Đại Bảo tàng Ai Cập (Grand Egyptian Museum - GEM), nằm gần những kim tự tháp hùng vĩ của Giza, là một trong những dự án văn hóa tham vọng nhất thế giới.

Với hơn 20 năm xây dựng, bảo tàng này không chỉ là nơi lưu giữ hơn 100.000 hiện vật quý giá, mà còn là biểu tượng của sự trường tồn và vẻ đẹp của nền văn minh Ai Cập cổ đại. Dù lễ khai trương chính thức đã bị hoãn lại nhiều lần do các yếu tố như bất ổn chính trị, khủng hoảng tài chính, đại dịch và căng thẳng khu vực, GEM vẫn đang từng bước mở cửa, mang đến cho thế giới cái nhìn toàn diện về một trong những nền văn minh vĩ đại nhất lịch sử nhân loại.

Hành trình dài hơn 2 thập kỷ

Dự án xây dựng Đại Bảo tàng Ai Cập bắt đầu từ năm 2005, với tổng chi phí đầu tư khoảng 1 tỷ USD, phần lớn được tài trợ bởi các khoản vay từ Nhật Bản. Nằm trên một khu đất rộng 50 hecta, GEM được thiết kế để trở thành bảo tàng khảo cổ lớn nhất thế giới dành riêng cho một nền văn minh duy nhất. Tuy nhiên, hành trình để hoàn thành bảo tàng không hề dễ dàng. Từ những cuộc nổi dậy chính trị, khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu cho đến các cuộc xung đột gần đây ở Trung Đông, GEM đã phải đối mặt với vô số thách thức.

Lễ khai trương chính thức ban đầu dự kiến vào ngày 3/7 nhưng theo thông báo từ Thủ tướng Ai Cập Mostafa Madbouly, sự kiện này đã bị lùi lại đến cuối năm do tình hình bất ổn khu vực và cảnh báo du lịch toàn cầu từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Dù vậy, từ tháng 10/2024, GEM đã mở cửa giai đoạn thử nghiệm, cho phép du khách tham quan 11 trong số 12 phòng triển lãm chính, cùng với Đại Sảnh (Grand Atrium), Cầu thang Lớn (Grand Staircase), khu vực thương mại và các khu vườn ngoài trời. Trong giai đoạn này, các phòng triển lãm về Vua Tutankhamun vẫn chưa mở cửa, chờ đến ngày khai trương chính thức. Bảo tàng cũng tạm đóng cửa từ ngày 15/6 đến ngày 5/7 để hoàn thiện các công đoạn chuẩn bị cuối cùng cho lễ khai trương hoành tráng.

Thiết kế kiến trúc đẳng cấp thế giới

Đại Bảo tàng Ai Cập không chỉ gây ấn tượng bởi bộ sưu tập hiện vật mà còn bởi thiết kế kiến trúc độc đáo. Với diện tích hơn 464.515m², GEM được bao bọc bởi mặt tiền bằng đá alabaster và kính, trang trí bởi hàng trăm biểu tượng cartouche – những hình ô-van chứa chữ tượng hình Ai Cập ghi tên các vị vua và hoàng hậu. Hình ảnh kim tự tháp được lặp lại xuyên suốt thiết kế, từ các ô cửa sổ đến những viên đá trong khu vực đài phun nước giữa khu vực an ninh và tòa nhà chính.

Ngay khi bước vào Đại Sảnh, du khách sẽ được chào đón bởi bức tượng khổng lồ cao 10,97m, nặng 82 tấn của Pharaoh Ramesses II, một trong những vị vua vĩ đại nhất của Ai Cập cổ đại, người đã trị vì cách đây hơn 3.300 năm. Bức tượng này, được chuyển đến địa điểm xây dựng từ năm 2006, là một trong những hiện vật đầu tiên được trưng bày tại GEM. Từ Đại Sảnh, một cầu thang lớn dẫn lối đến các phòng triển lãm, nơi du khách có thể chiêm ngưỡng hàng chục bức tượng của các pharaoh nổi tiếng khác, đồng thời ngắm nhìn khung cảnh hùng vĩ của Kim tự tháp Giza cách đó chỉ hơn một dặm. Trong tương lai, một lối đi bộ nối liền bảo tàng với các kim tự tháp được kỳ vọng sẽ hoàn thiện, mang đến trải nghiệm liền mạch cho du khách.

Bộ sưu tập hiện vậy vô giá

Đại Bảo tàng Ai Cập là nơi lưu giữ hơn 100.000 hiện vật, bao quát lịch sử năm thiên niên kỷ của nền văn minh Ai Cập, từ thời tiền sử (năm 700.000 trước Công nguyên) đến thời kỳ La Mã (khoảng năm 394). Các hiện vật được sắp xếp theo ba chủ đề chính: xã hội, vương quyền và tín ngưỡng, được chia thành bốn giai đoạn lịch sử: Cổ Vương quốc (Old Kingdom), Trung Vương quốc (Middle Kingdom), Tân Vương quốc (New Kingdom) và thời kỳ Hy Lạp-La Mã (Greco-Roman). Cách bố trí này cho phép du khách lựa chọn tham quan theo chủ đề hoặc theo trình tự thời gian, mang lại sự linh hoạt và dễ hiểu.

Điểm nhấn của bảo tàng là bộ sưu tập hơn 5.400 hiện vật từ lăng mộ của Vua Tutankhamun, bao gồm ngai vàng, trang sức hoàng gia, hai cỗ quan tài bằng vàng, và chiếc mặt nạ tang lễ bằng vàng ròng nặng gần 11,34kg – một trong những tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu nhất của Ai Cập cổ đại.

Lăng mộ của Tutankhamun, được phát hiện bởi nhà khảo cổ học người Anh Howard Carter vào năm 1922, là một trong số ít lăng mộ còn nguyên vẹn, mang lại cái nhìn hiếm có về văn hóa và truyền thống của người Ai Cập cổ. Hầu hết các hiện vật này sẽ được chuyển từ Bảo tàng Ai Cập ở trung tâm Cairo đến GEM trước ngày khai trương chính thức, trừ xác ướp của Tutankhamun vẫn được giữ tại Luxor.

Ngoài ra, bảo tàng còn trưng bày hai con thuyền mặt trời của Pharaoh Khufu, được phát hiện gần Kim tự tháp Giza vào năm 1954, trong một khu vực triển lãm riêng. Các hiện vật khác bao gồm những bản thảo cổ trên giấy cói, những tác phẩm điêu khắc đá về thần thoại, công cụ nghi lễ, trang sức, một bộ tóc giả 3.100 năm tuổi làm từ tóc người thật, bản sao của Hòn đá Rosetta và thậm chí cả xác ướp của một con cá sấu. Mỗi hiện vật đều được kèm theo bảng giải thích ngắn gọn, được trình bày bằng tiếng Ả Rập, tiếng Anh và chữ nổi Braille, đảm bảo sự tiếp cận cho mọi đối tượng du khách.

Ý nghĩa văn hóa và tầm nhìn tương lai

Đại Bảo tàng Ai Cập không nhằm thay thế Bảo tàng Ai Cập ở trung tâm Cairo, mở cửa từ năm 1902, mà là một nỗ lực để giảm tải cho cơ sở cũ, nơi các hiện vật đã bị chất đống trong tầng hầm và phòng chứa. Theo Marwa Abbas, một nhà Ai Cập học, GEM cho phép các nhà quản lý bảo tàng sắp xếp hiện vật theo chủ đề, giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa Ai Cập. Với thiết kế hiện đại, không gian rộng rãi và bộ sưu tập phong phú, GEM không chỉ là nơi bảo tồn di sản mà còn là cầu nối giữa quá khứ và tương lai, đưa câu chuyện của Ai Cập cổ đại đến với thế giới.

Đại Bảo tàng Ai Cập không chỉ là nơi lưu giữ lịch sử mà còn mang đến trải nghiệm đa dạng cho du khách. Ngoài các phòng triển lãm, bảo tàng còn có Bảo tàng Trẻ em, khu vườn ngoài trời, khu vực thương mại với nhà hàng, quán cà phê và cửa hàng lưu niệm. Vé vào cửa có giá 1.200 bảng Ai Cập (khoảng 24 USD) cho người lớn, giảm nửa giá cho trẻ em và học sinh từ 4 đến 21 tuổi, và miễn phí cho trẻ dưới 4 tuổi. Du khách cũng có thể đặt các tour hướng dẫn kéo dài 90 phút bằng tiếng Anh hoặc tiếng Ả Rập với giá 1.700 bảng Ai Cập (khoảng 34 USD). Vé có thể mua trực tuyến hoặc tại quầy vé tại chỗ, chỉ chấp nhận thanh toán bằng thẻ tín dụng.

Bảo tàng mở cửa từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều hàng ngày, mang đến không gian lý tưởng để khám phá lịch sử Ai Cập một cách thoải mái. Với vị trí gần các Kim tự tháp Giza, GEM hứa hẹn sẽ trở thành điểm đến không thể bỏ qua cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về nền văn minh cổ đại này.

Dù đối mặt với nhiều thử thách, Đại Bảo tàng Ai Cập đang dần hoàn thiện để trở thành một kỳ quan văn hóa của thế kỷ 21. Khi chính thức mở cửa vào cuối năm 2025, GEM hứa hẹn sẽ là điểm đến không thể bỏ qua, nơi du khách có thể chiêm ngưỡng sự vĩ đại của một nền văn minh đã định hình lịch sử nhân loại.