Những ngày tháng Tư, khi sương sớm còn giăng nhẹ trên triền đá, Khâu Vai (tỉnh Tuyên Quang) bắt đầu rộn ràng chuẩn bị đón mùa chợ tình. Phiên chợ "phong lưu" - nơi những câu chuyện yêu thương được nối dài qua bao thế hệ lại sắp gọi bước chân du khách tìm về.

Lễ hội Chợ tình Khâu Vai năm 2026 với chủ đề "Khâu Vai - Phiên chợ tình mãi gọi" dự kiến diễn ra từ ngày 12 - 13/5 (tức 26 - 27/3 âm lịch), với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc. Đây không chỉ là sự kiện thường niên mà còn là điểm nhấn trong hành trình quảng bá hình ảnh, con người và bản sắc văn hóa vùng cao đá.

Ngay từ những ngày này, không khí chuẩn bị đã lan tỏa khắp các thôn bản. Từng con đường, góc chợ, không gian sinh hoạt cộng đồng được chỉnh trang; người dân tất bật chuẩn bị trang phục, luyện tập các tiết mục văn nghệ, dựng lại những gian hàng ẩm thực truyền thống. Mỗi người, mỗi nhà đều mang theo một niềm háo hức rất riêng, như chờ đón một cuộc hẹn đã được giữ gìn qua nhiều thế hệ.

Điểm nhấn của lễ hội năm nay là chuỗi hoạt động đậm đà bản sắc như trình diễn trang phục các dân tộc, hát giao duyên, thi giã bánh dày, thi ẩm thực từ ngô, hội thi chim họa mi hót, thi "dê khỏe, dê đẹp", các trò chơi dân gian và thể thao truyền thống. Không gian lễ hội còn mở rộng với các điểm trải nghiệm như mê cung đá, khu vực check-in cảnh quan, tham quan lòng hồ Nho Quế… tạo nên một hành trình khám phá đa sắc màu cho du khách.

Trong đó, không gian ẩm thực luôn là điểm dừng chân hấp dẫn. Những món ăn quen thuộc của đồng bào vùng cao như thắng cố, mèn mén, bánh dày, rượu ngô, thịt gác bếp… được chế biến ngay tại chỗ, lan tỏa hương vị núi rừng đặc trưng. Không chỉ thưởng thức, du khách còn có thể trực tiếp tham gia các hoạt động chế biến, cảm nhận trọn vẹn sự tinh tế trong văn hóa ẩm thực của từng dân tộc.

Ông Hoàng Ngọc Thành, Chủ tịch UBND xã Khâu Vai cho biết, lễ hội năm nay được địa phương chuẩn bị kỹ lưỡng, chú trọng cả nội dung và hình thức tổ chức. "Chúng tôi xác định việc giữ gìn những giá trị văn hóa nguyên bản của chợ tình là yếu tố cốt lõi, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm để thu hút du khách. Địa phương cũng tăng cường công tác đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, hướng tới xây dựng chợ tình Khâu Vai trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, bền vững của tỉnh", ông Thành chia sẻ.

Nhắc đến chợ tình Khâu Vai, không thể không kể đến câu chuyện tình buồn nhưng thủy chung của chàng Ba và nàng Út - nguồn cội hình thành nên phiên chợ độc đáo này. Tương truyền, họ yêu nhau say đắm nhưng vì những rào cản của dòng họ, không thể nên duyên vợ chồng. Không thể đến với nhau, hai người hẹn cứ mỗi năm một lần, vào ngày 27/3 âm lịch, sẽ trở lại Khâu Vai để gặp nhau, sẻ chia những tâm tình chưa nói hết.

Lời hẹn ấy, qua năm tháng, không chỉ của riêng một đôi lứa mà đã trở thành lời hẹn chung của bao thế hệ. Những người yêu nhau nhưng không thể đến với nhau tìm về để gặp lại, để hỏi thăm nhau một câu bình dị. Những người đã có gia đình cũng đến, không phải để nối lại tình xưa, mà để giữ gìn một ký ức đẹp, một phần thanh xuân không thể quên.

Theo thời gian, chợ tình Khâu Vai không còn bó hẹp trong câu chuyện "người cũ gặp lại người xưa", mà mở rộng thành không gian hẹn hò của tình yêu. Nhiều đôi trai gái đã gặp nhau, nên duyên từ chính phiên chợ này. Có người đến chợ tình khi chưa biết yêu, và ra về với một mối duyên vừa chớm nở. Có người đi qua nhiều mùa chợ, để rồi tìm được một nửa của mình giữa tiếng khèn, câu hát giao duyên.

Đêm Khâu Vai, khi ánh lửa bập bùng bên những gian hàng, khi tiếng khèn Mông, tiếng hát lượn, hát phưn vang lên giữa núi đá, cũng là lúc phiên chợ bước vào khoảnh khắc sâu lắng nhất. Sương đêm buông nhẹ, gió mang theo chút lạnh mơn man, đủ để những bàn tay tìm đến nhau, những ánh mắt chạm nhau trong im lặng mà vẫn đầy ắp cảm xúc.

Giữa dòng người đông đúc, vẫn có những cuộc gặp gỡ lặng lẽ. Những người đã bước qua tuổi trẻ tìm về để gặp lại bạn cũ, nhắc lại những kỷ niệm xưa. Những câu chuyện đời thường, từ nương ngô, vụ mùa đến con cái, sức khỏe… cứ thế được sẻ chia bên chén rượu ngô ấm nồng. Chính những điều giản dị ấy lại làm nên chiều sâu nhân văn của chợ tình Khâu Vai - nơi tình yêu không chỉ là cảm xúc lứa đôi mà còn là sự gắn bó, sẻ chia giữa con người với con người.

Ngày nay, dù có thêm nhiều yếu tố mới phục vụ phát triển du lịch, chợ tình Khâu Vai vẫn giữ được cốt lõi văn hóa riêng có. Đó là sự chân thành, mộc mạc trong cách người ta tìm đến nhau; là sự thủy chung được gìn giữ qua năm tháng; là không gian để mỗi người lắng lại, tìm về với những giá trị sâu thẳm trong tâm hồn.

Giữ hẹn Khâu Vai, vì thế, không chỉ là giữ một phiên chợ, mà còn là giữ gìn một phần ký ức, một nét văn hóa đặc sắc của vùng cao. Để rồi mỗi mùa thương nhớ đi qua, Khâu Vai lại tiếp tục gọi về những bước chân, những câu chuyện, những mối duyên - nối dài qua thời gian./.