Đà Nẵng không chỉ là thành phố có đường bờ biển trải dài, với nhiều bãi tắm đẹp nổi tiếng thế giới mà còn có "chuỗi đảo ngọc" gồm Tam Hải, Cù Lao Chàm, hòn Sơn Chà chứa đựng nhiều sắc thái và giá trị khác nhau, đang được định hình trở thành những hòn đảo du lịch đẳng cấp, điểm nhấn mới của ngành du lịch thành phố thời gian tới.

Những viên "ngọc xanh" giữa biển

Từ Công viên Biển Đông ở trung tâm thành phố Đà Nẵng, du khách có thể ngắm nhìn cụm đảo Cù Lao Chàm (xã Tân Hiệp) ở phía ngoài khơi xa như một tấm bình phong che chắn bão gió cho đất liền. Cù Lao Chàm là cụm đảo gồm 8 hòn đảo lớn nhỏ: Hòn Lao, Hòn Dài, Hòn Mồ, Hòn Khô mẹ, Hòn Khô con, Hòn Lá, Hòn Tai và Hòn Ông nằm đan xen, tạo nên cảnh quan thiên nhiên đặc sắc với hệ sinh thái rừng, biển còn tương đối nguyên sơ.

Bước chân xuống làn nước biển trong xanh ở khu vực Bãi Làng khoảng 10 mét, du khách có thể tận mắt ngắm nhìn những rạn san hô nhiều màu sắc sống động, cùng nhiều loài sinh vật biển. Theo thống kê, có hàng trăm hecta san hô tự nhiên sinh trưởng, phát triển quanh cụm đảo Cù Lao Chàm cho thấy sự đa dạng sinh học và ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường của người dân nơi đây. Với trên 90% diện tích che phủ là rừng nguyên sinh, đảo Cù Lao Chàm có hệ động thực vật trên cạn phong phú, trong đó khỉ vàng đuôi dài và chim yến nằm trong Sách Đỏ Động vật Việt Nam. Ngoài ra, trên đảo còn chứa đựng những lớp trầm tích văn hóa của người Chămpa, Đại Việt với một số công trình giếng cổ, chùa, miếu được xây dựng cách đây hàng trăm năm. Với những giá trị nổi bật trên, năm 2009, đảo Cù Lao Chàm được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Ông Đinh Ngọc Lực, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Hiệp cho biết, vào cao điểm mùa du lịch Hè, trung bình mỗi ngày, đảo Cù Lao Chàm đón từ 2.000-3.000 khách, phần lớn là du khách nước ngoài. Mặc dù du lịch phát triển nhưng người dân địa phương vẫn giữ gìn được nét văn hóa truyền thống và đi đầu trong phong trào bảo vệ môi trường biển, hạn chế sử dụng túi nylon trong sinh hoạt, tạo môi trường du lịch an toàn, thân thiện.

Xuôi về phía Nam thành phố, Tam Hải là xã đảo nằm ở khu vực cửa biển An Hòa và Cửa Lở, nơi có ba mặt giáp biển, một mặt giáp sông Trường Giang. Tam Hải có diện tích tự nhiên rộng hơn 16km2, với 10.278 nhân khẩu, gồm có 7 thôn trong đó 2 thôn "ốc đảo" Xuân Mỹ, Long Thạnh Tây.

Ông Huỳnh Văn Ba, người dân sinh sống gần bến phà trên đảo Tam Hải chia sẻ, những năm gần đây, cuộc sống ở xã đảo thay đổi rất nhiều so với trước. Vào dịp cuối tuần hay nghỉ lễ, xe ô tô của du khách từ đất liền xếp hàng dài nối đuôi nhau, đợi đến lượt lên phà qua đảo vui chơi, khám phá những cánh rừng ngập mặn, những rặng dừa cao vút hay nhịp sống làng chài của người dân. Nhiều tuyến đường chạy quanh đảo đã và đang được mở rộng, góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông và mở rộng không gian phát triển du lịch.

Đặc biệt, xã đảo Tam Hải nổi tiếng với Danh thắng Quốc gia Bàn Than - Hòn Mang - Hòn Dứa, có kiến tạo địa chất cách đây khoảng 400 triệu năm, với những vỉa đá sẫm màu đen tuyền, hình dáng như những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc nổi bật giữa biển khơi. Với cảnh quan hùng vĩ, nguyên sơ, danh thắng này đang trở thành nguồn tài nguyên quý để Tam Hải phát triển trở thành trung tâm du lịch sinh thái biển, đảo đặc sắc của thành phố Đà Nẵng.

Nằm dưới chân đèo Hải Vân hùng vĩ, hòn Sơn Chà có diện tích 1,6km2, cách đất liền khoảng 10 hải lý. Đây được xem như một "viên ngọc thô" của thành phố Đà Nẵng, sở hữu bờ cát trắng mịn, nước biển trong vắt, với hàng trăm loài san hô nhiều màu sắc, cùng những cánh rừng nguyên sinh xanh mướt giữa trùng khơi. Thành phố Đà Nẵng đang định hướng phát triển hòn Sơn Chà trở thành đảo nghỉ dưỡng sinh thái biệt lập, phục vụ phân khúc chi trả cao và khách du lịch siêu sang. Hiện nay, thành phố đang triển khai các bước rà soát, đánh giá hiện trạng tài nguyên rừng, quỹ đất, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế, từ đó thu hút các nhà đầu tư chiến lược để hiện thực hóa biến nơi đây trở thành "thiên đường nghỉ dưỡng" đẳng cấp quốc tế.

Với vị trí địa lý nằm phân bố trải đều, chứa đựng những giá trị về hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên và văn hóa đặc sắc, "chuỗi đảo ngọc" trên đang được thành phố Đà Nẵng "đánh thức" để trở thành mảnh ghép quan trọng trong hành trình xây dựng một đô thị sinh thái, thông minh, một thành phố du lịch đáng sống, đẳng cấp khu vực châu Á.

Bổ sung hạ tầng du lịch chất lượng cao

Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) và Tam Hải là hai xã đảo có dân cư sinh sống lâu đời của thành phố Đà Nẵng. Mặc dù có nhiều lợi thế để phát triển du lịch nghỉ dưỡng nhưng đến nay vẫn thiếu cơ sở hạ tầng du lịch chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của du khách, đặc biệt là khách quốc tế.

Bãi Nồm là bãi biển đẹp nhất ở xã đảo Tam Hải. Từ đây, du khách có thể men theo các vỉa đá để ra khu vực danh thắng quốc gia Bàn Than và ngắm Hòn Dứa, Hòn Mang ở phía ngoài khơi xa. Với vị trí đắc địa như vậy, nơi đây từng được kỳ vọng sẽ có dự án nghỉ dưỡng xứng tầm, tạo đột phá cho du lịch của xã đảo, tuy nhiên, đến nay, chỉ là dãy nhà bỏ hoang của một dự án bị "treo" hơn 20 năm. Đó là dự án xây dựng Khu Văn hóa Ẩm thực và Âm nhạc dân tộc "Ngôn ngữ và Thời gian", với diện tích 8,6 ha đất do Công ty cổ phần Du lịch Việt Ngữ làm chủ đầu tư, được giao đất cho thuê có thời hạn 50 năm. Chính quyền và người dân Tam Hải nhiều lần kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý dự án chậm tiến độ này, bởi không chỉ lãng phí tài nguyên đất vốn đã hạn chế mà còn làm cản trở cơ hội phát triển của xã đảo. Trong buổi làm việc mới đây với Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang, lãnh đạo xã Tam Hải cũng nêu kiến nghị thành phố cần sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm những tồn tại, vướng mắt tại dự án này.

Trên đảo Cù Lao Chàm, Dự án Khu du lịch sinh thái biển Bãi Bìm có diện tích 26 ha, với 42 công trình, trong đó, đã thi công phần thô 37 biệt thự do Tập đoàn Sun Group đầu tư xây dựng từ năm 2004 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thiện, đi vào khai thác. Kiểm tra thực địa dự án này gần đây, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang đề nghị, chủ đầu tư sớm khởi động lại dự án, để đưa vào vận hành trong năm 2028.

Hiện nay, việc nâng cấp hạ tầng giao thông đường thủy để kết nối giữa đất liền với "chuỗi đảo" trên đã và đang được thành phố Đà Nẵng quan tâm dành nguồn lực đầu tư. Xã Tam Hải vừa đưa vào khai thác hai phà vỏ thép, có tổng mức đầu tư gần 25 tỷ đồng, mỗi phà có trọng tải toàn phần hơn 30 tấn, giúp việc đi lại của người dân và du khách thuận lợi hơn trước rất nhiều. Qua đó, đưa xã đảo gần hơn với đất liền, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, đặc biệt là lĩnh vực du lịch nhiều tiềm năng của địa phương.

Nằm cách đất liền khoảng 15 km, khó khăn lớn nhất hiện nay là việc giao thông đi lại giữa đảo Cù Lao Chàm với đất liền. Phương tiện chính đưa du khách ra đảo là những chiếc cano nhỏ, xuất bến từ khu vực biển Cửa Đại và chỉ được vận hành trong điều kiện thời tiết thuận lợi. Khi gió biển trên cấp 5, mọi phương tiện đều phải dừng hoạt động.

Theo lãnh đạo xã đảo Tân Hiệp, thành phố đã có chủ trương cho phép mở tuyến vận tải từ khu vực trung tâm Đà Nẵng - Cù Lao Chàm để đón các dòng khách cao cấp đến tham quan, nghỉ dưỡng, với tàu du lịch có sức chứa từ 300 người trở lên. Thành phố đang tập trung chỉ đạo đẩy nhanh các thủ tục liên quan sớm triển khai đầu tư, nâng cấp hệ thống cảng, bến thủy nội địa tại Cù Lao Chàm, bảo đảm kết nối thông suốt giữa đất liền với đảo, phục vụ dân sinh, du lịch và quốc phòng - an ninh.

Tầm nhìn và yêu cầu đặt ra của lãnh đạo thành phố Đà Nẵng đối với định hướng phát triển "chuỗi đảo ngọc" này là sự phát triển nhanh nhưng bền vững, không đánh đổi môi trường sinh thái lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần, phải giữ gìn được bản sắc văn hóa bản địa để phát triển du lịch. Trong đó, bảo vệ môi trường và gìn giữ hệ sinh thái biển là nhiệm vụ sống còn, điều kiện tiên quyết để phát triển du lịch bền vững. Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, kéo dài thời gian lưu trú trên đảo thay vì chỉ tập trung gia tăng số lượng khách.

Đà Nẵng xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, giữ vai trò quan trọng trong chu kỳ tăng trưởng hai con số của thành phố, trong đó tập trung phát triển du lịch, dịch vụ chất lượng cao. "Chuỗi đảo ngọc" Tam Hải, Cù Lao Chàm, hòn Sơn Chà cùng với bán đảo Sơn Trà đang trở thành lợi thế cạnh tranh riêng có, để du lịch biển đảo của thành phố có sự bứt phá mạnh mẽ trong thời gian tới.