Khánh Hòa xác định, du lịch là một trong bốn "trụ cột" động lực tăng trưởng kinh tế 2 con số ở giai đoạn 2025 - 2030. 

Mục tiêu đặt ra là khách số lượng du lịch tăng 15%/năm và đến năm 2030 tổng lượng khách đạt 20,5 triệu lượt, trong đó có 10,5 triệu lượt khách quốc tế, đóng góp vào GRDP 15% và đóng góp thu ngân sách 20%. Phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với các lợi thế về nông nghiệp có tính đặc thù là định hướng để Khánh Hòa "làm mới" các sản phẩm.

Để du lịch canh nông thực sự bền vững, không chỉ theo trào lưu hay "ăn xổi", Khánh Hòa xây dựng "Bộ tiêu chuẩn du lịch xanh" và Đề án "Phát triển sản phẩm OCOP trở thành đại sứ du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030".

"Đại sứ" du lịch thầm lặng

Sau kỳ nghỉ 3 ngày 2 đêm ở Khánh Hòa cùng gia đình, anh Park, du khách đến từ Hàn Quốc dành khá nhiều thời gian lựa chọn quà mang về. Anh cẩn thận gói từng túi nho khô, táo sấy dẻo, vừa làm quà cho người thân, vừa như cách lưu giữ "hương vị" của chuyến đi.

"Chúng tôi đã được tận mắt thấy những chùm nho căng mọng, những quả táo giòn và ngọt. Những món quà này mang về tặng bạn bè chắc chắn rất thích. Gia đình tôi sẽ kể về những trải nghiệm rất vui khi du lịch ở nơi này. Cũng có thể, khi dùng món quà này - mọi người thêm một lần nữa đến với Khánh Hòa", anh Park chia sẻ.

Không chỉ anh Park mà có lẽ rất nhiều người đi đến vùng đất nào đó đều tìm những sản vật để thưởng thức, mang về tặng người thân. Khi trong vali hành lý của du khách mang theo những gói quà có xuất xứ từ địa danh đã đến cũng chính là lúc thương hiệu du lịch tới được những miền xa hơn. Với khoảng 600 sản phẩm OCOP, tỉnh Khánh Hòa đặt mục tiêu mới: Đưa nông sản, làng nghề thành "đại sứ du lịch".

Tại vùng chuyên canh xoài Cam Lâm, Suối Dầu, sản phẩm xoài sấy đã trở thành OCOP 3 sao tiêu biểu và được nhiều du khách chọn làm quà tặng. Sự chuyển hướng này vừa giúp nâng cao giá trị trái xoài, vừa mở ra cách làm mới: Gắn chế biến nông sản với trải nghiệm du lịch. Du khách đến Cam Lâm không chỉ tham quan vườn xoài, tự tay hái quả, thưởng thức vị ngọt đặc trưng mà còn được chứng kiến quy trình sơ chế, sấy, đóng gói ngay tại địa phương. Trải nghiệm ấy giúp xoài Cam Lâm vượt ra khỏi khuôn khổ một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần, trở thành một phần của hành trình du lịch.

Ông Đặng Thế Truyền, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn CAMLAMONLINE (xã Cam Lâm) chia sẻ, du khách đến vườn, cùng tìm hiểu cách nông dân trồng, chăm sóc trái xoài rồi tận mắt thấy quy trình chế biến sạch, an toàn. Vì thế, họ tin tưởng và sẵn sàng mua làm quà. Quan trọng hơn, họ mang câu chuyện về xoài Cam Lâm đi khắp nơi. Đó là cách doanh nghiệp mở rộng thị trường bền vững nhất.

Trong chiến lược dài hạn, tỉnh Khánh Hòa đang xây dựng đề án "Phát triển sản phẩm OCOP trở thành đại sứ du lịch tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 2026 - 2030", với tổng kinh phí dự kiến gần 98 tỷ đồng. Đề án này đặt ra mục tiêu, doanh thu từ sản phẩm OCOP gắn với du lịch chiếm ít nhất 15% tổng doanh thu OCOP toàn tỉnh; hình thành tối thiểu 30 điểm giới thiệu và trải nghiệm OCOP kết hợp du lịch, phân bổ đều cho khu vực phía Bắc và phía Nam. Các sản phẩm đặc thù chế biến từ rong nho, nho, táo, cừu, yến sào… được ưu tiên xây dựng câu chuyện thương hiệu, gắn với bản sắc từng vùng.

Để quà quê OCOP thành "đại sứ du lịch", Khánh Hòa sẽ xây dựng bản đồ số OCOP gắn với du lịch, triển khai mã QR truy xuất nguồn gốc cho 100% sản phẩm; ứng dụng công nghệ 3D, video 360 độ trong quảng bá. Điều này giúp sản phẩm OCOP tiếp cận du khách hiệu quả hơn trên nền tảng số. Việc sản phẩm OCOP lên kệ hàng các sàn thương mại điện tử mở rộng kênh phân phối, đưa nông sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước.

"Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là hàng hóa mà phải trở thành một câu chuyện của vùng đất. Khi du khách cầm trên tay một sản phẩm, họ cần biết nó được làm ra ở đâu, bởi ai, trong điều kiện tự nhiên và văn hóa như thế nào. Từ bản đồ số OCOP gắn với du lịch đến các nền tảng thương mại điện tử sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa người sản xuất và du khách. Đó chính là những giá trị mà Khánh Hòa đang hướng tới nhằm định vị vai trò của OCOP trong phát triển du lịch bền vững", ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa nhấn mạnh.

Tạo "thước đo"chất lượng

Sự kết hợp giữa du lịch và nông nghiệp không đơn thuần là phép cộng cơ học mà là sự cộng hưởng giá trị. Phân tích sâu về vấn đề này, ông Phạm Thanh Tùng, Viện Kinh tế và Du lịch Nông nghiệp nhận định, du lịch nông nghiệp hữu cơ không chỉ là hình thức tham quan, trải nghiệm canh tác mà còn là cầu nối sống còn giữa người tiêu dùng và sản phẩm nông nghiệp sạch. Mô hình này mang lại lợi ích kép vô cùng rõ rệt. Cụ thể, nó hỗ trợ nông dân tiêu thụ sản phẩm tại chỗ với giá cao hơn, cắt giảm chi phí trung gian. Và quan trọng hơn là chúng ta bảo tồn được các giá trị nguyên bản. Du khách đến không chỉ ăn uống mà còn tham gia vào các hoạt động văn hóa như: múa cồng chiêng, lễ hội dân gian, cảm nhận nếp sống của cộng đồng địa phương. Chính nhờ du lịch, văn hóa bản địa có môi trường để "sống", được bảo vệ và không bị mai một trước làn sóng đô thị hóa…

Du lịch Khánh Hòa có đặc thù dựa rất nhiều vào tài nguyên môi trường tự nhiên. Do đó, việc gắn kết với nông nghiệp sinh thái và công nghệ cao để phát triển theo hướng xanh là sự lựa chọn phù hợp. Để tránh tình trạng phát triển ồ ạt, tự phát làm tổn hại môi trường, "Bộ tiêu chuẩn du lịch xanh" đã được định hình, tạo ra "thước đo" để các cơ sở kinh doanh dịch vụ áp dụng.

Ông Phạm Minh Nhựt, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nha Trang - Khánh Hòa cho biết, "Bộ tiêu chuẩn du lịch xanh" với các quy định rất khắt khe gồm 102 tiêu chí dành cho cơ sở lưu trú và 100 tiêu chí dành cho điểm tham quan. Trọng tâm của bộ tiêu chuẩn là bảo vệ môi trường, lấy chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của du khách làm trung tâm. Đây sẽ là "bộ lọc" giúp loại bỏ các mô hình làm ăn chộp giật, đồng thời giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả khai thác.

Để mô hình du lịch gắn với nông nghiệp không phát triển tự phát hoặc riêng lẻ, vai trò dẫn dắt của Nhà nước đặc biệt quan trọng. Thực tế cho thấy, khi các sản phẩm nông nghiệp đã dần định hình giá trị, bài toán đặt ra tiếp theo không chỉ là sản xuất, mà là tổ chức không gian du lịch, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường.

Ông Nguyễn Văn Hòa, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa khẳng định, du lịch của tỉnh đang chủ động liên kết chặt chẽ để hình thành chuỗi giá trị bền vững. Ngành Du lịch giữ vai trò kết nối, quảng bá và tổ chức tour, tuyến. Ngành Nông nghiệp đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các địa phương và người dân là chủ thể trực tiếp tham gia. Khi các mắt xích này được kết nối đồng bộ, du lịch mới có thể giữ chân du khách. Việc xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp gắn với du lịch không chỉ nhằm tăng giá trị hàng hóa mà còn góp phần định vị hình ảnh Khánh Hòa như một điểm đến đa trải nghiệm. Du khách có thể "đi biển - về vườn - lên rừng" trong cùng một hành trình.

Bước chuyển mình của Khánh Hòa sau sáp nhập đang tạo ra động lực phát triển mới, mở ra không gian và dư địa tăng trưởng rộng lớn. Để hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đòi hỏi Khánh Hòa phải triển khai đồng bộ chiến lược phát triển đa giá trị, nhất là du lịch. Với hàng trăm sản vật OCOP, kỳ vọng những món quà quê sẽ góp phần lan tỏa và xây dựng thương hiệu du lịch bền vững cho xứ Trầm Hương.