Công viên địa chất Non nước Cao Bằng chính thức trở thành thành viên Mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO vào năm 2018. Đây là tiền đề mở ra một hành trình di sản được trân trọng và con người là trung tâm; kết nối, hội nhập và lan tỏa giá trị, góp phần quảng bá hình ảnh Cao Bằng trên bản đồ du lịch trong nước và thế giới.

Đổi thay đời sống người dân

Sau 7 năm là thành viên Mạng lưới, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Cao Bằng đã giúp lượng du khách đến địa phương tăng nhanh chóng. Nếu như năm 2016, Cao Bằng chỉ đón khoảng 650.000 lượt khách, thì đến năm 2025 đã đạt trên 2,45 triệu lượt (tăng gấp 4 lần). Giai đoạn 2021 - 2025, Cao Bằng đón khoảng 7,8 triệu lượt khách, tăng hơn 53% so với giai đoạn trước; tổng doanh thu từ du lịch đạt khoảng 5.500 tỷ đồng, tăng hơn 3 lần.

Du khách khi chọn Cao Bằng là điểm đến trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa bản địa đều có những ấn tượng đặc biệt. Chị Astrid Empacher, du khách đến từ Đan Mạch chia sẻ, sau chuyến đi thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao: "Cao Bằng mang lại cho tôi cảm giác rất đặc biệt. Thiên nhiên hoang sơ, con người thân thiện và văn hóa sống động...".

Ông Đinh Tuấn Gia, du khách đến từ thành phố Hồ Chí Minh cho biết cảm nhận sau khi tham quan Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó (xã Trường Hà): "Ở Thành phố Hồ Chí Minh, tôi đã được nghe kể nhiều về Pác Bó - nơi Bác Hồ trở về nước sau ba mươi năm tìm đường cứu nước. Khi đến suối Lê nin, núi Các Mác, hang Pác Bó, ngắm phong cảnh thiên nhiên hùng vỹ, tươi đẹp, đi giữa núi rừng, nghe người dân kể chuyện Bác Hồ, tôi thấy đất nước mình thật đẹp. Tôi cảm thấy yêu lịch sử, yêu đất nước mình hơn...".

Xã Quảng Uyên nằm trong vùng trung tâm trải nghiệm Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, có nhiều cơ hội để thu hút khách du lịch đến tham quan, khám phá văn hóa, trải nghiệm làng nghề. Chị Nông Thị Xanh (làng nghề làm giấy bản xóm Dìa Trên) cho biết, Ban Quản lý Công viên đã giúp gia đình chị nâng cao nhận thức, biết cách quảng bá sản phẩm giấy bản. Nhờ đó, du khách đến trải nghiệm, mua các món quà lưu niệm như quạt giấy, sổ tay nhiều hơn, thu thập của gia đình chị được cải thiện rõ rệt...

Tại làng đá Khuổi Ky, xã Đàm Thủy, chị Mạc Thị Khon kinh doanh dịch vụ lưu trú homestay chia sẻ: "Ngày trước, nhà đá chỉ để ở, chẳng ai nghĩ có thể đón khách. Từ khi vào vùng công viên địa chất, người dân nơi đây được tập huấn làm du lịch cộng đồng. Gia đình tôi đã sửa sang nhà cửa để phục vụ du khách, tạo ra các sản phẩm để thu hút khách tham quan. Mỗi năm, làng đá Khuổi Ky đón hàng nghìn lượt khách, người dân có thêm thu nhập mà vẫn giữ được những nét văn hóa độc đáo, trong đó có những ngôi nhà làm bằng đá, những hàng rào đá và cả tinh thần vững như đá của người dân vùng biên cương".

Sinh kế mới từ di sản quê hương

Có thể nói, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng đã giúp người dân ở các bản làng vùng cao như Phia Thắp (xã Quảng Uyên), Hoài Khao (xã Thành Công), Luống Nọi (xã Hà Quảng)... tìm được sinh kế mới từ chính di sản quê hương. Với mạng lưới 58 đối tác, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng ngày càng phát huy vai trò trong bảo tồn làng nghề, cải thiện sinh kế và phát triển du lịch bền vững, góp phần giúp hàng nghìn lao động địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, có việc làm và thu nhập ổn định.

Phó Giám đốc Ban Quản lý Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng Hoàng Thị Huệ chia sẻ, hành trình xây dựng Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng những năm qua đã được chứng minh khi di sản được trân trọng và con người là trung tâm.

Toàn tỉnh có 36/56 xã, phường nằm trong vùng Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Năm 2026, mục tiêu của tỉnh là giữ vững danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu, phát huy giá trị để công viên địa chất thực sự mang lại lợi ích cho người dân, cho thế hệ tương lai. Tỉnh sẽ tiếp tục triển khai các nhiệm vụ xây dựng, phát huy giá trị Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng theo tiêu chí của UNESCO, chuẩn bị cho các kỳ tái thẩm định; mở rộng hợp tác quốc tế với nhiều công viên địa chất trên thế giới để mục tiêu phát triển bền vững không chỉ là khẩu hiệu, mà trở thành nhịp sống của mỗi người dân đang bền bỉ lưu giữ từng nét văn hóa, bảo vệ mỗi cảnh đẹp hoang sơ, hùng vĩ mà thơ mộng ở vùng địa đầu Tổ quốc.

Với diện tích trải dài trên 3.683 km2, Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng hội tụ gần như trọn vẹn vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ của miền sơn cước. Công viên địa chất có 4 tuyến trải nghiệm gồm: tuyến phía Bắc "Hành trình về nguồn cội", tuyến phía Tây "Khám phá Phja Oắc - Vùng núi của những đổi thay", tuyến phía Đông "Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên"; tuyến phía Nam "Một thời hoa lửa".

Tỉnh Cao Bằng đang xây dựng tuyến du lịch thứ 5 kết nối Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng với Công viên địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang). Đây sẽ là mô hình tuyến trải nghiệm đặc biệt, khi kết được hai Công viên địa chất toàn cầu đầu tiên trên thế giới.