch, chính quyền địa phương đang đẩy mạnh số hóa cơ sở dữ liệu di sản, ứng dụng công nghệ vào quản trị điểm đến để gìn giữ trọn vẹn bản sắc văn hóa bản địa và phát triển kinh tế du lịch bền vững.

Đường Lâm – Vẻ đẹp được lưu giữ của một làng Việt cổ

Đường Lâm – Vẻ đẹp được lưu giữ của một làng Việt cổ

Giữa những đổi thay của đời sống, làng cổ Đường Lâm (phường Sơn Tây, thành phố Hà Nội) vẫn lưu giữ được những dấu tích quý giá của một làng Việt cổ với cổng làng, đình, chùa, giếng nước, đường gạch, tường đá ong và những nếp nhà rêu phong. Không chỉ mang giá trị kiến trúc, lịch sử, Đường Lâm còn là nơi lưu giữ những phong tục, tập quán và nếp sống của người Việt qua nhiều thế hệ.

Côn Đảo: Hồi sinh 12 loài san hô cứng, giữ trọn nhịp thở di sản

Côn Đảo: Hồi sinh 12 loài san hô cứng, giữ trọn nhịp thở di sản

Từ ngày 27 đến 29/11/2026, tại Đặc khu Côn Đảo, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phối hợp cùng Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo, UBND Đặc khu Côn Đảo và các đơn vị tổ chức chiến dịch "Vì Biển đảo xanh" với thông điệp "Không rác thải nhựa – San hô hồi sinh".