Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc kết hợp giữa thể thao, văn hóa và du lịch không chỉ là một xu hướng mà còn là một chiến lược phát triển bền vững.

Những lĩnh vực tưởng chừng như riêng biệt này lại có mối liên hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau, tạo nên sức mạnh tổng hợp để thúc đẩy kinh tế, quảng bá hình ảnh quốc gia và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thể thao, đặc biệt là các môn truyền thống, thường gắn liền với lịch sử, phong tục và bản sắc văn hóa của một quốc gia. Khi kết hợp với du lịch, thể thao vừa như là một hoạt động giải trí vừa mang đến cho du khách cơ hội khám phá văn hóa địa phương.

Các sự kiện thể thao có sức mạnh kết nối con người trên toàn thế giới, bất kể ngôn ngữ hay văn hóa. Những sự kiện thể thao lớn như Olympic, World Cup… hay các giải đấu quốc gia vừa thu hút người hâm mộ vừa là cơ hội để quốc gia tổ chức quảng bá hình ảnh đất nước.

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), du lịch văn hóa kết hợp các sự kiện thể thao là một trong những phân khúc phát triển nhanh nhất trong ngành du lịch toàn cầu, với tốc độ tăng trưởng hàng năm khoảng 6-8%. Báo cáo của UNWTO nhấn mạnh rằng các sự kiện thể thao không chỉ thu hút người hâm mộ mà còn thúc đẩy du lịch văn hóa, khi du khách thường kết hợp tham dự sự kiện với khám phá văn hóa, ẩm thực và di sản địa phương.

Điển hình có thể kể đến Nhật Bản - một trong những quốc gia đi đầu trong việc làm thể thao để quảng bá văn hóa và phát triển du lịch. Theo UNWTO, lượng khách du lịch quốc tế đến Nhật Bản tăng trung bình 8-10%/năm trong giai đoạn 2015-2019, với đóng góp lớn từ các sự kiện thể thao. Chỉ tính riêng các giải đấu sumo lớn (Grand Sumo Tournaments) được tổ chức 6 lần mỗi năm tại các thành phố như Tokyo, Osaka, Nagoya và Fukuoka đã thu hút hàng trăm nghìn khán giả, bao gồm cả du khách quốc tế. 

Theo ước tính, mỗi giải đấu sumo tại Tokyo có thể mang lại doanh thu từ vé khoảng 1,5 - 2 tỷ Yên Nhật (tương đương 10 - 13 triệu USD). Ngoài ra, Tokyo Marathon thường niên là một trong những sự kiện marathon lớn nhất thế giới, thu hút hơn 10.000 du khách quốc tế mỗi năm, với chi tiêu trung bình khoảng 2.000 USD/người, mang lại tổng doanh thu cho đất nước “mặt trời mọc” khoảng 300 triệu USD/năm, bao gồm vé tham gia, tài trợ và các hoạt động liên quan.

Hay như Qatar đã đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng và quảng bá văn hóa để tổ chức FIFA World Cup 2022. Đây là sự kiện thể thao lớn nhất từng được tổ chức tại Trung Đông, thu hút hàng triệu du khách quốc tế. Và nhờ vào sự kiện này, lượng khách du lịch quốc tế đến Qatar tăng hơn 30% trong năm 2022, mang lại doanh thu ước tính hơn 17 tỷ USD, bao gồm vé, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ du lịch.

Thêm một ví dụ khác, đó là Tour de France - một trong những sự kiện thể thao lớn nhất thế giới, kết hợp quảng bá văn hóa, ẩm thực và các di sản nổi tiếng của Pháp, thu hút hơn 12 triệu khán giả trực tiếp mỗi năm, trong đó có hàng trăm nghìn du khách quốc tế. Tổng doanh thu từ sự kiện ước tính đạt 500 triệu USD/năm, bao gồm vé, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ du lịch.

Du lịch thể thao đang trở thành một xu hướng toàn cầu, nơi du khách không chỉ tham quan mà còn tham gia vào các hoạt động thể thao. Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển loại hình này với các môn chạy bộ đường mòn ở Sapa, lặn biển ở Nha Trang hay đạp xe xuyên rừng ở Cát Tiên… Những trải nghiệm này vừa giúp du khách khám phá thiên nhiên vừa kết nối với văn hóa bản địa, như tham gia các lễ hội của người dân tộc thiểu số hoặc thưởng thức ẩm thực địa phương sau mỗi hành trình.

Nhiều môn thể thao truyền thống của Việt Nam như đấu vật, đua thuyền, kéo co hay cờ người không chỉ là hoạt động thể chất mà còn mang đậm giá trị văn hóa. Việc tổ chức các giải đấu hoặc lễ hội thể thao truyền thống tại các địa điểm du lịch nổi tiếng như Hội An, Huế hay Hà Nội vừa giúp bảo tồn di sản vừa thu hút du khách trong và ngoài nước.

Bên cạnh đó, các sự kiện thể thao quốc tế như SEA Games hay các giải marathon quốc tế tại Việt Nam đã trở thành cơ hội để quảng bá du lịch. Những địa điểm tổ chức như Hạ Long, Đà Nẵng, Nha Trang hay Phú Quốc vừa là nơi thi đấu vừa là điểm đến hấp dẫn cho vận động viên và du khách.

Tổng doanh thu từ các sự kiện này không chỉ đến từ tổ chức sự kiện mà còn từ các hoạt động du lịch liên quan, với con số ước tính hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của việc kết hợp thể thao với văn hóa và du lịch trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Các giải marathon quốc tế được tổ chức tại Việt Nam như: VPBank Hanoi International Marathon - giải chạy thường niên do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phát động, Techcombank Ho Chi Minh City International Marathon, các giải chạy bộ thuộc VnExpress Marathon và Vietnam Mountain Marathon... đã trở thành những sự kiện thể thao kết hợp du lịch nổi bật.

Theo Liên đoàn Điển kinh Việt Nam, cả nước mỗi năm có gần 60 giải bán marathon, marathon và siêu marathon, tiếp tục mang lại lợi ích kinh tế đáng kể, đặc biệt là từ các giải đấu quốc tế và các sự kiện như diễn đàn kinh tế thể thao.

Các giải chạy mang lại tác động kinh tế đáng kể cho địa phương, thể hiện qua chi tiêu cho thực phẩm, đồ uống, tham quan, giải trí, mua sắm, lưu trú khách sạn, vận chuyển, dịch vụ hàng không… Điển hình như Giải Marathon quốc tế Hà Nội - Techcombank (đơn vị duy nhất hiện có bộ phận đo lường tác động kinh tế) giải này mang lại tác động kinh tế địa phương ước tính khoảng 12,6 triệu USD. VPBank Hanoi International Marathon 2024 thu hút gần 11.000 vận động viên từ 20 quốc gia/vùng lãnh thổ, là hoạt động mở màn cho Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2024, kết hợp thể thao và âm nhạc để lan tỏa giá trị sống tích cực, truyền cảm hứng sáng tạo, thúc đẩy du lịch và quảng bá hình ảnh Hà Nội.

Đáng chú ý, các giải chạy tại Hà Nội đều có “mẫu số chung” là lấy yếu tố văn hóa, di sản làm cốt lõi để quảng bá, cung đường chạy đi qua nhiều di sản tiêu biểu của Thủ đô, kết hợp nghệ thuật, nhiếp ảnh để quảng bá hình ảnh Hà Nội.