Du lịch bảo vệ môi trường, du lịch có trách nhiệm đang là xu hướng được ngày càng nhiều du khách ở mọi lứa tuổi quan tâm hưởng ứng khi đến Lào Cai. 

Xu hướng này phù hợp với định hướng xây dựng du lịch xanh, du lịch bền vững tại địa phương khi sở hữu lợi thế về cảnh sắc thiên nhiên, các khu rừng đặc dụng, Vườn Quốc gia Hoàng Liên - Vườn di sản ASEAN với hệ sinh thái đa dạng.

Du lịch có trách nhiệm

Những năm qua, Vườn Quốc gia Hoàng Liên đón nhiều đoàn khách tham quan. Hầu hết các đoàn khách đều tích cực phối hợp với cơ quan quản lý chung tay bảo vệ môi trường rừng, môi trường du lịch.

Chuyến leo đỉnh Fansipan của chị Cao Hương và nhóm bạn đến từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước diễn ra an toàn và để lại nhiều kỷ niệm đẹp. Để chuẩn bị cho chuyến đi, ngoài các đồ dùng thiết yếu như các đoàn leo núi khác, đoàn do chị Hương phụ trách chuẩn bị thêm nhiều túi cỡ lớn để thu gom rác trên núi.

Mang trong mình niềm đam mê leo núi, chị Cao Hương chinh phục hầu hết các đỉnh núi cao trên cả nước và một số đỉnh núi nổi tiếng ở nước ngoài. Mỗi lần đi chị đều có thói quen thu gom rác do du khách vứt bỏ trên những bãi cỏ, dưới hốc cây, trên đường leo núi... tại một số điểm đến.

"Chúng tôi mong cộng đồng những người yêu thích leo núi, trekking dạo bộ có thể lan tỏa hoạt động này để du khách nói chung nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường",  chị Cao Hương chia sẻ.

Gia đình chị Ngô Ánh Mai, du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh vừa có chuyến tham quan suối Vàng, thác Tình yêu nằm ngay dưới chân đèo Ô Quý Hồ. Chị cho biết, các thành viên trong gia đình đều rất ấn tượng với phong cảnh hùng vĩ của thiên nhiên kết hợp với cảnh vật hoang sơ thơ mộng của khu rừng. Với nguyên tắc "gói lại những gì bạn mang đến", trong chuyến đi, các con của chị được giáo dục thói quen bảo vệ môi trường và trân trọng, gìn giữ tài nguyên, cảnh sắc thiên nhiên của Vườn Quốc gia.

"Dọc đường trekking qua nhiều địa hình, chúng tôi không bắt gặp rác thải, túi nylon. Các du khách khác cũng như gia đình tôi đều chủ động phân loại rác và không vứt rác tại đây", chị Ngô Ánh Mai nói.

Vườn Quốc gia Hoàng Liên là điểm đến yêu thích với du khách trong và ngoài nước. Nhiều năm về trước, Vườn có những cách làm truyền thống để bảo vệ môi trường như: tạo nên những thùng rác từ vật liệu mây, tre, gỗ, đá... thân thiện môi trường để khách thuận tiện để rác vào nơi quy định dọc đường đi; định kỳ hằng tuần, hằng tháng, nhân viên lên núi vào rừng thu gom.

Tuy vậy, theo ông Phạm Minh Đức, Phó Giám đốc Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên, cách làm này hiệu quả không cao khi lượng khách nhiều mà nhân lực có hạn, thùng rác đặt trong rừng bị gió bão, động vật tác động. Ngoài ra, ý thức một bộ phận du khách vẫn chưa cao khi không vứt rác đúng nơi quy định.

Trước thực trạng đó, đơn vị thay đổi cách thu gom rác thải. Không còn những thùng rác dọc tuyến chinh phục Fansipan mà thay vào đó, rác thải được chính du khách, hướng dẫn viên tự quản lý và mang ra khỏi rừng. Trước khi xuất phát, tất cả đều được tuyên truyền, phát túi đựng rác và cách làm này đã phát huy hiệu quả.

"Mục tiêu chính của Vườn vẫn là khai thác du lịch nhưng phải kết hợp với bảo tồn, giữ gìn hệ sinh thái. Đó là 2 nhiệm vụ luôn luôn song hành với nhau. Các đoàn khách vào Vườn đều được cán bộ của Vườn tuyên truyền về vệ sinh môi trường để giữ gìn Vườn Quốc gia bền vững, khai thác lâu dài", Phó Giám đốc Trung tâm Du lịch và Bảo tồn sinh vật Hoàng Liên cho biết.

Doanh nghiệp chung tay

Không chỉ du khách hay nhà quản lý, xu hướng du lịch bảo vệ môi trường còn đòi hỏi sự tham gia tích cực và thiết thực từ các doanh nghiệp du lịch. Xác định rõ điều này, tỉnh Lào Cai nỗ lực thúc đẩy các doanh nghiệp, cộng đồng địa phương xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái, thân thiện môi trường, gắn kết chặt chẽ với quy định về bảo vệ môi trường thông qua các giải pháp, tác động quản lý trong quy hoạch, chính sách, thể chế.

Điển hình là việc xây dựng, ban hành Bộ chỉ số Quản lý điểm đến Du lịch tỉnh Lào Cai làm căn cứ đánh giá tác động của phát triển du lịch tới môi trường, cảnh quan tự nhiên, tài nguyên du lịch và văn hóa địa phương... Trong đó, Topas Ecolodge - khu nghỉ dưỡng nằm ẩn sâu trong Vườn Quốc gia Hoàng Liên là một trong những điểm sáng với các hoạt động thiết thực đã ngăn chặn, giảm thiểu tác động tới môi trường trong quá trình kinh doanh.

Đại diện Topas Ecolodge cho biết, khu nghỉ dưỡng cố gắng tái sử dụng rác thải nhiều nhất có thể. Cơ sở xây dựng hệ thống tái chế để tái sử dụng rác thải ở mức đối đa, đảm bảo tất cả rác thải từ bếp và nhà hàng đều được sắp xếp và sử dụng hiệu quả. Thức ăn thừa được gửi tới cho nông dân địa phương để nuôi gia súc. Rác thải nhựa được sử dụng tại đây đều là loại có khả năng tự phân hủy. Topas Ecolodge đã đầu tư máy nghiền thủy tinh có thể nghiền nát chai thủy tinh thành cát mịn, sau này có thể được sử dụng làm bê tông trong xây dựng và bảo trì.

Topas Ecolodge đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải từ nhà bếp và phòng giặt ngăn việc xả thải ra cộng đồng. Theo đó, nước thải được lọc qua một quy trình sinh học nhằm đảm bảo không gây ảnh hưởng, phá hủy hệ sinh thái môi trường địa phương.

Đặc biệt, Giải chạy "Marathon vượt núi Topas" (VMM), giải chạy địa hình do Topas Group tổ chức là giải lâu đời nhất trong chuỗi giải Vietnam Trail Series cũng nổi tiếng là hoạt động bảo vệ môi trường tích cực. Với phương châm "Không rác thải trong giải chạy", các vận động viên tham gia đều ký cam kết không xả rác, nếu vi phạm sẽ bị buộc dừng cuộc đua.

Trong những năm qua, tỉnh Lào Cai ban hành nhiều chủ trương, chính sách, định hướng để quy hoạch phát triển du lịch xanh, bền vững, đồng thời vận dụng sáng tạo, linh hoạt giải pháp phù hợp để thúc đẩy ngành du lịch phát triển theo hướng này, dựa trên ba trụ cột chính: Môi trường, kinh tế và xã hội. Trong đó, môi trường là nền tảng, cốt lõi nhằm bảo vệ, giữ gìn vẻ đẹp tự nhiên, yếu tố tạo ra sức hút đặc trưng cho du lịch Lào Cai.

Từ đây, địa phương xây dựng và triển khai quy hoạch phát triển du lịch, định hướng xây dựng mô hình, điểm đến xanh gắn với các loại hình du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, kết hợp giữa bảo vệ cảnh quan tự nhiên, môi trường sinh thái và phát huy, tôn vinh giá trị văn hóa, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.

Tiêu biểu, khu nghỉ dưỡng Topas Ecolodge được bình chọn là một trong 50 khu nghỉ dưỡng độc đáo thế giới; Khu du lịch Cáp treo Fansipan Legend của Tập đoàn Sun Group được trao giải "Khu du lịch văn hóa hàng đầu thế giới 2023" và "Khu du lịch có phong cảnh thiên nhiên hàng đầu thế giới 2023; mô hình du lịch cộng đồng tại bản Tả Van, Cát Cát được Hiệp hội Du lịch các quốc gia Đông Nam Á công nhận, vừa bảo tồn vẻ đẹp tự nhiên, vừa xây dựng các sản phẩm dịch vụ thân thiện, góp phần nâng cao đời sống người dân...