Ngày 31/12, Trường Đại học Nam Cần Thơ tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề "Di sản văn hóa và du lịch bền vững".

Sự kiện thu hút sự quan tâm rộng rãi của giới nghiên cứu, quản lý, đào tạo và doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa, du lịch ở trong nước và quốc tế. Đây không chỉ là diễn đàn học thuật chuyên sâu mà còn cho thấy yêu cầu cấp thiết của việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số hiện nay.

Hội thảo có sự tham dự của hơn 300 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, nhà nghiên cứu đến từ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý tại thành phố Cần Thơ, các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, cùng đại diện doanh nghiệp du lịch trong và ngoài nước. Đặc biệt, sự kiện còn có sự tham gia của các học giả quốc tế đến từ Thái Lan, Lào và Vương quốc Anh…

Các tham luận phản ánh cách tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, tập trung vào mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa vật thể, phi vật thể với khai thác du lịch có trách nhiệm và lâu dài.

Phát biểu tại sự kiện, Tiến sĩ Nguyễn Văn Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ nhấn mạnh, di sản văn hóa không chỉ là kết tinh của lịch sử, bản sắc và trí tuệ của cộng đồng mà còn là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế, đặc biệt là ngành du lịch. Tuy nhiên, nếu không được quản lý, khai thác hợp lý, di sản rất dễ bị thương mại hóa quá mức, mai một giá trị hoặc bị tổn hại nghiêm trọng. Do đó, phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản văn hóa vừa là yêu cầu tất yếu, vừa là thách thức chung của nhiều quốc gia trong thời đại mới.

Đồng quan điểm, chuyên gia văn hóa Orlady Chanthavong (Viện Kinh tế và Tài chính, Lào), Tiến sĩ Đoàn Văn Tín (Đại học Northumbria, Vương quốc Anh) đều cho rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, di sản văn hóa đang đứng trước cả cơ hội và thách thức. Du lịch, nếu được định hướng đúng đắn, có thể trở thành động lực quan trọng giúp bảo tồn di sản, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương và lan tỏa giá trị văn hóa. Ngược lại, nếu phát triển thiếu kiểm soát, du lịch có thể gây áp lực lớn lên di sản, làm suy giảm bản sắc văn hóa và môi trường sống của cộng đồng…

Các nội dung nổi bật được đưa ra thảo luận gồm: phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản văn hóa tại tỉnh Champasak của Lào; quản lý sự kiện dựa vào cộng đồng ở Ban Duea, Thái Lan; vai trò của cộng đồng trong đào tạo nguồn nhân lực du lịch thích ứng với biến đổi khí hậu; bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa sông nước phục vụ phát triển du lịch Đồng bằng sông Cửu Long; phát triển sản phẩm du lịch trải nghiệm văn hóa cộng đồng tại thành phố Cần Thơ; cũng như ứng dụng công nghệ số, tour ba chiều, thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo trong bảo tồn, quảng bá di sản văn hóa.

Các chuyên gia đi sâu phân tích những nguy cơ hiện nay như: tình trạng thương mại hóa di sản, xung đột lợi ích giữa các bên liên quan, hạn chế về nguồn lực và năng lực quản lý, cũng như những thách thức trong ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào bảo tồn di sản. Trên cơ sở đó, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp thiết thực; trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế, tăng cường phối hợp liên ngành, thúc đẩy hợp tác công - tư, nâng cao vai trò chủ thể của cộng đồng địa phương và chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực văn hóa, du lịch.

Một điểm nhấn quan trọng được nêu ra là vai trò của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Cộng đồng không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải trở thành chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình bảo tồn, khai thác và quản lý di sản. Khi người dân địa phương được trao quyền, được hưởng lợi công bằng từ hoạt động du lịch, họ sẽ có động lực gìn giữ di sản, bảo vệ môi trường và duy trì các giá trị văn hóa truyền thống một cách bền vững.

Các giải pháp ứng dụng tour 3D, thực tế ảo, trí tuệ nhân tạo được đánh giá là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số, giúp di sản được tiếp cận rộng rãi hơn, nhất là với giới trẻ và du khách quốc tế, đồng thời giảm áp lực khai thác trực tiếp lên các di tích, di sản.

Trong thời đại mới, khi du lịch ngày càng đóng vai trò động lực của phát triển kinh tế - xã hội, việc đặt di sản văn hóa ở vị trí trung tâm, được bảo tồn và khai thác một cách có trách nhiệm chính là chìa khóa để hướng tới tăng trưởng bền vững, hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và môi trường.