Döner Kebab: Từ món ăn đường phố đến “đế chế” ẩm thực tại châu Âu
Từ một quầy bán đồ ăn nhỏ tại Berlin (Đức) vào đầu những năm 1970, Döner Kebab đã trở thành một trong những món ăn nhanh phổ biến nhất châu Âu.
Sau hơn nửa thế kỷ phát triển, món ăn có nguồn gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ giữ vị trí đặc biệt tại Đức mà còn trở thành một phần quen thuộc trong đời sống ẩm thực của người Pháp. Nhờ giá cả tương đối phải chăng, tiện lợi và khả năng liên tục đổi mới, Kebab vẫn duy trì sức hấp dẫn dù phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng lớn và chi phí nguyên liệu tăng cao.
Năm 1972, tại ga Zoologischer Garten ở Tây Berlin, Kadir Nurman, một người Thổ Nhĩ Kỳ nhập cư, đã bán thịt cừu ướp gia vị, nướng trên xiên và kẹp trong bánh mì dẹt. Món ăn được thiết kế để phục vụ những người lao động bận rộn, có thể vừa đi vừa ăn. Từ mô hình đơn giản này, Döner Kebab bắt đầu hành trình chinh phục thị trường châu Âu.
Hơn 50 năm sau, Đức có trên 30.000 điểm bán Kebab. Döner Kebab đã trở thành một món ăn mang tính biểu tượng, thậm chí được xem như "phong vũ biểu" phản ánh biến động giá cả. Việc giá Kebab tăng, được gọi là hiện tượng "dönerflation", từng gây nhiều tranh luận trong dư luận Đức.

Món doner kebab. Nguồn: TasteAtlas
Dù nhiều quốc gia Trung Đông và Địa Trung Hải đều có những biến thể thịt nướng như Shawarma ở Liban, Gyros tại Hy Lạp hay Cevapi ở khu vực Balkan, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn khẳng định Döner Kebab là một phần quan trọng trong di sản ẩm thực của mình. Từ "Döner" bắt nguồn từ động từ Dönmek trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có nghĩa là "xoay", phản ánh phương thức nướng thịt trên trục quay.
Năm 2024, Thổ Nhĩ Kỳ đề nghị Liên minh châu Âu (EU) công nhận Döner Kebab là "đặc sản truyền thống được bảo đảm", qua đó áp dụng các quy định cụ thể về nguyên liệu và cách chế biến. Tuy nhiên, đề xuất này vấp phải sự phản đối của Đức, nơi Döner đã được biến đổi theo khẩu vị địa phương với nhiều loại thịt, rau và nước sốt khác nhau.
Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, Döner Kebab phát triển mạnh tại quốc gia này từ những năm 1980 và dần trở thành món ăn nhanh quen thuộc với sinh viên, người lao động và giới trẻ. Sau giai đoạn tăng trưởng kéo dài, ngành kinh doanh này từng chịu ảnh hưởng bởi những tranh cãi liên quan đến chất lượng thực phẩm và hình ảnh thiếu tích cực của một số cửa hàng. Tuy nhiên, nhiều cơ sở đã cải thiện không gian phục vụ, tăng lượng rau, đa dạng hóa nguyên liệu và phát triển các loại Döner Kebab thịt gà hoặc ít chất béo để đáp ứng thị hiếu mới.
Theo nghiên cứu của công ty tư vấn Gira, người Pháp đã tiêu thụ khoảng 400 triệu suất Döner Kebab trong năm 2025, mức cao kỷ lục. Với giá bán trung bình khoảng 9 euro, thị trường Döner Kebab tại Pháp được ước tính có giá trị hơn 3,5 tỷ euro. Kebab hiện là món ăn được tiêu thụ nhiều thứ năm trong lĩnh vực ăn uống ngoài gia đình, sau sandwich, hamburger, pizza và các loại salad hoặc bowl. Trên các nền tảng giao đồ ăn, Kebab đứng thứ ba, cho thấy khả năng thích ứng nhanh với sự phát triển của dịch vụ đặt món trực tuyến.
Sức hấp dẫn của Döner Kebab nằm ở sự tiện lợi và mức giá tương đối phù hợp. Một suất thường gồm thịt, bánh mì, khoai tây chiên và rau, mang lại một bữa ăn đầy đủ với giá dưới 10 euro. Dù giá Kebab đã tăng đáng kể so với thời kỳ trước đại dịch COVID-19, khi một suất chỉ có giá khoảng 5-6 euro, món ăn này vẫn được nhiều người lựa chọn trong bối cảnh sức mua chịu áp lực.
Pháp hiện có khoảng 9.000 cơ sở kinh doanh Kebab. Tuy nhiên, sự cạnh tranh khốc liệt cùng chi phí thịt, dầu ăn, rau củ và mặt bằng tăng cao đang gây sức ép lớn lên các cửa hàng. Đối với mô hình này, vị trí có ý nghĩa quyết định bởi lượng khách qua lại ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu.
Thị trường Kebab tại Pháp vẫn chủ yếu do các cơ sở độc lập chi phối. Các chuỗi và mô hình nhượng quyền chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng đang tăng trưởng nhanh. Một số thương hiệu tìm cách hiện đại hóa mô hình kinh doanh, mở rộng thực đơn và cải thiện hình ảnh nhằm tiếp cận nhóm khách hàng trẻ.
Döner Kebab cũng có thể mang lại lợi nhuận đáng kể nếu được vận hành hiệu quả. Với chi phí nguyên liệu ước tính khoảng 1 euro/suất, một cửa hàng có vị trí thuận lợi có thể đạt tỷ suất lợi nhuận ròng từ 25%-45%, tùy lượng hàng bán ra. Tuy nhiên, để thích ứng với giá thịt tăng, nhiều doanh nghiệp đang sử dụng nhiều thịt gà hơn, phát triển các món ít phụ thuộc vào thịt hoặc bổ sung hamburger, nugget và salad.
Xu hướng "nâng cấp" Döner Kebab cũng đang phát triển. Một số thương hiệu đưa ra các phiên bản mới như Kebab raclette, Kebab bowl, Kebab chay hoặc Kebab kết hợp với các món ăn quốc tế. Không gian cửa hàng được thiết kế hiện đại, phù hợp với mạng xã hội, trong khi hoạt động quảng bá khai thác hình ảnh người có ảnh hưởng để tiếp cận thế hệ trẻ.
Dù phải cạnh tranh với các chuỗi tacos và nhiều xu hướng ẩm thực mới, Döner Kebab vẫn giữ được vị thế vững chắc. Sự kết hợp giữa giá cả hợp lý, tính tiện lợi và khả năng đổi mới giúp món ăn này tiếp tục mở rộng đối tượng khách hàng.
Từ một món ăn đường phố gắn với cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ, Döner Kebab đã trở thành biểu tượng của sự giao thoa văn hóa và toàn cầu hóa ẩm thực. Hành trình từ Berlin đến các thành phố lớn của châu Âu cho thấy khả năng thích ứng mạnh mẽ của món ăn này. Với sức sống bền bỉ và những biến đổi không ngừng, Döner Kebab vẫn còn nhiều dư địa phát triển tại Pháp và trên toàn châu Âu.