Ngày 16/7, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội thảo quốc tế "Đánh giá các giá trị nổi bật toàn cầu và định hướng xây dựng Hồ sơ đề cử Di sản thế giới khu Cảnh quan văn hóa - sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc" với sự tham dự của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế, sở, ngành và địa phương liên quan.

Hội thảo nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ xây dựng Hồ sơ đề cử Di sản thế giới đối với khu Cảnh quan văn hóa - sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, đánh giá toàn diện các giá trị văn hóa, thiên nhiên và mối quan hệ tương tác giữa con người với môi trường, xác lập. Các đại biểu cũng củng cố luận cứ khoa học về giá trị nổi bật toàn cầu, phạm vi, ranh giới khu vực đề cử và vùng đệm; tính toàn vẹn, xác thực cũng như định hướng quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di sản lâu dài theo tiêu chí và yêu cầu Công ước Bảo vệ Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới năm 1972. Hướng dẫn thực hiện Công ước Di sản thế giới.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Tân Văn, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học địa chất và Khoáng sản khẳng định, thời gian qua, nhiều nhóm chuyên gia trong nước và quốc tế đã tích cực tham gia nhằm làm rõ khả năng đáp ứng các tiêu chí của Di sản đề cử và kết quả bước đầu đang được đánh giá khả quan. Tuy nhiên, quá trình xây dựng hồ sơ đang đối mặt với một số vấn đề cần sớm thống nhất về nội dung chuyên môn và quy trình, thủ tục pháp lý. Hội thảo là cơ hội để tỉnh Ninh Bình, cộng đồng địa phương, doanh nghiệp và các chuyên gia nhìn lại một số kết quả nghiên cứu bước đầu, trao đổi thấu đáo về những thách thức tồn đọng.

Hội thảo cần tập trung thảo luận để xác định rõ tính chất di sản, phương án ranh giới, lộ trình đề cử và cơ chế phối hợp hiệu quả. Trên thực tế, để đảm bảo tính khả sinh lâu dài cho một quần thể Voọc mông trắng khoảng 3.000-4.000 cá thể, yêu cầu tiên quyết là Di sản đề cử phải là một thực thể đơn nhất, liền khoảnh; bắt buộc phải có một hành lang sinh thái với chiều rộng tối thiểu 1km kết nối các bộ phận Vân Long và Kim Bảng. Tuy nhiên, trong phạm vi tỉnh Ninh Bình, việc xác lập hành lang này không khả thi do các hoạt động khai thác đá, sản xuất xi măng và vật liệu xây dựng đã mở rộng, cả về hiện trạng lẫn theo quy hoạch, đến sát đường phân thủy là ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Ninh Bình và Phú Thọ. Vì vậy, giải pháp khả dĩ nhất là mở rộng phạm vi đề cử sang tỉnh Phú Thọ (khu vực giáp ranh) để bảo vệ các dải núi đá vôi kéo dài; nếu có thể, cân nhắc việc mở rộng sang cả khu vực Hương Sơn (Hà Nội) - nơi cũng đang nằm trong Danh sách đề cử dự kiến.

Các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận về việc đề cử một di sản độc lập hay là một bộ phận mở rộng của Quần thể Danh thắng Tràng An, theo lộ trình gấp rút hay lộ trình chuẩn của UNESCO; đề cử một di sản trong phạm vi tỉnh Ninh Bình hay liên tỉnh; làm rõ cơ chế đặt hàng/đấu thầu cho các nhóm chuyên gia; đặc biệt cần tháo gỡ các thủ tục pháp lý để nhóm khảo cổ sớm có tư cách pháp nhân thực hiện các giấy phép khai quật, thăm dò theo quy định. Các đại biểu cũng đề cập đến việc thiết lập một cơ chế phối hợp trực tuyến và trực tiếp định kỳ giữa các nhóm chuyên gia trong nước và quốc tế để đồng bộ hóa phương pháp luận, đảm bảo tiến độ lấy, phân tích mẫu trong thời gian tới, điều kiện tiên quyết để hồ sơ có đủ sức thuyết phục về mặt khoa học.

Thông qua các phiên thảo luận, các đại biểu sẽ thống nhất về những vấn đề kỹ thuật và tạo ra sự đồng thuận cao nhất giữa chính quyền, cộng đồng địa phương, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức trong nước và quốc tế, cam kết đưa hồ sơ đề cử Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc về đích một cách khoa học, chuyên nghiệp và đúng tầm.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Trần Song Tùng khẳng định, chủ trương xây dựng Hồ sơ đề cử khu Cảnh quan văn hóa - sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản thế giới đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý và Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO chính thức đưa vào Danh sách dự kiến Di sản thế giới theo Công ước 1972. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục phối hợp với các bên liên quan, tổ chức quốc tế và đội ngũ nhà khoa học triển khai nghiên cứu xây dựng Hồ sơ di sản trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản thế giới. Hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với mong muốn trao đổi kết quả nghiên cứu, đánh giá khách quan, phản biện khoa học độc lập, kinh nghiệm quốc tế quý báu và khuyến nghị có giá trị nhằm tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ đề cử trên cơ sở khách quan, khoa học, phù hợp với quy định của Công ước Di sản thế giới.